ქრისტიანული სოციალური ეთიკის მნიშვნელობა საზოგადოების, უნივერსიტეტის, ღვთისმეტყველებისა და ეკლესიისათვის


social_justice_word_cloud-670x350.png

 

გერმანულიდან თარგმნა შოთა კინწურაშვილმა

გერმანულენოვანი აკადემიური სივრცის სოციალური ეთიკის პროფესორებმა გადავწყვიტეთ ერთობლივად შემუშავებული წერილით გამოვკვეთოთ ქრისტიანული სოციალური ეთიკის – დღეისათვის საჭირო საღვთისმეტყველო  დისციპლინის ამოცანა, ადგილი და მნიშვნელობა.

მზარდი პასუხისმგებლობა ისტორიის გარდამტეხ პერიოდში

ჩვენ ვცხოვრობთ  დაჩქარებული ცვლილებების, ღრმა სოციალური, ეკოლოგიური, ეკონომიკური და კულტურული გარდატეხის პროცესში მყოფ მსოფლიოში. ამას ადასტურებს ის რომ გვიწევს ფუნდამენტურ ეთიკურ-პოლიტიკური პოზიციებიდან ახლიდან მოვახდინოთ თანამედროვეობაში დემოკრატიისა და ღია საზოგადოების გააზრება და XXI საუკუნის ცვალებად დროში არ შევწყვიტოთ განვითარება. ეკოლოგიური საზღვრების გაცნობიერება, განსხვავებული კულტურების ერთ სივრცეში მშვიდობიანი თანაარსებობა, კორუფციის წინააღმდეგ ქმედითი ბრძოლა, განვითარებისათვის სამართლიანი და ერთობლივი მუშაობა, აქედან მხოლოდ ერთი მაგალითის დასახელება სრულებით საკმარისია, რომ ზემოთჩამოთვლილი ჩვენი ცივილიზაციის გადარჩენის აუცილებელი წინაპირობაა.

კაცობრიობის დღეს არსებული მდგომარეობა, სხვადასხვა კონტინენტებზე, სახელმწიფოებში, საზოგადოებებსა თუ  სხვადასხვა რელიგიურ ერთობაში ადამიანები სულმუდამ ყველა შრეზე  სამართლიანობის საკითხს სვამენ.  ამის გარდა აუცილებელია პასუხი გაეცეს, რას ნიშნავს დღევანდელი გლობალური ცვლილებებისას სამართლიანობა და გარემოს დაცვა, მათი ნორმატიული ზემოქმედება თავისუფლებასა და პლურალიზმზე დემოგრაფიული და დიჯიტალური გარდაქმების პირობებში, ასევე ეკონომიკური და ფინანსური სისტემების საქმიანობა.  დღეს თავიდან იწყება ფიქრი და ეგზისტენციალური გადმოსახედიდან თავს იჩენს მწვავე მოთხოვნები – საჭიროა   ეკოლოგიური თუ სხვა სახის კაცობრიობისათვის მოახლოებული საშიშროების თავიდან აცილება, კერძოდ დედამიწის ატმოსფეროს გადახურების შესუსტება. ასევე მასთან მჭიდროდ კავშირში არსებული გამოწვევებია – მიგრაცია, მშვიდობის გამტკიცება და ადამიანის უფლებების დარღვევებთან ბრძოლა.

პაპი ფრანცისკე ღვთისმეტყველებას მიანდობს შეიტანოს საკუთარი წვლილი გლობალური განვითარების მიმდინარეობაში, რათა სამართლიანად და გარემოსათვის სასარგებლოდ იყოს ყოველივე მოწყობილი. თუმცა კონკრეტულად საეკლესიო სამართლის ნორმებში დღემდე ამის პრაქტიკაში განხორციელება გვაკლია. შესაბამისად უნდა მოხდეს ქრისტიანული სოციალური ეთიკის საღვთისმეტყველო განათლებაში გაძლიერება, სადაც იგი საღვთისმეტყველო  პროგრამებში სავალდებულო საგნად იქნება მიღებული და მისი შემდგომი გაფართოება მსოფლიოს განსხვავებულ კულტურულ კონტექსტებშიც გაძლიერდება.

 

სოციალური ეთიკა როგორც ინტერდისციპლინარული მიმართულება

ქრისტიანული რწმენის სოციალური განზომილების აღქმაში ვხვდებით  ტანჯული და გაჭირვებული ხალხთა ჯგუფებისადმი მხარდაჭერას. ინდუსტრიული პერიოდის დასაწყისიდანვე ამ ყოველივეს თანახლდა დამოუკიდებელი საღვთისმეტყველო/სოციალეთიკური რეფლექსია და ეკლესიის ოფიციალური სოციალური დოკუმენტებით იყო მხარდაჭერა გამოხატული. რეფლექსიის საჭიროება თავად ქრისტიანული გამოცდილებიდან, სოციალურ-კარიტატიული მხარდაჭერიდან გამომდინარეობდა, რომელიც ქრისტიანობას წარმოშობიდანვე თანსდევდა. თუმცა ანონიმურ საზოგადოებებში ეს ყოველივე საკმარისი არ აღმოჩნდა და მაშინ არსებულ სოციალურ საკითხებს ინდუსტრიალიზაციის პირობებში პასუხი უნდა გაეცა. ამან დაგვანახა, რომ სამართლიანობა ძირითადად სტრუქტურული და არა მხოლოდ ინდივიდუალური გულმოწყალებაა, ყოველი ადამიანისათვის უზრუნველსაყოფი. აქედან გამომდინარე საჭიროებდა და კვლავაც საჭიროებს საღვთისმეტყველო საგნების ჯაჭვში ახალი სახის მეცნიერული აზრის დაბადება და მისი ანალიზი მოხდეს, რომელიც კომპლექსურ კავშირშია საზოგადოებრივ ეთიკასთან.

დღეისათვის სოციალური ეთიკა მსოფლიოში ფართო განვრცობა ჰპოვა. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ თეოლოგიას მკაფიო გლობალური ორიენტირი უნდა გააჩნდეს. ქრისტიანული სოციალური ეთიკა არის ახალი საღვთისმეტყველო სასწავლო საგანი, რომელიც ამ პერსპექტივიდან  თემის გაშლას, ინტერდისციპლინარული კავშირების გაცვლას, თეოლოგიური შინაარსის ორმხრივ ათვისებას და საგნობრივი სპეციალობის ცოდნის მიღებას უზრუნველყოფს. ამ თვალსაზრისით მისი მეცნიერული მეთოდი არის შემდგომი განვითარება შრომის კლასიკური ბუნებრივი უფლებებით, ანთროპოლოგიური არგუმენტებით და სხვა  თეოლოგიური, ფილოსოფიური და სოციალური მეცნიერებების დახმარებით. ამ ყოველივემ სამართლიანობის განსხვავებული გაგებისაკენ წაგვიყვანა. სადაც დღეისათვის საზოგადოება  პლურალიზმის და საერთაშორისო კავშირების ახალ საფეხურზე აიყვანა. ახალი საღვთისმეტყველო საგნის  (იგულისხმება სოციალური ეთიკა)    ინტერკულტურული და ტრანსნაციონალური მცდელობა, (აგრეთვე ინტერრელიგიური სასწავლო პროცესები მოითხოვს) რათა სხვებთან დიალოგში მისაღები ზოგადი შესაძლებლობები, დროსთან შესაბამისი და საჭირო სამართლებრივი ნორმები თავისუფალი და სოციალური მსოფლიო  საზოგადოებრივი წესრიგისათვის იქნეს ფორმულირებული.

სოციალური ეთიკის საჭიროება მომავლის საზოგადოებისათვის

საზოგადოებას შეუძლია მხოლოდ მაშინ აიღოს საკუთარი მომავლისათვის რეალური პასუხისმგებლობა, როცა მათ სამოქმედო სივრცეში ურთიერთგაგებაზე ორიენტირებული დისკურსი არსებობს, სადაც შესაძლებლობისამებრ ყველა შეხებაში მყოფი სხვადასხვა პერსპექტივიდან მონაწილეობას მიიღებს. ქრისტიანული სოციალური ეთიკა თავისი აკადემიური, საზოგადოებრივი და საეკლესიო სასაუბრო ფორმებით წარსულში ისეთი სივრცე იყო რომელმაც გერმანიის რესპუბლიკის ეთიკურ/პოლიტიკური საფუძვლების ხედვა განსაზღვრა(გამოჭედა). ამის კარგი მაგალითია ქრისტიანული სოციალური ეთიკის დაფუძნება სოციალური სახელმწიფოს უსაფრთხოების (დაცვის გარანტია) სისტემების საბაზრო ეკონომიკის თავისუფლებასთან ერთობლიობაში. ასევე დღეისათვის აქტუალური მიგრაციასთან დაკავშირებულ დებატებში ქრისტიანუალი სოციალური ეთიკა თავის სიტყვას ამბობს, ცდილობს საზოგადოების სოლიდარობის მობილიზირებას გაჭირვებული და ტკივილით სავსე ადამიანებისათვის. აქედან გამომდინარე ქრისტიანული სოციალური ეთიკა აქტიურად მოქმედებს ევროპული ინტეგრაციის პროცესის ფონზე, რომელიც დემოკრატიულ მომავალში გადამწყვეტ თავდაცვით ველად არის წარმოჩენილი და დიჯიტალურ სიცოცხლის სამყაროში პასუხისმგებლობა ყოველი მონაწილის საკეთილდღეოდ უნდა იქნეს აღქმული. ეკლესიის გარეთ არსებული მაღალი მოთხოვნა სოციალურ ეთიკაზე, ეთიკურ რჩევებსა თუ მისი თანხლება სახელმწიფო ინსტიტუტების, პარტიების, საზოგადოებების, ეკონომიკური ორგანიზაციების და საგანმანათლებლო მიმართულებების ნათლად გვაჩვენებს, რომ თეოლოგია ასევე სეკულარულ საზოგადოებაში ინტერესის საგანს წარმოადგენს და სასურველია მისი წვლილი საზოგადოებრივ სიმტკიცეში.

 

სოციალური ეთიკის მნიშვნელობა ქრისტიანული ეკლესიებისათვის

ქრისტიანული სოციალური ეთიკის აქტუალობა ეკლესიის შიგნითაც იზრდება:  ბოლო ათწლეულებში რომის პაპებმა მნიშვნელოვანი ენციკლიკები გამოაქვეყნეს სოციალურ-ეთიკურ თემებთან დაკავშირებით  ( ფრანცისკე : Laudato si’; ბენედიქტე XVI: Caritas in veritate, Deus caritas est, იოანე პავლე II : Centesimus annus, Sollicitudo rei socialis, Laborem exercens). ენციკლიკა Laudato si’-მ   მსოფლიოში დიდი გამოხმაურება გამოიწვია და ბიძგი მისცა დისკურს ჰუმანური ეკოლოგია და გარემოს დაცვა სამეცნიერო დონეზე იქნეს შემდგომში წარმართული, ამით თეოლოგიას არ ექნება პრეტენზია ღრმად შეიჭრას სხვა მეცნიერების კომპეტენციაში. ვინაიდან ეკლესიამ  შეაყოვნა შეეცნო საჭირო დრო და შესაბამისი ცვლილებების პროცესების  საწინააღმდეგო პრინციპებს მისდევდა, ინტერდისციპლინარული მაკავშირებელი „სამეცნიერო მიმართულებები“ ეკლესიასა და საზოგადოებას შორის, განსაკუთრებით სოციალურ, ჰუმანიტარულ და ბუნებით მეცნიერებებში თანამედროვე და საჭირო სასწავლო პროცესები ეკლესიის მხირდან და ასევე მის წიაღში შეუძლებელია  უარყოფილ იქნეს. საბედნიეროდ ქრისტიანული სოციალიური ეთიკის კომპეტენციაში იზრდება აქტუალურ საზოგადოებრივ საკითხებთან დაკავშირებით ეკლესიასთან ორხმრივი საუბრის შესაძლებლობა.

მნიშვნელოვან კონფლიქტებზე ფოკუსირება, იმავდროულად უარყოფა დანაწევრებული მსოფლიოსი და პრაქტიკული სოლიდარობა საზოგადოების ჩაგრული ფენებისადმი სოციალურ/ეთიკურ გამოწვევებს მკვეთრად გამოკვეთს. ხოლო მასში აქტიურად გამოსავლის ძიებაში თანამონაწილეობა დღეს არსობრივად რწმენითი გამოცდაა საჯარო სივრცეში წარმოადგენდე ქრისტიანულ გამომხსნელობით გზავნილს. აქვე საჭიროებს გააზრებული კავშირი ფუნდამენტური თეოლოგიური შეხედულებების საზოგადოებრივი თეორიების სათანადო ცოდნასთან ერთად.  ქრისტიანული სოციალური ეთიკა აქ თავად არის ღია და საკამათო დისკურსის ადგილი, მაგრამ ქრისტიანული სარწმუნოებრივი მრწამსის  ორიენტირისა და გაანალიზების თვალსაზრისით თანამედროვე საზოგადებებში და საზოგადოებებისათვის. რომის კათოლიკური ეკლესიის სოციალური სწავლება და მისი შემდგომი განვითარება მეოცე საუკუნემდე ძირითადად გერმანიიდან წამოსულმა სოციალურ-ეთიკურმა  იმპულსებმა გამოჭედა, მას შემდეგ პოლიტიკური წესრიგი, ეკონომიკური, სოციალური, სამშვიდობო და ეკოლოგიური ეთიკის დისკურსი  გლობალურად მოცულია  და დღეს უკვე სამომავლოდ სოციალური ეთიკის კვლევის საერთაშორისო დონეზე აყვანას მოითხოვენ. ქრისტიანული ეთიკას აქვს უცვლელი ადგილი ქრისტიანულ ეკლესიაში და ასევე რიგი მეცნიერებების გვერდით რათა პასუხი გასცეს თანამედროვე გამოწვევებს გლობალიზირებულ მსოფლიოში.

სოციალური ეთიკის მნიშვნელობა ეკუმენური, ინტერრელიგიური და ინტერკულტურული დიალოგისათვის

პრაქტიკული ეთიკური პრობლემები, რომლებიც ყველას ეხება და მხოლოდ ერთობლივი პასუხისმგებლობის გაცნობიერების შედეგად არის გადაჭრადი, მოითხოვს სხვადახვა კონფესიის, რელიგიებისა და კულტურების ადამიანებისა და ინსტიტუციების თანამშრომლობას, ასევე მათ შორის არარელიგიური მსოფლმხედველობის ადამიანებიც მოიაზრებიან. ამ კონტექსტში სოციალური ეთიკა როგორც საღვთისმეტყველეო საგანს მნიშვნელოვანი წვლილი შეაქვს ქრისტიანულ ღვთისმეტყველებაში და  ინტერკონფესიურ, ეკუმენურ და ინტერრელიგიურ დიალოგისათვის მზაობას გამოხატავს. მას შეუძლია რელიგიურ და მსოფლმხედველობრივ პლურალურ საზოგადოებაში მნიშვნელოვანი ფუნქცია შეასრულოს,  იყოს დამაკავშირებელი და შუამავალი განსხვავებული რელიგიურ თუ არარელიგიურ ეთიკურ ხედვებთან და ხელი შეუწყოს საკუთარი რეფლექსიით ისეთ სათნოებებს, როგორიცაა თავისუფლება, სამართლიანობა და სოლიდარობა, შეძლოს კოოპერაცია და კონფლიქტების გადაჭრა, მიუხედავად განსხვავებული ინტერესებისა და მრწამსისა.

ბოლო წლებში შემუშავდა ინოვაციური წარმონაქმნი ეკუმენური, ინტერრელიგიური და პლურალიზმის შემცველი ქრისტიანული სოციალური ეთიკა. ამ კუთხით საკუთარი და უცხო მხარის პერსპექტივიდან ორმხრივად გამდიდრდა და სწორედ ქრისტიანული თეოლოგიის სოციალურ-ეთიკური განზომილებას შეუძლია სხვა მრწამსისა ან სულაც არარელიგიური ადამიანებთან შეთანხმების გზები გახსნას. ასე რომ ქრისტიანული სოციალური ეთიკა ეკუმენური დიალოგისათვის დამატებითი იმპულსის მიმცემია, ხოლო ინტერრელიგიური და ინტერკულტურული თანამშრომლობის ენერგიის წყაროა.

ქრისტიანული სოციალური ეთიკის აუცილებლობა თეოლოგიური ფაკულტეტის და უნივერსიტეტისათვის

ქრისტიანული სოციალური ეთიკა განსაკუთრებით გერმანულენოვან საუნივერსიტეტო სივრცეში  ინტერდისციპლინარულ აკადემიურ კოლეგიასთან და სამეცნიერო კვლევასთან კავშირშია. საუნივერსიტეტო საგანი და თეოლოგიური ფაკულტეტების სასწავლო პროგრამის აუცილებელი ნაწილი ცნობილია თავისი პროდუქტიულობით ღვთისმეტყველების სამეცნიერო ველსა და აკადემიურ სამყაროში.

ის სულმუდამ დიალოგშია ჩვენი დროის ეთიკური გამოწვევებთან, რომელსაც ეკლესიას არ შეუძლია გვერდი აუაროს. აქედან გამომდინარე ქრისტიანული სოციალური ეთიკა ღვთისმეტყველებისათვის სეკულარულ თემების მთელ წყებას ხსნის, სადაც ის საღვთისმეტყველო პოზიციიდან დროულად ერწყმის კრიტიკულ აზრს და თავიდან აღმოაჩენინებს ეკლესიას დასაბამიდანვე თანმდევ უნარს მსოფლიო საზოგადოების ფორმირების უწყვეტ პროცესში განსაკუთრებული პასუხისმგებლობა აიღოს ღარიბებსა და მარგინალიზირებულ ცალკეულ პიროვნებებზე. ეს უკანასკნელი ქრისტიანული ეკლესიის არსისა და დანიშნულების დროსა და სივრცეში უცვლელი სახარებისეული პრინციპია.

თემატური საკითხები და მისთვის აუცილებელი ინტერდისციპლინარული საზოგადოებრივი თეორიული წვდომა ქრისტიანული სოციალური ეთიკას ფუნდამენტურად განასხვავებს სხვა საღვთისმეტყველო დისციპლინების კვლევითი მეთოდიკისაგან, მათ შორისაა ზნეობრივი ღვთისმეტყველება (Moraltheologie). სოციალური ეთიკის სპეციალისტების მოვალეობა გაცილებით მაღალია, ის მრავალ მომიჯნავე საერო სამეცნიერო დარგს კვეთს იქნება ეს ეკონომიკურ, პოლიტიკურ და იურიდიულ ასპექტებში, ასევე მოიცავს სოციოლოგიას, ეკოლოგიას და პოლიტიკურ ფილოსოფიას. ამიტომ ამ ორ დისციპლინას  ზნეობრივ ღვთისმეტყველებასა (Moraltheologie) და სოციალურ ეთიკას შორის მკვეთრი ხაზის გავლება და კვლევითი მიმართულებების ერთმანეთისაგან გამიჯვნა „მეცნიერული პატიოსნებიდან“ გამომდინარე აუცილებლობაა. რამდენიმე მაგალითის შედეგად ზემოთხსენებული დისციპლინების ერთ კათედრად შერწყმა კონტრაპროდუქტიული აღმოჩნდა ორივე მხარისთვის.

 

სოციალური ეთიკის ღირებულებითი ადგილი საღვთისმეტყველო განათლებაში

მუშაობა სამართლიანობის, ეკოლოგიური პასუხისმგებლობისა და ადამიანების კეთილდღეობის მიმართულებით, აგრეთვე ადამიანების პირველადი საჭიროებები და პრობლემების სოლიდარობის გზით დაძლევა მორწმუნისათვის ქრისტიანული მრწამსის პრაქტიკაში განხორციელებისას ხდება. ასევე სასურველია თუ მორწმუნეები გარკვეულ ინფორმაციას მიიღებენ სოციალურ საკითხებზე, განსაკუთრებით სამოძღვრო ამოცანის მქონე ადამიანები, რომელთა მოვალეობაა სხვათა რწმენაში თანადგომა და თანხლება. ეკლესიისათვის „სოციალური საკითხების“  ცოდნაზე დამყარებული დისკუსია უმნიშვნელოვანესია,  ვინაიდან იგი  დიაკონისეული მსახურებითა და „პოლიტიკურ“ განზომილებაში აქტიურობით საზოგადოებაში დამაჯერებელს ხდის საკუთარ ამოცანებს და ნათლად შეუძლია ქრისტეს სახარების გამანთავისუფლებელი გზავნილი დაამოწმოს. თეოლოგიური ფაკულტეტის სტუდენტებმა სამომავლო სასულიერო თუ საერო საქმიანობაში უნდა მიიღონ ცოდნა და სწორი ინფორმაცია რიგ  აქტუალურ და მწვავე საკითხებზე, იქნება ეს დროსთან ერთად მოტანილი პოლიტიკური თუ ეთიკური დისკუსია ახალ გამოწვევებზე, რომელიც ქრისტიანული სოციალური ეთიკის სამუშაო სივრცეა.

დასკვნა

მსოფლიოში ზრდადი სამართლიანობის, მშვიდობისა და ეკოლოგიური პრობლემების შემხედვარე ქრისტიანული ეკლესიის საყოველთაო პასუხისმგებლობას კაცობრიობის მომავლისათვის უკეთესად შეძლებს გაცნობიერებას ინტენსიური სოციალურ-ეთიკური კვლევითა და სწავლებით. რწმენა, რომელსაც შეგრძნებისა და სწორად შემეცნების ნიჭის მინიჭება ხშირად სოციალურ-ეთიკურ უნარებზეა  დამოკიდებული. თანამედროვეობაში პასუხისმგებლობით აღსავსე რეფლექსია ასევე მიეკუთვნება ქრისტიანულ სოციალურ ეთიკას და ზოგადად ღვთისმეტყველებისაგან განუყოფელია. სწორედ ამიტომ სოციალური ეთიკის სპეციალისტები, პროფესორები და გერმანულენივანი უნივერსიტეტებში სოციალური ეთიკის კათედრის ხელმძღვანელები მივმართავთ ჩვენ კოლეგებს: საუნივერსიტეტო პოლიტიკის წარმმართველებს, ეპისკოპოსებსა და ეკლესიის სხვა წარმომადგენლებს, ასევე პოლიტიკური პასუხისგმებლობის მქონე ადამიანებს: განამტკიცონ და გააძლიერონ საჭირო პირობები და რესურსები ქრისტიანული სოციალური ეთიკის სამომავლო კვლევისა და მუშაობისათვის.

 

შედგენილი და   მიღებულია ერთხმად ქრისტიანული სოციალური ეთიკის სამუშაო ჯგუფის მიერ 23.03.2018

 

პროფესორი მარიანა ჰაიმბახ-შტაინი

ქრისტიანული სოც. ეთიკის სამუშო ჯგუფის სპიკერი

ქრისტიანული სოციალური მეცნიერებათა ინსტიტუტი

მიუნსტერის თეოლოგიური ფაკულტეტი

მიუნსტერის უნივერსიტეტი

 

პროფესორი მარკუს ფოგტი

სარედაქციო ჯგუფის ხელმძღვანელი

ქრისტიანული სოც. ეთიკის კათედრის ხელმძღვანელი

მიუნხენის ლუდვიგ-მაქსიმილიანეს უნივერსიტეტი

 

წყარო: http://www.christliche-sozialethik.de/

 

peace.png

Advertisements

კატაკომბების ხელშეკრულება – მსახური და ღარიბი ეკლესიისათვის


dom helder camara quote

კატაკომბების ხელშეკრულება – მსახური და ღარიბი ეკლესიისათვის

1965 წლის 16 ნოემბერს მეორე ვატიკანის კრების დასრულებამდე სამი კვირით ადრე რომის შემოგარენში დომიტილას კატაკომბებში მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხიდან ორმოცი ეპისკოპოსი  შეიკრიბა. ისინი პაპი იოანე XXIII-ის მერ რამდენიმე წლის წინ წარმოთქმულმა საპროგრამო სიტყვამ შეკრიბა.

პაპმა იოანემ ოცდამესამემ მეორე ვატიკანის კრების გახსნამდე ოთხი კვირით ადრე რადიო მიმართვაში სამომავლოდ მიწიერი ეკლესიის ერთერთი დამახასიათებელი ნიშანთვისება შემდეგი სიტყვებით გააჟღერა – „ღარიბების ეკლესია“.  ამით ის სულაც არ გულისხმობდა რაიმე ცალკე მდგომ, რომელიმე ჯგუფს ან განსაკუთრებულ ეკლესიას, ღარიბებს მდიდრების წინააღმდეგ, მორწმუნე მრევლს სასულიერო პირების წინააღმდეგ, არამედ მას სურდა ყურადღება იმ ფაქტისადმი გაემახვილებინა, რომ ქრისტიანულ ეკლესიას ძირითადად ღარიბები წარმოადგენენ. დღევანდელ მსოფლიოში ისინი ღვთის რჩეული ხალხის უდიდეს ნაწილს ქმნიან. კარდინალმა ლერკარომ ეს თემა კრებაზე კიდევ უფრო განავრცო, რომელიც შემდგომ კრების დოკუმენტებშიც აისახა.

1965 წლის თექვსმეტ ნოემბერს ორმოცი ეპისკოპოსი სწორედ ამ მოწოდებამ ერთად შეკრიბა, თუმცა მათ იმავდროულად ახალი აღთქმას დადეს. ეპისკოპოსების დაპირება შემდგომში მდგომარეობდა: კრების დასრულებისას საკუთარ ეპარქიებში დაბრუნებისთანავე, ისინი სრულად შეცვლიდნენ საკუთარ ცხოვრებას და საეკლესიო მოღვაწეობას. ისინი აღთქმას დებდნენ, რომ უბრალო ცხოვრებას გაჰყვებოდნენ და მათ ხელში თავმოყრილ ძალაუფლებაზე უარს იტყოდნენ, რათა ამით განსაკუთრებულად დაახლოებოდნენ ღარიბებს – ე.წ. ღარიბების მსახურების საეკლესიო და სამოძღვრო ცხოვრების პრაქტიკაში გატარებით.  ეს კი ნიშნავდა, მსოფლიოსათვის ღარიბების (გაღარიბებული მოსახლეობის) თვალებით შეეხედათ და შემდგომში შესაბამისად ემოქმედათ. ეს ჩაგრულთა ტკივილნარევ და ტანჯულ ხმას კიდევ უფრო გააძლიერებდა. ამ პროცესის ერთერთი მნიშვნელოვანი მონაწილე და ხელმძღვანელი იყო ბრაზილიელი მთავარეპისკოპოსი დომ ჰელდერ კამარა(1909-1999).

ეს ჯგუფი  მალევე აღმოჩნდა რიგ საკითხებში მიმართულების მიმცემი, მათ კრების დოკუმენტებზე მოახდინეს გავლენა და კრებაზე წარმოდგენილი თეორიული პრინციპები მოგვიანებით პრაქტიკაში იქნა გატარებული, კერძოდ მათმა ხედვამ დოგმატის და სამოძღვრო პრინციპებთან მიმართებაში შეაღწია კრების სამოძღვრო კონსტიტუციაში „Gaudium et Spes”- ში, აგრეთვე ეკლესია როგორც ღვთის რჩეული ერის მოცემულობამ  საეკლესიო კონსტიტუცია „Lumen gentium”-ში ჰპოვა ასახვა. ამ ჯგუფის მუშაობის მნიშვნელოვანი შედეგია ე.წ. მცირე ზომის საეკლესიო/ქრისტიანული სამრევლო თემების დაფუძნება(Comunidades Eclesiales de Base) და განთავისუფლების ღვთისმეტყველების წარმოშობა.  საერთო საეკლესიო დონეზე უმნიშვნელოვანეს მოვლენად არის მიჩნეული ამ ჯგუფის მუშაობის შედეგად მედელინში 1968 წელს სამხრეთ ამერიკელი ეპისკოპოსების შეკრება, რომელიც სამხრეთ ამერიკის ეკლესიის (მათივე კულტურულ/სოციალური/საღვთისმეტყველო კონტექსტში) დაბადების დღედ ითვლება.

„ეპისკოპოსები რომლებიც მეორე ვატიკანის კრებასთან დაკავშირებით რომში, ამჟამად კი დომიტილას კატაკომბებში  ვიმყოფებით;

ნათელი გახდა თუ რაოდენ ნაკლულნი ვართ, რათა სახარებისეული ცხოვრება სიღარიბეში გავაგრძელოთ;

უპირველეს ყოვლისა  იესო ქრისტეს ულევ წყალობას მინდობილები, ასევე მორწმუნეების და მღვდლების ლოცვის შედეგად ჩვენი ეპარქიები მომავალში უნდა გავაძლიეროთ;

ფიქრსა და ლოცვაში მივსდიოთ წმინდა სამებას, ქრისტეს ეკლესიას, ჩვენივე ეპარქიების მღვდლებსა და მორწმუნეებს;

საკუთარ სისუსტეებს თავმდაბლად ვიზიარებთ და ვაცნობიერებთ, მაგრამ მტკიცე გადაწყვეტილებით და მთელი ძალების მობილიზირებით, უფლის წყალობის მოიმედენი,  საკუთარ თავზე შემდგომ მოვალეობებს ვიღებთ:

  1. ჩვენ შევეცდებით ისე ვიცხოვროთ, როგორც ჩვენს გარშემო მყოფი უმეტესი ადამიანები ცხოვრობენ. ეს შეეხება საცხოვრებელს, საკვებს, ტრანსპორტს და ჩვენ ყოველდღიურობას ამ წუთისოფელში (მთ 5,3; 6,33-34; 8,20).
  2. ჩვენ უარს ვამბობთ მატერიალურ სიმდიდრესა და ფუფუნებაზე, განსაკუთრებით ეს ჩვენ სამღვდელმთავრო შესამოსლებს შეეხება (ძვირფასი ნაჭრები, ქვები ა.შ.). ჩვენი ეპისკოპოსობის გამომხატველი რეგალიები არ იქნება ძვირფასი მეტალისაგან, არც ოქრო და არც ვერხლი, არამედ მსგავსი სახარებისეული მწყემსის ცხოვრებისა (მრკ 6,9; მთ 10,9; საქ 3,6).
  3. ჩვენ პირად მფლობელობაში აღარც მოძრავი და აღარც უძრავი ქონება აღარ იქნება, არც პირადი საბანკო ანგარიში; რასაც ყოველდღიურ ცხოვრებაში ვსაჭიროებთ ეპარქიის სახელზე გაფორმდება, ძირითადი ფინანსები სოციალური და კარიტატიული საქმიანობისათვის გადამისამართდება (მთ 6,19-21; ლკ 12,33-34).
  4. ჩვენი ეპარქიის ფინანსებისა და ქონების განკარგვას მორწმუნეებისაგან შექმნილ კომისიებს მივანდობთ, რომლებიც თავიანთი სამოციქულო გზავნილისამებრ კარგად გაცნობიერებულები და დარგის მცოდნენი არიან; რათა ჩვენ, მოციქულები და მწყემსები აღარ ვიყოთ ადმინისტრატორი და გამგებლები (მთ 10,8; საქ 6,1-7).
  5. ჩვენ უარს ვამბობთ სიტყვიერ თუ წერილობით საეკლესიო ტიტულატურასა თუ წოდებებზე, რასაც საზოგადოებაში ისტორიულად ძალაუფლების გამომხატველი მნიშვნელობა გააჩნდა. ამის ნაცვლად გვსურს მსგავსად წერილისა მხოლოდ „მოძღვრად“ ვიყოთ წოდებულები.
  6. ჩვენი საზოგადოებაში მოქმედებებით და დამოკიდებულებით შევეცდებით თავი ავარიდოთ ისეთი შეხედულებების წარმოშობას, სადაც ჩვენ მდიდარ, პრივილეგირებულ თუ ძალაუფლების მქონე ადამიანებს ან გარკვეულ ჯგუფებს უპირატესობას მივანიჭებთ (მაგ. ღვთისმსახურების დროს, საზოგადოებასთან შეხვედრისას, მასპინძლობისას და ა.შ.) (ლკ 13, 12-14; 1კორ 9, 14-19).
  7. ჩვენ ასევე თავიდან ავიცილებთ მათ თავმომწონე მლიქვნელობას ან მათი თანადგომით სარგებლობას, თუკი ეს შესაწირისათვის მადლობის სხვადასხვა ფორმით გადახდას შეეხება (კორუფციაზე, მშრომელების ექსპლუატაციაზე თვალის დახუჭვა ან დადუმება). ჩვენ მორწმუნეებს ვთხოვთ, საკუთარი მცირედი თუ მოზრდილი შესაწირი ღვთისმსახურების, მოციქულობისა და სოციალური მსახურების თანმდევ და შემადგენელ ნაწილად დაინახონ (მთ 6, 2-4; ლკ 15,9-13; 2 კორ 12,4).
  8. ჩვენი სამოციქულო და სამოძღვრო მსახურება სრულად იქნება მიმართული ჩაგრულების, გარიყულების და ღარიბებისადმი. საჭიროებისამებრ მათი მდგომარეობის გაუმჯობესებისათვის ჩავერთვებით მსჯელობასა თუ დისკუსიებში, ეკლესიის ხელთ არსებულ მატერიალურ რესურსებს ისე მივმართავთ მათ დასახმარებლად, რომ ეპარქიაში მყოფი სხვა ადამიანები ან ჯგუფები არ დავაზიანოთ.
  9. ყოველი მორწმუნე, მონაზონი, დიაკონი და მღვდელი, რომელთაც უფალი მოუწოდებს თავიანთი ცხოვრება და საქმიანობა ღარიბებსა და მშრომელებს გაუნაწილონ და ასე იქადაგონ სახარება, ჩვენ მათ ყველას  მხარს  დავუჭერთ (ლკ 4, 18; მრკ 6,4; მთ 11,45;  საქ 18, 3-4; 20,33-35; 1კორ 4,12; 9,1-27).
  10. გაცნობიერებული გვაქვს რა სამართლიანობისა და სიყვარულის მოვალეობა, ასევე მათი ერთობლიობის სიდიადე, შევეცდებით ქველმოქმედების სოციალურ საქმიანობაში გარდაქმნას, რომელიც სამართლიანობას და სიყვარულს დაეფუძნება და თითოეულ ქალსა და მამაკაცს თანაბრად მოიცავს. ამით ჩვენ გვსურს რიგი სახელმწიფოების უუნარო საქმიანობასა და მათ არასწორ სოციალურ პოლიტიკას ნათელი მოვფინოთ (მთ 25,31-46; ლკ 13,12-14, 33).
  11. ჩვენ ყოველივეს ვიღონებთ იმისათვის, რომ ჩვენმა ხელისუფლებამ ისეთი კანონები, სტრუქტურები თუ ინსტიტუციები შექმნან და მოქმედებაში მოიყვანონ, რომელიც საჭიროა სამართლიანობის, თანასწორობისა და ყოველი ადამიანის ჰარმონიული განვითარებისათვის. ამის შედეგად უნდა შეიქმნას ახალი საზოგადოებრივი წესრიგი, სადაც ადამიანის ღირსება ღვთის შვილის ტოლფარდი იქნება (საქ. 2,44; 4,32-35; 5,4; 2 კორ 8; 9; 1ტიმ 5,16).
  12. ვინაიდან ეპისკოპოსების კოლეგიალურობა სახარებისეულ პრინციპებს ჭეშმარიტად მაშინ ეთანახმება, როცა ისინი საზოგადოებაში ადამიანთა უმრავლესობის მსახურებაში არიან ჩართულები, ეს კი კაცობრიობის ორი მესამედია, რომლებიც ხორციელად, კულტურულად და მორალურად სიღარიბეში ცხოვრობენ. ჩვენ მოვალენი ვართ – ეპისკოპოსებთან ერთად ღარიბი ერებისათვის ჩვენივე შესაძლებლობების ფარგლებში საჭირო პროექტები განვახორციელოთ.
  13. აგრეთვე საერთაშორისო ორგანიზაციებთან სახარება ჩვენი ცხოვრებით დავამოწმოთ, და ერთობლივად  ჩავერთოთ ისეთი ეკონომიკური და კულტურული სტრუქტურების შექმნაში, რომელიც ადამიანთა გაღატაკებულ უმრავლესობას სიღარიბიდან ამოიყვანს, ხოლო მსოფლიოს უმცირეს მდიდარ ნაწილს არ მივცეთ მთელი ერების გაღარიბების უფლება.
  14. ჩვენ სამოძღვრო სიყვარული გვავალდებულებს, რომ საკუთარი ცხოვრება ჩვენსავე და/ძმებს, თითოეულ მღვდელს, მონაზონსა თუ მორწმუნეს გავუნაწილოთ; ამით ჭეშმარიტად შევძლოთ ჩვენი მსახურების ქრისტეში აღსრულება. ამ გადმოსახედიდან თქვენთან ერთად ჩვენ მოღვაწეობას სულმუდამ კრიტიკულად გადავხედავთ და გადავამოწმებთ;
  15. ჩვენი სახარებისეული ცხოვრებით ყოველი ადამიანისათვის უნდა დავემოწმოთ, მიუხედავად მათი რელიგიური მრწამსისა, კანის ფერის, ეროვნების, მსოფლმხედველობისა და სხვა განმასხვავებელი ნიშანთვისებისა (მკ 8,34; საქ 6,1-7; ტიმ 3,8-10).

საკუთარ ეპარქიებში დაბრუნების შემდგომ  მოვალენი ვართ გთხოვოთ თქვენის მხრიდან  თანამშრომლობისათვის მზაობა და ლოცვითი მხარდაჭერა;

უფალო შეგვეწიე, რათა ჩვენი განზრახვების ერთგულნი დავრჩეთ!

16.11.1965

ორმოცი ეპისკოპოსის მიერ შედგენილი და ხელმოწერილი კატაკომბების ხელშეკრულებას მოგვიანებით მსოფლიო მასშტაბით დაახლოებით ხუთასამდე ეპისკოპოსი შეუერთდა.

 

წყარო: http://www.pro-konzil.de/katakombenpakt-fur-eine-dienende-und-arme-kirche/

გერმანულიდან თარგმნა:  შოთა კინწურაშვილმა

მართლმადიდებლობა და ადამიანის უფლებები – მსოფლიო პატრიარქი ბართლომე


kas_109817-1290-1-30_220

 

მართლმადიდებლობა და ადამიანის უფლებები

მსოფლიო პატრიარქი ბართლომე

კონრად ადენაუერის ფონდში წაკითხული მოხსენება

ბერლინი, 2 ივნისი 2017 წელი

გერმანულიდან თარგმნა შოთა კინწურაშვილმა

ადამიანის უფლებები ნამდვილად არის ერთერთი უდიდესი მონაპოვარი კაცობრიობის ისტორიაში, უმნიშვნელოვანესი ნაბიჯი   თავისუფალი, სამართლიანი და ადამიანური მსოფლიოსაკენ მიმავალ გზაზე.

 XVIII საუკუნის მეორე ნახევარში დასავლეთში პოლიტიკური, სოციალური, ეკონომიკური და რელიგიური კრიზისებიის ჯაჭვის, ამერიკული და ფრანგული რევოლუციების შემდგომ ადამიანის უფლებები მსოფლიოს სცენაზე შემოვიდა.   კლასიკური დეკლარაციების (1776 და 1789) შემდეგ ადამიანის უფლებები მეტანაკლებად პოლიტიკური აქტუალურობის ცენტრში დადგა. ეს დინამიური რეალობა უდიდეს გამოწვევებთან და თანამედროვეობის სასიცოცხლო საჭიროებებთან  იყო შეკავშირებული. უნივერსალური ადამიანის უფლებების ნამდვილი ეპოქა  გაერთაინებული ერების 1948 წლის 10 დეკემბრის  ზოგადი დეკლარაციით იწყება. ის ჭეშმარიტად ჰუმანისტური მანიფესტია კაცობრიობის ისტორიაში მომხდარი უდიდესი კატასტროფების შემდგომ, ამასთან კავშირშია აგრეთვე მეორე მსოფლიო ომის ტრაგიკული შედეგები.

ჩვენი დროის ტერორისტული თავდასხმები, მსოფლიო ეკონომიკური კრიზისი და გამოსავლის გარეშე დარჩენილი პლურალიზმი, რომელიც არა მარტო მულტიკულტურალიზმს შეეხება; ასევე მუდმივად კლებადი თანხმობა – ღირებულებებისა და მიზნების, ქორწინებისა და ოჯახის, აბორტისა და ევთანაზიის, ბავშვების აღზრდის და განათლების, სიკეთისა და ბოროტების  და ამით მასთან დაკავშირებული სიძნელეები, ამ ყველაფერს საერთო ღირებულებებზე ორიენტირებაში სიძნელეები შემოაქვს. აქ ადამიანის უფლებები როგორც ინსტრუმენტი  მრავალი პრობლემის გადაჭრას და მსოფლიოში არსებული თავისუფლების კრიზისი დაძლევის გზებს გვთავაზობს. თანამედროვე კულტურის ზეგავლენა და ტექნოპოლისის რისკები გლობალური მასშტაბით ახალ პასუხებს ითხოვს, რომელიც აღარ იქნება ტრადიციულ ეთიკურ პრინციპებზე დაფუძნებული და რომლისთვისაც ადამიანის უფლებები როგორც საყრდენი იქნება შეთავაზებული. თქვენ შეიძლება გაგახსენდეთ ჩინეთში ცვლილებების შემდეგ იურგენ ჰაბერმასის სტუმრობა, რომელმაც ამ უდიდეს ქვეყანაში ადამიანის უფლებები როგორც პოლიტიკურ-სოციალური პრობლემების მოგვარების შესაძლებლობად წარმოადგინა.[1] ჰაინერ ბილეფელდტი სამართლიანად შენიშნავდა: თანამედროვეობის გამოვლინებები დღეისათვის სულ უფრო მეტად გლობალურ მასშტაბებს იძენს. ეს ასევეთანამედროვე ცივილიზაციის კრიზისებსა და რისკებს ეხება, რომელიც მარტო თავიდან ჩარევით ტრადიციული ეთიკისი ფორმებით ანუ ტრადიციული პოლიტიკურ-სამართლებრივი ინსტიტუციებით დაძლევას ვეღარ შეძლებს. (…) ის უპირველეს ყოვლისა დასავლეთში აღმოჩენილი ადამიანის უფლებები, როგორც თანამედროვეობის კრიზისებზე პასუხი მსოფლიოს მრავალ რეგიონში უსამართლობისა და კრიზისების დაძლევისათვის მიუდგომელი ჩანს დღეს “. [2]

 ყოველ შემთხვევაში ხალხისა თუ ცალკეული ინდივიდების მეხსიერებაში „ადამიანის უფლებები“ – ადამიანის ღირსების, თავისუფლებისა და სამართლიანობისათვის ბრძოლის სიმბოლოა, ის კაცობრიობის უკეთესი მომავლის იმედის ნიშანია.  ადამიანებმა იციან, რომ თავისუფლება და მშვიდობა  ეკონომიკური განვითარების, სიცოცხლოს დონის ამაღლების, მეცნიერების  და ტექნიკის წარმატების   უტყუარ შედეგს სულაც არ წამოადგენს.

I.

ქრისტიანული ეკლესიები ადამიანის უფლებების იდეას გამოჩენისთანავე შეეწინააღმდეგნენ. „მოდერნული სულის არცერთი განვითარება არ არსებობს, რომელიც თავდაპირველად  წინააღმდეგობას ეკლესიის და მისი ღვთისმეტყველების მხრიდან არ შეჯახებოდა“[3], წერს იურგენ მოლტმანი. ეკლესიისა და მისი ღვთისმეტყველებისათვის ადამიანის უფლებები იყო „ადამიანთა ძალაუფლების საშინელი გამოხატულება“,[4] ხშირ შემთხვევაში თვით ქრისტიანობისაგან განდგომაც კი.

  საკმაო დროის გასვლა იყო საჭირო რათა   დიდი რაოდენობით დაგროვილი ზიზღი  და ორმხრივი ეჭვი გამქრალიყო. პირველად მეოცე საუკუნეში დატრიალებული კატასტროფული შედეგების და აღუწერელი არაჰუმანურობის შემდეგ მოხდა ის, რომ დასავლეთის ეკლესიებმა  ადამიანის უფლებები საკუთარი საქმიანობის ჰუმანურ სამიზნედ აქციეს.  დღევანდელ მსოფლიოში ადამიანის უფლებები   საეკლესიო მოწმობის გულს მიეკუთვნება, როგორც ამას კონრად ჰილპერტი აყალიბებს: „ეჭვგარეშეა, რომ დღევანდელი რომის კათოლიკური ეკლესია   ადამიანის უფლებების მხედველობაში მიღებას და მის პრაქტიკაში განხორციელებას საკუთარი საქმიანობის ერთერთ ცენტრალურ მისწრაფებად ხედავს. ეს ასევე ევანგელურ ეკლესიასაც ეხება, აგრეთვე ისეთ დიდ რელიგიურ კავშირებს როგორიც არის ეკლესიათა მსოფლიო საბჭო და ლუთერული მსოფლიო გაერთიანება“. [5]

ადამიანის უფლებები დღესაც იმყოფება რელიგიასთან კონფრონტაციაში, ამჯერად არა ქრისტიანულ რელიგიებთან. ნამდვილად არ არის ამ რელიგიებისათვის ადამიანის უფლებების ფენომენთან შეხვედრა ადვილი საქმე. ადამიანის უფლებები ტრადიციული რელიგიების სათნოებათა რიცხვს არ მიეკუთვნება, მიუხედავად იმისა რომ მისგანაც  ადამიანის ღირსების დაცვისა და დაფუძნებისათვის დიდი იმპულსი გამოვიდა. უკვე ითქვა, რომ ადამიანის უფლებები უდიდესი გამოწვევა და უმძიმესი პრობლემაა, რომელთანაც რელიგიებს დღემდე  აქვთ დისკუსია. მიუხედავად ამისა ერთობლივი ზრუნვა ადამიანის ღირსებისათვის,  თვით ამ ღირებულებების სხვადასხვაგვარი დასაბუთებისა სინამდვილეში რელიგიებს და ადამიანის უფლებებს   ერთმანეთთან აკავშირებს.

არაქრისტიანული რელგიების ძირითადი არგუმენტები  ადამიანის უფლებების წინააღმდეგ  შემდეგია:

ა) ადამიანის უფლებები დასავლეთ ევროპაში და ჩრდილოეთ ამერიკაში აღმოცენდა.  ამის შესაბამისად ის არის დასავლური კულტურის სიკეთე და დასავლური პოლიტიკური კულტურის ფუნდამენტურ წინაპირობასთან არის დაკავშირებული.  მათი უნივერსალური მნიშვნელობის მოქმედება  არის დასავლეთის ჰეგემონიური სწრაფვის ახალი ფორმა, დასავლეთის კულტურული იმპერიალიზმი.

ბ) ადამიანის უფლებები ქრისტიანობის ბეჭედს ატარებს, თუმცა ის ეკლესიის საწინააღმდეგოდაც იყო მიმართული და ეკლესიებმა დასაწყისში ის უარყვეს. ასეთი ადამიანის უფლებები არის ქრისტიანული მისიის სუბლიმური ფორმა, ქრისტიანული სამყაროს ტროას ცხენი.

გ) ადამიანის უფლებები ეს არის ინდივიდუალისტური ადამიანის სურათის გამოხატულება, რომელიც საზოგადოებრივი ცენტრისტული კულტურების ანთროპოლოგიურ ფუნდამენტს ანგრევს და ამ კულტურის წარმომადგენლობისათვის წარმოუდგენელ პროვოკაციას და პატივისცემის დაკარგვას წარმოგვიდგენს. მათ თვალში მსოფლიოში  ადამიანის უფლებებმა უფრო მეტი პრობლემა წარმოშვა, ვიდრე გადაჭრა.

დ) ადამიანის უფლებები სეკულარიზმსა და ანთროპოცენტრიზმს განასახიერებენ, რომელიც არადასავლური კულტურების თეოცენტრიზმთან და კოსმოცენტრიზმთან შეუთავსებელია. აქვე ხაზგასმულია, რომ ადამიანის უფლებებისათვის მებრძოლი მოძრაობები  იყვნენ და კვლავაც არიან ათეიზმთან კავშირში.

ზემოთჩამოთვლილზე გვსურს ავღნიშნოთ, რომ ადამიანის უფლებების გზაზე მათთან რელიგიების ქცევა ბევრ რამეზეა დამოკიდებული. გამოსავალი რელიგიებს და ადამიანის უფლებებს შორის დიალოგის გარეშე ვერ მოიძებნება. ეს ყოველივე რელიგიათაშორისი დიალოგით ნაყოფიერად არის მხარდაჭერილი.  დიალოგი აქ აგრეთვე არის ტვირთმზიდავი, უნდობლობის გადალახვის, კოოპერაციისა და ღიაობისათვის მზრუნველობის აქტი .

II.

„ადამიანის უფლებების“ გამოწვევა აგრეთვე მართლმადიდებელ ეკლესიასაც ეხება. თოთხმეტი ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიის დამოკიდებულება ადამიანის უფლებებთან მიმართებაში არ არის ერთსულოვანი. სამწუხაროდ მართლმადიდებელ სამყაროში არსებობენ წრეები და პიროვნებები, რომლებიც თანამედროვე ადამიანის უფლებებს მართლმადიდებლური იდენტობისათვის როგორც საფრთხეს ისე ხედავენ.  ისინი ზედაპირულად აფასებენ ადამიანის უფლებებს, როგორც „თანამედროვეობის ფუნდამენტალიზმს“ და საუბარი ამის შესახებ  მათთვის მხოლოდ „იმპორტირებული დისკურსია“.  ეს წრეები და პიროვნებები ადამიანის უფლებებს, ასევე მართლმადიდებლობას არასამართლიანად ექცევიან. ამით ისინი დევნიან შესაძლებლობას რომ მართლმადიდებელმა ეკლესიამ და ღვთისმეტყველებამ დადებითი წვლილი შეიტანოს იმ საქმეში რასაც თითოეული ადამიანის უფლების დაცვა ჰქვია.  ეს არის რაღაც თვითმარგინალიზაციის ფორმა. ამგვარად მართლმადიდებლური სამყაროს შესახებ შემოსული კლიშეები  ფუძნდება და მისი მისამართით წამოსულ კრიტიკას უფრო მეტი არგუმენტები ემატება.  კვლავ მეორდება მართლმადიდებლობის სტერილურ ტრადიციონალიზმთან იდენტიფიცირება, ხდება რა მისი დასავლეთისათვის უცხო რელიგიურ კულტურად წარმოჩენა და საყვედურები ორთოდოქსიზმის განახლებასთან.  ასეთი შეფასებებს იპოვით, მაგალითად სამუელ ჰანტიგტონის შეხედულებებში, ის ამბობს: „ევროპა იქ მთავრდება, სადაც დასავლურ ქრისტიანობას აქვს საზღვარი და იწყება ისლამი და მართლმადიდებლობა“.[6]

მართლმადიდებელი ეკლესიის დამოკიდებულება თანამედროვეობასთან და ადამიანის უფლებებთან მიმართებაში საღვთისმეტყველო კრიტერიუმებს უნდა ეფუძნებოდეს. დღეს თითქოს ჩვენთვის წარმოუდგენელიც კია თუ როგორ შეიძლება ჩვენი დროის მართლმადიდებელი თეოლოგის დამოკიდებულება თანამედროვეობასთან დადებითი იყოს, ჩვენ შევეჩვიეთ მხოლოდ უარყოფით შეფასებებს ყოველი სიახლის მისამართით.

ნამდვილად, მართლმადიდებელი ეკლესიების სიძნელეები ადამიანის უფლებებთან არ არის მაგალითი საღვთისმეტყველო ბუნების, არამედ ის წარმოშობილია უფრო ისტორიული კონტექსტის, თანამედროვეობასთან  ნეგატიური გამოცდილებიდან გამომდინარე. ეს სიძნელეები ჩვენ გადალახვად მიგვაჩნია, მით უმეტეს განმანათლებლობის ფუნდამენტური პრინციპები, თავისუფლება და გონი მართლმადიდებლური ანთროპოლოგიისათვის უცხო არ არის.

მართლმადიდებლური ანთროპოლოგიის ძირითადი ტერმინი ადამიანის უფლებებთან შეხვედრისას არის პიროვნების ცნება, რომელიც პატრისტიკულ ტრადიციაში მყოფობს და ადამიანს ღვთის ხატად და მსგავსად გამოხატავს (დაბ. 1,26). პიროვნებად ყოფნა ადამიანს უმაღლეს ღირებულებას ანიჭებს, რომელიც გამოუხატავია,  „არაფერი არ არის პიროვნებაზე წმინდა“.[7]

მართლმადიდებლური ქრისტიანობისათვის იყო პიროვნება ნიშნავს  იყო მასთან ერთად, იყო ერთობაში სხვა პიროვნებებთან ერთად. „ერთი (მარტო) პიროვნება არ არის პიროვნება“ – ამბობს პერგამოსის მიტროპოლიტი იოანე ზიზიულასი. ამით ის  მართლმადიდებლურ ანთროპოლოგიას ინდივიდუალისტურ ევდემონიზმს და ამპარტავნული გულისცემას მხოლოდ „ჩემს უფლებებზე“ უპირისპირებს, რომელიც   ადამიანებს შორის უფსკრულს წარმოშობს.  მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა და დიდი კრების  გზავნილი ამ ჭეშმარიტებას განსაკუთრებულად უსვამს ხაზს: მართლმადიდებელი ეკლესიის მხრიდან  ადამიანის უფლებებზე წვდომა კონცენტრირებას ახდენს ასევე საფრთხეებზეც, კერძოდ ინდივიდუალური უფლება  ინდივიდუალიზში და მოთხოვნებით აზროვნების გაუკუღმართება.  ასეთი სიმცდარე წარმატებას აღწევს თავისუფლების სოციალური გადასახადის საფუძველზე და ბედნიერების მოთხოვნით უფლებების მკვეთრი ტრანსფორმაციისაკენ მივყავართ, ისევე როგორც თავისუფლების იდენტიფიკაციის გადაჭარბებული საფრთხისაკენ ინდივიდუალურ თვითნებობასთან ერთად როგორც „უნივერსალური ღირებულება“, რომელიც  სოციალური ღირებულებების, ოჯახის, რელიგიის და ეროვნების საფუძველს მარხავს და ფუნდამენტურ მორალურ ღირებულებებს  უქმნის საფრთხეს“.

სწორედ ამასთან დაკავშირებით კრების გზავნილმა სამართლიანად კვლავ ხაზიგაუსვა, რომ ადამიანის ღირსების მოფრთხილების მართლმადიდებლური იდეალი   ადამიანის უფლებების ეტაბლირებულ ჰორიზონტს აჭარბებს და რომ „სიყვარული კი უდიდესია ამათგან (1კორ. 13,13), როგორც ქრისტემ გამოგვიცხადა და როგორც ყველა მისი მორწმუნე, რომლებიც მას მისდევენ, მსგავსად ცხოვრობენ“.  მართლმადიდებლური ღვთისმეტყველებისათვის, „უმაღლესი ეთიკური ქმედება“ არის შეწირული სიყვარული, ე.ი. მოყვასის სახელით ნებაყოფლობითი უარი პირად ინდივიდუალურ უფლებაზე. ეს  არცერთ შემთხვევაში ადამიანის უფლებების ღირებულების დამცრობას არ ნიშნავს. პირიქით!  მორწმუნე ადამიანს დამატებითი მოტივაცია გააჩნია, ადამიანის (მოყვასის) უფლებებისათვის ამოქმედდეს. როდესაც ადამიანს ქრისტიანული თავისუფლების უმაღლესი ღირებულების სწამს, ეს არცერთ შემთხვევაში არ აღნიშნავს, რომ ადამიანმა გარეგანი თავისუფლება დაკარგოს ან გააუფასუროს. მართლმადიდებლობას  თავისუფლების ძალიან ღრმა სოციალური  ფასი გააჩნია. გიორგი ფლოროვსკი საუბრობდა აღმოსავლური ეკლესიის „ძლიერ სოციალური ინსტინქტზე“.[8]  მართლმადიდებლური ქრისტიანობისათვის თავისუფლების დიდი ქარტია ეს  პიროვნების კულტურაა.

III.

   პიროვნების კულტურა მართლმადიდებლობის შეუფასებელი შენატანია ევროპულ იდენტობაში. ევროპა ჩვენთვის არ არის „თავშივე დაბადებული“, არამედ გზავნილი და შთამაგონებელი  ვერსია „გონებით გაცნობიერებული თავისუფლების“. ამ სახის თავისუფლების, თანასწორობისა და ძმობის იდეას არ უნდა ჩამოვაშოროთ, რასაც ჩვენ ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციაში ვკითხულობთ:“ყველა ადამიანი იბადება თავისუფალი და თანასწორი თავისი ღირსებითა და უფლებებით. მათ მინიჭებული აქვთ გონება და სინდისი და ერთმანეთის მიმართ უნდა იქცეოდნენ ძმობის სულისკვეთებით“.

   ეკუმენური ქარტია, რომელიც შეიქმნა ევროპის ეკლესიათა კონფერენციის მუშაობის შედეგად, მასში მონაწილეობდნენ აგრეთვე მართლმადიდებელი ეკლესიები და ასევე მას ხელი მოაწერა ევროპის რომის კათოლიკე ეპისკოპოსთა სამუშაო ჯგუფმა, გვეუბნება: „ ვინაიდან ჩვენ ყოველი ადამიანის პიროვნებას და ღირსებას, როგორც ღვთის ხატებად ვაფასებთ და სრულად ვუჭერთ მხარს  ყოველი ადამიანის თანასწორობას, ჩვენი სურვილია ერთობლივი წვლილის შეტანა, რათა  დევნილები და დევნილის სტატუსის მაძებარი ადამიანები ევროპაში ადამიანის ღირსების შესაბამისად მიიღონ და დახმარება აღმოუჩინონ“.

     ადამიანის ღირსება – ადამიანის უფლებების  ნორმატიული საფუძველია, რაც თავისთავში მოიცავს ყოველი ადამიანის თანასწორობის განზომილებას და არა  ადამიანის ფუნდამენტური უფლებების  მოჩვენებითობას. სწორედ ამიტომ ტერმინი ადამიანის ღირსება ყველა ადამიანის უფლებათა დოკუმენტში  მხოლობით რიცხვშია გამოყენებული.[9]

    ევროპის ადამიანის უფლებების სულისკვეთება დოქტორმა ჰანს გერტ პოტერინგმა მკაფიოდ გამოხატა, როცა ის ამბობდა: „ჩვენ ვუღალატებთ ჩვენს ღირებულებებს, თუკი მავთულხლართები, ცრემლსადენი გაზი, წყლის ჭავლი და ძაღლების ეშელონი იქნება ლტოლვილთა ნაკადის ევროკავშირისაგან   შეჩერების საშუალება“.[10]

    ევროპული იდეა არ შეიძლება მხოლოდ ეკონომიკური ინტერესებითა და პრაგმატული ტექნოკრატიული ორიენტირით შემოიფარგლოს. მას გააჩნია აგრეთვე სულიერი, ჰუმანიტარული და კულტურული ასპექტი. თავის მხრივ სწორედ ამაზე საუბრობს ჰანს კიუნგი თავის  „ერთიან მსოფლიო ეთიკაზე დაფუძნებულ ევროპაზე“.[11]

    ჩვენთვის ფუნდამენტური მნიშვნელობა აქვს იმას, რომ ევროპის სული ადამიანის უფლების თავისუფლებასთან ერთად, ღრმა ქრისტიანული თავისუფლებიდან ამოზრდილი უანგარო სიყვარულის გამომხატველია. ამ ყოველივეს ადამიანებში სოლიდარობისათვის ამოუწურავი ძალების  მობილიზირება შეუძლია, მათი   უსამართლობის წინააღმდეგ ბრძოლაში ჩართვა, უკეთესი და ადამიანური მსოფლიოს შექმნისათვის.

IV.

ამის საფუძველზე ჩვენ გვსურს მართლმადიდებლობის დამოკიდებულება ადამიანის უფლებებთან დაკავშირებით შემდეგნაირად ჩამოვაყალიბოთ:

ა) მართლმადიდებელი ეკლესიის შეხვედრა ადამიანის უფლებებთან ფართო მოცემულობაში ხდება თავისი დისკუსიით თანამედროვეობასთან. მართლმადიდებლურმა ქრისტიანობამ განმანათლებლობასთან მიმართებაში თავდაცვითი დამოკიდებულება საბოლოოდ უნდა გადალახოს. განმანათლებლობის სულისკვეთება არ წარმოადგენს საშოშროებას ჩვენი იდენტობისათვის. როგორც სრული უარყოფა ან სრული მიმღებლობა მოდერნულობისა არ იქნება სწორი საქციელი. მეორეს მხრივ განმანათლებლობის ჭეშმარიტი სულისკვეთება ასევე მის რიგ სიმახინჯეებთან  არ უნდა აგვერიოს. თუმცა აგრეთვე უარყოფითი მხარეები და გამოსავლის დაკარგვის საფრთხეებს თანამედროვეობაში არ უნდა წავუყრუოთ. ამასთან დაკავშირებით კარდინალი კასპერი წერდა: „ თანამედროვეობის უდიდესი თავისუფლების იდეა საკითხს გარეთ დგას“. ადამიანის უფლებები, ტოლერანტობა, კანონის წინაშე თანასწორობა, მეცნიერების და ხელოვნების თავისუფლება, სამართლებრივი სახელმწიფო არის ხანგრძლივი პროცესის მიღწევები, რომელთაც ქრისტიანული პრინციპები შემდგომშიც განავითარებს. „თუმცა არსებობს მიზერული და ღრმა შინაგანი ამბივალენტი თანამედროვე თავისუფლების კონცეფციისა. ამის დანახვა ისე ნათლად არასოდეს არ იყო შესაძლებელი, როგორც ეს დღეს არის“.[12]

ბ) მოთხოვნებით სავსე ამოცანა, მართლმადიდებლური ღვთისმეტყველების  შეხვედრა მოდერნულობასთან მოითხოვს  ჩვენი დროის  პოლიტიკური, სოციალური და ეკონომიკური ფაქტებისა და მონაცემების ცოდნას. თანამედროვე კულტურის შესწავლის გარეშე ორჭოფობას თავიდან ვერ ავიცილებთ. ასეთი ორჭოფობა არის ტენდენციის მატარებელია, თანამედროვეობის ნეგატიური განზომილება  მის არსად მივიჩნიოთ.  ხრისტოს იანარასი მართლმადიდებლურ კულტურას  მოდერნულობასთან მიმართებაში ახასიათებს, როგორც „მისაღებს“ და არა „წინააღმდეგობრივს“.[13] ის აგრეთვე კრიტიკულად შენიშნავს, „დასავლეთიდან პირდაპირი იმპორტი“ მართლმადიდებლურ სამყაროში „კულტურული შიზოფრენიის სახეობამდე“  შეიძლება მიგვიყვანოს.[14]

ერთი რამ ნამდვილად არის ჩემთვის კარგად ცნობილი: არსებულმა დაძაბულობებმა მოდერნულობასა და ქრისტიანულ ანთროპოლოგიას შორის შეიძლება  გაორებამდე მიგვიყვანოს, თუმცა ეს არცერთ შემთხვევაში არ ნიშნავს, რომ ანთროპოლოგია შეუთავსებელი სიდიდისაა და რომ დიალოგი მათ შორის შეუძლებელი და უნაყოფო იქნება. დასაწყისისათვის სტერილური შეუთავსებლობა ქრისტიანობის მოდერნულობასთან დასავლეთში არცერთ შემთხვევაში არ უნდა განმეორდეს მართლმადიდებელი ეკლესიის მოდერნულობასთან შეხვედრისას.

გ) თავისუფლების სოციალური განზომილებაზე აქცენტის გაკეთება, სოციალური და საზოგადოებრივი უფლებები მართლმადიდებლებს არ გვანთავისუფლებს იმ ამოცანისაგან, რომ ინდივიდუალური უფლება მთელი სერიოზულობით მივიღოთ. ჩვენ დაჟინებით მოვითხოვთ: ერთია ინდივიდის დაცვა, ხოლო სულ სხვაა ადამიანის უფლებების ინდივიდუალისტური დავიწროება.  ეს არის ადამიანის უფლებების არსის მცდარი შეფასება, მისი არსებითად ინდივიდუალისტური განსაზღვრა.  ეს ჭეშმარიტებაა, რომ თავდაპირველად ინდივიდუალური უფლება თავისუფლების სოციალურ განზომილებაზე მიუთითებს. ადამიანის სოციალური უფლება  ერთმნიშვნელოვნად მოიცავს ინდივიდის თავისუფლების დაცვას. ასევე ძმობისა და სოლიდარობის განზომილება  მიეკუთვნება ადამიანის უფლებებს, რამაც , ე.წ. „მესამე თაობის“ ადამიანის უფლებებზე საუბარში ახალი აქტუალურობა კვლავ შეიძინა.

დ) მართლმადიდებლობას ხშირად ეთნოცენტრულ ტენდენციებს აყვედრიან. აქ უნდა მოვახდინო დიფერენცირება, ეს მცდარი განვითარება მართლმადიდებელ ეკლესიაში არ ამართლებს ერთობლივ განაჩენს მთელს მართლმადიდებლობაზე. ჩვენი შემდეგი ხედვა გაგვაჩნია, რომ მართლმადიდებლური ქრისტიანობა  თავისი არსით არ არის ეთნოცენტრული. მართალია რომ ეკლესიის მონაწილეობა მართლმადიდებელ ხალხთა განმანთავისუფლებელ ბრძოლებში და მისი წვლილი იდენტობის ფორმირებასა და შენაჩუნებაში უდიდესია, ამავე ხალხებში ეკლესიასთან განსაკუთრებული ახლო ურთიერთობა ხალხისა და სახელწიფოსთვის შესაძლებელია  ნაციონალიზმის წყაროდ წარმოჩინდეს.

აქვე უნდა შევნიშნო, რომ მართლმადიდებელი ეკლესია  ეთნოცენტრიზმს კვლავაც მართლმადიდებელობის ჭეშმარიტ ტრადიციასთან შეუთავსებლად მიიჩნევს და განსჯის მას. თუკი ნაციონალიზმი მართლმადიდებლობის კონტექსტში გამოჩნდება, მას  სხვა წყარო გააჩნია და არა მართლმადიდებლური რწმენა. შეხვედრა მოდერნულობასთან და ადამიანის უფლებების კულტურასთან მართლმადიდებელი ეკლესიისათვის კარგი შესაძლებლობაა საკუთარი ზენაციონალური, უნივერსალური ღირებულებები ნათლად დაგვანახოს.

ე) აგრეთვე მართლმადიდებელმა ეკლესიამ და ღვთისმეტყველებამ საბოლოოდ უნდა აღიარონ, რომ ადამიანის უფლებები თანამედროვეობის მონაპოვარია, და მას სეკულარული ბუნება გააჩნდა. თუმცა ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ქრისტიანული პრინციპებისა და მოძრაობების წვლილი მის წარმოშობაში  იქნეს უარყოფილი. ასევე ადამიანის, როგორც აბსოლიტური ღირებულების მხედველობაში მიღება  სულაც არ არის თანამედროვეობის აღმოჩენა. ადამიანის ღირსების პატივისცემისათვის აქტიურობა არ არის ცარიელი ჰუმანური მოთხოვნა, ის მოედინება ქრისტიანული სახარებისეული სიყვარულის შუაგულიდან. ქრისტიანობის კონტექსტში ღვთის მცნებები ეთიკურ იმპერატივს წარმოადგენს, რითაც ის დამატებით მნიშვნელობას და წონას იძენს.

ვ)ჩვენ ვხედავთ სოლიდარობის იდეას როგორც ცენტრალურს მართლმადიდებლობის და ადამიანის უფლებების შეხვედრისათვის. სოლიდარობის ცნება ამოწმებს  ერთის მხრივ ქრისტიანული მოყვასის სიყვარულს და ძმობას, იმავდროულად კავშირშია თანამედროვე თავისუფლების ისტორიასთან და უპირველესად სამართლიანოაბასთან და თანასწორობისათვის ბრძოლასთან.  ეს ქმნის სოლიდარობის ერთობლივ საყრდენ წერტილს ქრისტიანული სოციალური ეთიკის და ადამიანის უფლებების დამცველ მოძრაობას შორის.

ჩვენი ქრისტიანული იდენტობა ჩვენივე იდენტობისაგან როგორც თანამედროვე ადამიანებმა არ შეგვიძლია გავყოთ. ყველა ჩვენთაგანისათვის, ჩვენი ეპოქა არის მოცემულობა, რომელშიც ჩვენი ქრისტიანული ცხოვრებით უნდა დავამოწმოთ ქრისტე. რასაც დღეს მართლმადიდებელი ეკლესიისაგან ელიან, რომელიც თანამედროვე ადამიანისათვის დადებითად იმოქმედებს, როგორც ადგილი თავისუფლების რაციონალური კულტურის, სოლიდარობისაგან დაცლილი და ევდემონიზმით გაჯერებულ პროგრესულ საზოგადოებაში.

  დღეს არსებული დიდი გამოწვევების შემხედვარე ქრსტიანული ეკლესიები და კონფესიები მოწოდებულები არიან, ერთობლივ მოწმობაზე. ეს  შიდაქრისტიანულ ურთიერთგაგების აუცილებლობის საჭიროებას ქმნის.  გახლეჩილი ქრისტიანობა ვერ იქნება სოლიდარობის, მშვიდობისა და შერიგების სარწმუნო წარმომადგენელი და  ადამიანის , როგორც პიროვნების მცველი.

ეპილოგი

 

ძვირფასო ქალბატონებო და ბატონებო,

ადამიანთა უფლებების დაცვა მომავალშიც კაცობრიობისათვის დიდ მისწრაფებად დარჩება.  არც თანხმობა მის შინაარსზე და საზღვრებზე, არც უარყოფა მშვიდობისმომტანი ბუნების არადასავლური კულტურის მხრიდან, ასევე არცნობა მისი უნივერსალური მოთხოვნის, აგრეთვე არც მისი გადასვლა თანამედროვე ინდივიდუალისტური ევდემონიზმის მხარეს, არც მისი პოლიტიზირება და ინსტრუმენტალიზირება და მისი ბოროტად გამოყენება სხვადასხვა ძალაუფლების სურვილიდან გამომდინარე შეიძლება მისი მნიშვნელობის დანგრევამდე მიგვიყვანოს.

დღეს ქრისტიანობის წვლილი ადამიანის უფლებების წარმოშობაში და ეკლესიების მის მიმართ დამოკიდებულება ძალიან ფართო დისკუსიის თემას წარმოადგენს. არსებობს თანხმობა ადამიანი უფლებების ქრისტიანულ ფესვებთან მიმართებაში. ადამიანის უფლებების ფესვები არსებობს ქრისტიანულ კულტურაში, ამას წინ უძღვის ქრისტიანული ნიადაგი, მიუხედავად იმისა რომ ქრისტიანული ეკლესიები მასში რევოლუციურ მოტივაციის საშიშროებას ხედავდნენ, ამ ყოველივეს ათანაბრებდნენ პრომეთესეულ აჯანყებას ღმერთის წინააღმდეგ  და მის წინააღმდეგაც ილაშქრებდნენ.

ბუნებრივია პირდაპირი ქრისტიანული წარმომავლობა ადამიანის უფლებების შეუძლებელია დაცულ იქნას. ადამიანის უფლებებსა და ქრისტიანობას შორის არსებობს ერთდროულად უწყვეტობა და წყვეტაც. სწორედ ამიტომ დაძაბულობა ქრისტიანულ და თანამედროვე თავისუფლებას შორის უცვლელია. განმანათლებლობის ოპტიმისტური ანთროპოლოგია თავისი ცოდვის დავიწყებით, რაციონალიზმით, ინდივიდუალიზმით და ავტონომიზმით შეუძლებელია ჰარმონიაში მოვიდეს ქრისტიანულ ანთროპოლოგიასთან, რომელიც ადამიანის ღვთის ქმნილებად მიიჩნევს და მის თავისუფლებას უფლის წყალობად ხედავს.

ორი მოცემულობის თავისუფლებას შორის დაძაბულობამ შეიძლება დადებითი, ნაყოფიერი დიალოგი გამოამჟღავნოს. ჩვენი ჰუმანისტური მოძრაობები ქრისტიანობის დამოწმებების გარეშე სწორად გაგებული ვერ იქნება. ამიტომ ჩვენ საუბარს „პოსტქრისტიანულ“ ევროპაზე მიუღებლად მივიჩნევთ, ვინაიდან ის  იმ ფაქტს უარყოფს, რომ ჩვენი აწყმოს განზომილება წარსული ქრისტიანობისგან არის ინსპირირებული, ამის მარტივად ანულირება შეუძლებელია.  ტოტალური სეკულარული კულტურის მოლოდინი უტოპისტური აღმოჩნდა. დღე ჩვენ ვსაუბრობთ „პოსტსეკულარულ საზოგადოებაზე“.  ტოტალურ სეკულარიზირებულ ევროპაში ადამიანის უფლებებისათვის აქტიურობა სუსტი იქნება. ჰანს მაიერმა [15] სეკულარიზმის საფრთხეებზე ხაზგასმით მიგვითითა: „ ვფიქრობთ თუ არა ჩვენ, რომ სოციალური სახელმწიფოს კულტურა მოყვასის სიყვარულის გარეშე დამარცხდება? გაქრება  თუ არა სოლიდარობა მოყვასის ცნების უგულებელყოფით, როდესაც მასში უცხოს, კონკურენტს ან სულაც მტერს დავინახავთ? იარსებებს თუ არა საერთოდ სოციალური პასუხისმგებლობა, როდესაც თავად სიცოცხლე (დაუბადებელი ბავშვის, მოხუცის და ა.შ. ) კითხვის ნიშნის ქვეშ დადგება? იარსებებს თუ არა ადამიანის უფლებები, როდესაც კაცობრიობა და მისი შემოქმედი „ცივილიზაციათა ომის“ გადმოსახედიდან იქნება დანახული?“[16]

   ჩვენ ამ მოხსენებაში მნიშვნელოვან გამოწვევებს შევეხეთ, რომელთანაც მართლმადიდებელი ეკლესია კონფრონტაციაშია დღეს. ჩვენთვის მნიშვნელოვანია ხაზი გავუსვათ, რომ მართლმადიდებელი ეკლესია დღევანდელ მსოფლიოში უცხო  საპირისპირო მხარეს არ იმყოფება. ეკლესიამ იცოდა და დღესაც იცის, თავისი მოწმობით მსოფლიოს  სიმამაცე შემატოს, რომელიც მისი მოწინააღმდეგებისაგან საბოლოოდ არ უნდა იქნეს უარყოფილი. მისი მოწმობა ამ მსოფლიოში არ ნიშნავს არავითარ შემთვევაში ამქვეყნიურობასთან და მის კულტურასთან იდენტიფიცირებას.

დღეს მართლმადიდებელი ეკლესიის მონაწილეობა ადამიანის უფლებებისათვის არ უნდა მიგვიყვანოს ეკლესიის სეკულარიზაციამდე. ჩვენთვის მართლმადიდებლებისათვის ამაზე საუბრისას ყველაზე სანიმუშო მოწმობა ამსოფელში „ლიტურგიული მსახურებაა“, „ ღვთისმსახურება ღთისმსახურების შემდეგ“ და საერთო ჯამში ეს გვახსენებს სულმუდამ სეკულარული თავისუფლების საზღვრებს ქრისტეში ცხოვრების საფუძველზე.

არაქრისტიანულ რელიგიებსა და ადამიანის უფლებებს შორის ურთიერთობა, რომლისგანაც ბევრს თავად რელიგიებისგან დამოწმებას  და რეალიზირებას, ასევე ადამიანის უფლებების დაცვაა დამოკიდებული,  ცენტრალურ და მძიმე თემად რჩება. ძალიან მნიშვნელოვანია ადამიანის უფლებების იდეის პრაქტიკაში გატარება, რომ ის სხვადასხვა კულტურების და ხალხებთან კავშირს დაამყარებს მათსავე ცოცხალ ჰუმანურ ტრადიტიებთან ინტეგრიერებით, ბუნებრივია მათი თავდაპირველი ორიენტირთან შეხებაში მოსვლით. რელიგიებმაც უნდა აღმოაჩინონ თავისივე ღირებულებები ადამიანის უფლებებში და ის მსოფლიოში საკუთარი მოწმობის გამოძახილად მიიღონ.

ამასთან კავშირში ძალიან მნიშვნელოვანია, იმის შეხსენება, რომ ადამიანის უფლებები საზოგადოებისათვის არანაირ საშიშროებას არ შეიცავს. ის მიემართება, ვიმეორებ, არა საზოგადოების წინააღმდეგ, არამედ მისი გაფეტიშებისა და  რადიკალიზირების წინააღმდეგ,[17] სადაც  ადამიანი როგორც პიროვნება დაცული იქნება.

დასავლური ინდივიდუალიზმის სამართლიანმა კრიტიკამ არ უნდა მიგვიყვანოს ადამიანის უფლებების ინდივიდუალისტურ შეფასებამდე. ასევე სოციალური ადამიანის უფლებების წინ წამოწევა არ ანთავისუფლებს რელიგიებს ინდივიდუალური ადამიანის უფლებების პატივისცემისაგან.

რელიგიების დამოწმების გარეშე ჩვენ არც ჩვენი აწყმოს გაგება შეგვიძლია და არც ჩვენი მომავლის წარმოდგენა. თანამედროვეობის ფუნდამენტალიზმად შეიძლება ჩაითვალოს ის ხედვა, სადაც რელიგია წარმატებისათვის როგორც ტვირთად არის დანახული.  ურყოფილია და დაფარულია მისი უდიდესი შენატანი კულტურაში.  მეორეს მხრივ მიუღებელია, როცა რელიგიები ადამიანის უფლებებს, რომელმაც ჩვენი მსოფლიო ადამიანური გახადა, შევბღალოთ ნაცვლად მისი მხარდაჭერისა. ადამიანის უფლებები არ არის ბუნებრივად გამოხატული დასავლური ღირებულება. ის უფრო მეტად იმ დროში იქნა ფორმულირებული, როდესაც დასავლური სამყარო უდიდეს კრიზისს განიცდიდა, მარკირებულია რა დაწყებული აბსოლუტიზმისაგან რელიგიური და სოციალური კონფლიქტებით დამთავრებული. ადამიანის უფლებებს სურდა ამ უმძიმეს კრიზისზე ადამიანის ღირსების დაცვით  პასუხი გაეცა.

ჩვენი სურვილია ასევე არ გამოგვრჩეს დასახელება იმისა, რომ ჩვენ დროში ადამიანის უფლებების ძირეული კონტურების დაკარგვა, უპირველეს ყოვლისა დასავლეთში მისი შინაარსის გაფართოება და ფორმიდან გადასვლა, ის რომ მისი გარდაქმნა პირად მოთხოვნებად, ეს ყოველივე არის ტენდენცია, გარდიგარდმო თავისი  თავდაპირველი პოლიტიკურ-სამართლებრივი მიზანთან სრულად აღარ დგას.

რასაკვირველია, ადამიანის უფლებების დღევანდელი მდგომარეობის შემხედვარე ჩვენ არ გვაქვს დღესასწაულობის მიზეზი. ადამიანთა უფლებების დაცვის მხრივ წარმატებებთან ერთად   ასევე ხდება მისი უგულვებელყოფა და ბოროტად გამოყენება. დღეს ადამიანის უფლებები არ არის ნამდვილი რეალობა, არამედ ჩვენთვის დარჩენილი ამოცანა. ჩვენი ეკლესიისათვის ის ასევე მნიშვნელოვან პრიორიტეტად რჩება, იმავდროულად აქტიური გამსჭვალვა ადამიანის უფლებების, ადგილი სადაც ყველა თავისუფალი იქნება, რომლის მარცვალი  არა ინდივიდუალური უფლებების მოთხოვნა იქნება, არამედ სიყვარული და  მსახურება თავისუფლებაში, რომელიც არა ადამიანის პროდუქტი, არამედ ღვთის საჩუქარია.

დიდი მადლობა  აქ ყოფნისა და მოთმინებისათვის!

თქვენი ბართლომე კონსტანტინოპოლელი

 

[1] იურგენ ჰაბერმასი ჩინეთის კომუნისტური პარტიის შიშებზე ადამიანის უფლებებთან მიმართებაში: Der Spiegel, 30. April 2001, 148-149.

[2] H. Bielefeldt, Philosophie der Menschenrechte. Grundlagen eines weltweiten Freiheitsethos, Wissenschaftliche Buchgeselschaft, Darmstadt 1998, 38.

[3] J. Moltmann, Was ist heute Theologie?, Herder Verlag, Freiburg/Basel/Wien 1998, 15.

[4] W. Huber, Gerechtigkeit und Recht. Grundlinien christlicher Rechtsethik, Chr. Kaiser Verlag, Gütersloh 1996, 433.

[5] K. Hilpert, „Die Menschenrechte in Theologie und Kirche“, in: M. Durst/H.J. Münkl (Hrsg.), Theologie und Menschenrechte, Paulusverlag, Freiburg/Schweiz 2008, 68-112, 68.

[6] S.P. Huntigton, The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order, Touchstone Books, London/New York 1997, 158.

[7] J. Zizioulas , Das Recht der Person, Akademie von Athen, Athen 1997, 599.

[8] G. Florovsky, “Das soziale Problem in der Östlichen Orthodoxen Kirche“, in: Christentum und Kultur, Pournaras Verlag, Thessaloniki 1982, 165-180, 166.

[9] შდრ. H. Bielefeldt, „Was sind Menschenrechte?”, in: Una Sancta 62 (2007), Heft 2, 130/139, 132-133.

[10] Dr. Hans-Gert Pöttering, Buß- und Bettag- Gottesdienst zum Abschluss der ökumenischen Friedensdekade (Braunschweig, 16 November 2016), Konrad-Adenauer-Stiftung, Sankt Augustin/Berlin 2016,7.

[11] იხ. H. Küng, Weltethos für Weltpolitik und Weltwirtschaft, Piper, München/Zürich 1997, 189-194.

[12] W. Kasper, «L’Eglise et les processus modernes de la liberté», Istina XLIX (2004), Nr. 2, 115-123,

[13] Chr. Yannaras, Die Inhumanität des Rechts, Domos Verlag, Athen 1998, 134.

[14] იქვე 136-137.

[15] ჰანს მაიერი (1931) -გერმანელი პოლიტოლოგი, პუბლიცისტი და პოლიტიკოსი.

[16] H. Maier, Welt ohne Christentum-was wäre anders?, Herder Verlag, Freiburg Br. 1999, 148-151.

[17] ავტორი აქ მეოცე საუკუნის ორ უდიდეს ტოტალიტარულ რეჟიმს (კომუნიზმსა და ფაშიზმს) გულისხმობს.

 

წყარო: http://www.kas.de/wf/de/33.49076/

22.03.18

სოციალური სამართლიანობის იდეა ბიბლიასა და ადრექრისტიანულ ეკლესიაში


26814896_1824693020887911_8789580178805440062_n

სოციალური სამართლიანობის იდეა ბიბლიასა და ადრექრისტიანულ ეკლესიაში

 

„ღმერთს არ შეუქმნია ადამიანი – ერთი მდიდარი, მეორე კი ღარიბი“

წმინდა იოანე ოქროპირი

 

წმინდა წერილი

      სოციალური სამართლიანობის იდეის პრაქტიკაში განხორციელება ბიბლიის ერთერთი ფუნდამენტური მისწრაფებაა. დაბადების წიგნში სამყაროს შექმნის და ადამიანის მოვლინების ისტორიაა გადმოცემული, აქ  ღვთის ხატებად და მსგავსებად შექმნილი ადამიანი სამყაროს გვირგვინად გვევლინება. ის  ღვთისგან კურთხეულია: „მოშენდით და იმრავლეთ, და აავსეთ მიწა, და დაეუფლეთ მას, ეპატრონეთ ზღვაში თევზს, ცაში ფრინველს, ყოველ არსებას, რაც კი მიწაზე იძვრის“ (დაბ1,28). ღმერთი თავისი შექმნილით კმაყოფილია „აჰა ძალიან კარგი იყო“ (დაბ 1,31) და დედამიწის პირველ ადამიანს თავის საქმიანობას უკვე არსებულის დამუშავებას და დაცვას ავალებს(დაბ 2,15). ცოდვით დაცემის მიუხედავად უფალი არ კარგავს თავისი ქმნილებებისადმი სიყვარულს, მისთვის თითოეული ადამიანის სიცოცხლე და ბედნიერება უდიდესი მნიშვნელობის მატარებელია.

წმინდა წერილში ადვილად მოიძებნება მათი ხმა, ვინც უსამართლო ჩაგვრისაგან სასოწარკვეთილი ღმერთს შემწეობას შეჰღაღადებს (ფს 10-11). ძველი აღთქმის წინასწარმეტყველები ამოსი და ესაია სოციალურად სუსტი ჯგუფების დასაცავად  ხმას იმაღლებენ.  ასევე თორაში ვხვდებით  საზოგადოებისათვის პირველი ღვთივკურთხეული ძმური თანაცხოვრების კონცეპტს.  ამის საფუძველზე მოგვიანებით იესო კიდევ უფრო სიღრმისეულად  ქრისტიანული სიყვარულის ეთიკას ანვითარებს. ისრაელიანების ტირანული ჩაგვრა ეგვიპტეში პოლიტიკურად პროვოცირებული სოციალური უსამართლობის უძველესი ბიბლიური სიმბოლოა. აქ ისრაელიანების ღმერთი (იაჰვე) ძლიერ მგრძნობიარეა (გამ 2,23-25) და  გამოსვლის წიგნის თანახმად თავად უფალი იხმობს  თავისთან (გამ 19,4).  სინას მთაზე ეძლევა ისრაელს სახელმწიფოებრიობის კონცეპტი – თავისუფლებასა და სოციალურ სამართლიანობაში ცხოვრებისათვის. ათი მცნება მათთვის ერთგვარი კონსტიტუციის ნაირსახეობაა, რომლის პრეამბულა ასე იწყება: „მე ვარ უფალი, შენი ღმერთი, რომელმაც გამოგიყვანა ეგვიპტის ქვეყნიდან, მონობის სახლიდან“ (გამ. 20,2). ღმერთთან თავისუფლებაში შეხვედრა ისეთი საზოგადოების შექმნის წინაპირობაა, რომელიც მოყვასის (ადამიანი) სიცოცხლეს და ღირსებას პატივსცემს, როგორც ეს თავდაპირველად ათ მცნებაში იქნა ხაზგასმული (გამ 20, 2-17). აგრეთვე ამის ნათელი  მაგალითია შაბათის ფენომენი, სადაც სოციალური განსხვავებულობა ქრება, ხოლო მსახური და უცხო ბატონთან და ადგილობრივ   მკვიდრთან ერთად ისვენებენ (გამ 20, 8-11).

წმინდა წერილის თვალთახედვით უკონტროლებელი, აბსოლიტური და ეგოისტურ ამქვეყნიურ ძალაუფლების ერთეულების ხელში თავმოყრას ყოველთვის სოციალურ უსამართლობამდე მივყავართ. ამის თვალსაჩინო დასტურია დღეს არსებული ნეოლიბერალური  ეკონომიკა და  პოლიტიკური დღის წესრიგი, რომელიც უფსკრულს ღარიბებსა და მდიდრებს შორის კიდევ უფრო აღრმავებს, ასევე წარმოქმნის  სიღარიბის და სოციალური გათიშულობის ახალ კერებს, განსაკუთრებით ე.წ. მესამე სამყაროს და განვითარებად ქვეყნებში.

ბიბლიური ტექსტები ისრაელის მეფეებს ძალიან კრიტიკულად აფასებენ –  ნაციონალური ძალაუფლების წარმომადგენლებს (იხ. ისრაელიანების სურვილი მეფის ყოლისა (1მფ 8) და შემდგომ სამეფოს განადგურება (2 მეფ 24,18-25,30)). ვინაიდან ხალხის და მთელი შესაქმის ჭეშმარიტი მეფე თავად უფალია (ფს 93).

მსგავსი მოთხოვნების საფუძველზე იესო ანვითარებს „ცათა სასუფევლის“ სწავლების იდეას, ხოლო ქრისტიანებისათვის  შემდგომი პოლიტიკური პრინციპი მოქმედებს: „თქვენ იცით რომ წარმართთა მთავრებად მიჩნეულნი ბატონობენ მათზე და მათი დიდებულები ხელმწიფებენ მათზე. ნუ იქნება ასე თქვენ შორის, არამედ ვისაც თქვენ შორის პირველობა სურს, იყოს ყველას მონა!” (მრკ 10,42-44). ასეთი ქცევის ნორმა პავლე მოციქულს არწმუნებს, რომ  ერთიანი რწმენა ქრისტესადმი მოგვცემს შესაძლებლობას გადავლახოთ კულტურული და სოციალური განსხვავებულობანი: „აღარ არის არც ებრაელი და არც ბერძნენი, აღარ არის არც მონა და არც თავისუფალი, არ არის მამრი და მდედრი, რადგან თქვენ ყველანი ერთი ხართ ქრისტეში“ (გალ. 3,28).

კაცობრიობის ისტორიაში სულმუდამ გვევლინება ერთ მხარეს წარმოუდგენელი სიმდიდრე და ფუფუნება, ხოლო მეორე მხარეს მომაკვდინებელი სიღარიბე. ასეთი დაძაბულობა კაპიტალის მფლობელებსა და უქონელებს შორის ათასობით წელია ჭედავს ადამიანთა გამოცდილებას. ამ შემთხვევაში ბიბლიური ღმერთი მტკიცედ ამაგრებს იმ ჯგუფების ზურგს, რომელთაც სოციალური უსამართლობის შედეგად მოტანილი ტანჯვა ემუქრება: „ხიზანს ნუ დაჩაგრავ და ნუ შეავიწროებ, რადგან ხიზნები იყავით თქვენც ეგვიპტის ქვეყანაში. ქვრივსა და ობოლს ნუ დაჩაგრავ. თუ დაჩაგრავ შემომღაღადებენ ისინი და შევისმენ მათ ჩივილს“ (გამ 22,21-23). ძალმომრებოა უცხოზე, მარტომყოფ ქალებსა და ბავშვებზე დღესაც სიღარიბის უმძიმეს თანდევ ფაქტორად ითვლება. როდესაც ჩვენ გონებაში შემოდის ფიქრები მსოფლიოში სხვადასხვა ფორმით ჩაგვრის მსხვერპლ  ქუჩაში მცხოვრებ უამრავ ბავშვზე: „ქვრივსა  და ობოლს ნუ დაჩაგრავ, თუ დაჩაგრავ, თუ დაჩაგრავ შემომღაღადებენ ისინი და შევისმენ მათ ჩივილს“ (გამ 22,22) ამბობს უფალი. აქ ის პირდაპირი, სამართლიანად მკაცრი, შეუვალი და ხშირ შემთხვევაში შეიძლება ითქვას მჩაგვრელზე “შურისმაძიებელია”.

ეს ფუნდამენტური მცნება – გაჭირვებულების დახმარებისათვის მზაობა წერილში მრავალ ადგილას გვხდება: ვალის გამცემს არ აქვს თანხის დაბრუნების მიზნით მსესხებელის საარსებო მინიმუმს შეეხოს (რჯ 24, 10-14; 17),  მისი ღირსება დაცული უნდა იქნას (რჯ 24,15). წმინდა წერილი დამქირავებელს ღარიბი მშრომელის ჯამაგირის დაუყოვნებლივ გადახდას ავალდებულებს  (რჯ24,15), ხოლო ყურძნის, მარცვლეულის და ზეთისხილის მოსავლის აღებისას დატოვებული ნარჩენი გაჭირვებულებისთვის უნდა ყოფილიყო გათვალისწინებული (რჯ 24, 19-21).

იესოს კარგად აქვს გაცნობიერებული ეკონომიკური სამართლიანობის მნიშვნელობა, თუმცა ის თავისი დროის პოლიტიკურ თუ ეკონომიკური წესრიგის კრიტიკას სცდება და უფრო შორს მიდის, კერძოდ მის შემოქმედებთან ანუ ცალკე აღებული ადამიანთა გულების გახსნას ცდილობს. მისი აზრით უსამართლობის ფესვები ადამიანის არასწორ სურვილებსა და მიზნებშია, რომელიც პირადი კეთილდღეობის შენარჩუნების შიშით იბადება და ადამიანთა გონებაში მატერიალური სიკეთეების სიხარბეს წარმოშობს: „არავის არ შეუძლია ორ ბატონს ემსახუროს: ან ერთს შეიძულებს და მეორეს შეიყვარებს, ანდა ერთს შეეთვისება და მეორეს დაამცირებს. ვერ შეძლებთ ღმერთსაც ემსახუროთ და სიმდიდრესაც!“ (მთ 6,24). მოძღვრის მაგალითისამებრ პირველი ქრისტიანული თემი თავშეკავებული ცხოვრებით, ქველი საქმეების კეთებით და  პრობლემების ერთობლივი დაძლევით ცხოვრობდა. ლუკა მახარებელი ამას შემდეგნაირად გადმოგვცემს: „ყველა მორწმუნე ერთად იყო და ყველაფერი საერთო ჰქონდათ, ქონება და სარჩო საბადებელს ყიდდენ და უნაწილებდნენ ყველას, ვისაც რა ესაჭიროებოდა“ (საქ 2,44).

            თუ რამდენად შეუძლია საზოგადოებას მოახერხოს სოციალური სამართლიანობის პრაქტიკული სახით განხორციელება, ეს არსებითად სამართლებრივი სისტემის სანდოობასა და პატიოსნებაზეა დამოკიდებული.  უამრავ ქვეყანაში, მათ შორის ჩვენთანაც სიღარიბის და სოციალური უთანასწორობის მთავარ მიზეზად დღევანდელ დღემდე კორუფცია გვევლინება. ძველი აღთქმის წინასწარმეტველები ამ მხრივაც შეუვალი კრიტიკით გამოირჩეოდნენ უსამართლო კანონების და მოსამართლეების მისამართით: „ვაი უსამართლო კანონების გამომცემთ და სასტიკი გადაწყვეტილების გამომტანთ, ვინც ღარიბებს სამართალს უმრუდებენ და უფლებებს ართმევენ ჩემი ერის გაღატაკებულ შვილებს! ქვრივებს იტაცებენ, ობლებს სძარცვავენ!“(ესა 10,12)“ ; „ჰოი თქვენ, სამართალს რომ აბზინდად აქცევთ და სიმართლეს მიწაზე თელავთ!… შეიძულეთ ბოროტი და კეთილი შეიყვარეთ; დაამკვიდრეთ სამსჯავროში სამართალი“ (ამო 5, 7-15). თორა ასევე მიგვითითებს სამართლის და მსჯავრის გამოტანისას სრულ მიუკერძოებლობასა და ობიექტურობაზე: „სიცრუეს ნუ ჩაიდენ სამართალში, გლახაკს ნუ მოუფინებ და ძლიერს ნუ მიეპირფერები: სიმართლით განსაჯე შენი მოყვასი“ (ლევ 19,15); „ერთი სამართალი გქონდეთ როგორც ხიზნისათვის, ასევე მკვიდრთათვის“ (ლევ 24,22). თავად ღმერთია სამართლიანი მოსამართლის პირველსახე და ასეთივე თვისებებით არის ფსალმუნებში შემკობილი: „რადგან შენ გაარჩიე ჩემი დავა და სამართალი; დაბრძანდი ტახტზე სიმართლის მსაჯული“ (ფს 9,5); „გამოავლენს ნათელსავით სიმართლეს შენსას და შენს სამართალს შუადღესავით“ (ფს 37,6). იესოსათვის მნიშვნელოვანია ჩვენი მოქმედებები არ შეჩერდეს მხოლოდ ზედაპირულ ან მოჩვენებით სამართლებრივ საჭიროებებზე, არამედ ერთეულ შემთხვევებშიც კი გასაჭირში მყოფ ადამიანებზე იყოს ორიენტირებული. ამის ნათელი მაგალითია იგავი მოწყალე სამარიტელზე (ლკ 10, 29-37) და საშინელი სამსჯავროს კრიტერიუმი: „რაც გაუკეთეთ ერთს ამ ჩემს უმცირეს ძმათაგანს, მე გამიკეთეთ“ (მთ 25,40). იესო საკუთარი თავის „უმცირეს ძმასთან“ იდენტიფიცირებას ახდენს, რომელსაც სოციალური ცხოვრებიდან გათიშულსა და გარიყულს  სულმუდამ სიღარიბე და უბედურება ახლავს თან. ქრისტიანული მოქმედების საბოლოო საზომი ყოველთვის უცვლელია – ღმერთის და მოყვასის (ადამიანის) სიყვარული (მრკ 12,28-34). მაცხოვარი აქაც თორას ეფუძნება (ლევ19,18) და ამ ყოველივეს რელიგური ცხოვრების უცვლელ პრინციპად აქცევს.

 

პირველი ქრისტიანული თემი

ზემოთ მოკლედ მოყვანილი გზავნილი სოციალურად სამართლიანი საზოგადოების შექმნის სურვილი და გაჭირვებაში მყოფი ადამიანისადმი მსახურება ადრეული ქრისტიანული ეკლესიის ცხოვრებაზეც ძლიერ აისახა. ქრისტიანებისათვის სოციალური მსახურება  ეკლესიის ერთერთ დასაყრდენ ღერძად  გადაიქცა. მსახურებას კი სულ  თან ახლდა ეკლესიის მამების სოლიდარობა ჩაგრულების და უფლებააყრილების სასარგებლოდ, რაც ხშირად უსამართლო პოლიტიკურ თუ სოციალურ სტრუქტურებთან, მათ მმართველებთან ღია დაპირისპირებაშიც გადაიზრდებოდა.

      ეკლესიის სოციალური მსახურება ისტორიული თვალსაზრისით შეიძლება სამ ნაწილად დავყოთ: პირველი ქრისტიანული თემი და ადრეული ეკლესია (I-IVს), ქრისტიანული რელიგიის საყოველთაო აღიარება და იმპერიის სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადება, როცა დევნილი რელიგია დომინანტ რელიგიურ ინსტიტუციად გადაიქცევა,  გრძელი ისტორიული მონაკვეთი XIX საუკუნის დასაწყისამდე,  ბოლოს XIX საუკუნეში მწვავედ დამდგარი სოციალური საკითხი, როდესაც ინდუსტრიალიზაციამ  მშრომელების სასტიკი ფორმით ექსპლუატაცია და  მშრომელების ძმიმე პირობებში ცხოვრება თუ მუშაობა წარმოშვა. პირველ ქრისტიანულ საზოგადოებაში სოციალური მსახურება ღარიბების გამოკვებით, ავადმყოფების, ობლებისა და მრავალშვილიანი ოჯახების ყურადღებაში გამოიხატებოდა. ეს ყოველივე ქრისტიანი  ადამიანის ყოველდღიური ცხოვრების შემადგენელი ნაწილი იყო. უკვე ლუკა მახარებელი საქმე მოციქულთაში მოგვითხრობს ქრისტიანული სამრევლოების სოციალური მსახურების ინსსიტუციონალურად ფორმირებას (იხ. დიაკვნების გამორჩევა საქ6,1-7). პირველმა ქრისტიანებმა მორალური წესების ნაწილი სტოიკოსებისგან აიღეს, ამის კარგი მაგალითია ახალი აღთქმის წერილებში სათნოებების მოცემულობა. თუმცა ქრისტიანებმა ამასთან ერთად სრულებით ახალი აქცენტები დასვეს, კერძოდ თუ გვიან ანტიკურ სამყაროში გაჭირვებულებზე ზრუნვა საკუთარი ოჯახის და ახლო გარემოცვას იქით არანაირ მორალურ ვალდებულებას არ წარმოადგენდა. ხოლო ისეთი სათნოებანი როგორებიცაა: გულმოწყალება, მორჩილება და მოყვასის უპირობო სიყვარული ანტიკური ეთიკისათვის ისეთივე უცხო იყო, როგორც მტრის სიყვარული და შურისძიების უარყოფა. რაღათქმაუნდა არსებობდა სპონტანური საქველმოქმედო მოძრაობები, თუმცა ამ ყოველივეს აკლდა  სათნოება – მოყვასის (ადამიანის) სიყვარულის ერთპიროვნული აღიარება. ასევე სოციალური მსახურების ინსტიტუციონალური ფორმა ფართოდ გავრცელებული  არ იყო, როგორიც შემდგომში ქრისტიანებმა შექმნეს, ხოლო ამის პირველი ფუნდამენტი აღმოსავლელ ქრისტიანებთან ჩნდება. ტერტულიანე (160-220) მოგვითხრობს, თუ რაოდენ აკვირვებდა ქრისტიანების უპირობო ზრუნვა გაჭირვებულებისადმი წარმართულ გარემოცვას.

Basil-the-Great

ბასილი დიდი

ანტიკურ სამყაროში ყველა  ფენის ადამიანისათვის წვდომადი სამკურნალო დაწესებულები მოგვიანებით ქრისტიანების იდეის საფუძველზე ჩნდება. თუმცა არსებობდა წარმართული ტაძრები, სადაც სასულიერო პირები იმავდროულად მკურნალებიც იყვნენ და შეძლებული ფენის წარმომადგენლებს ემსახურებოდნენ. ასევე არსებობდა მონებისა და მეომრებისათვის ლაზარეთები, თუმცა იქ მსახურების იდეალი სულაც არ ეფუძნებოდა მოყვასის სიყვარულს და ზრუნვას, ეს უფრო წმინდა პრაქტიკული ინტერესს ემსახურებოდა, ისევ და ისევ მონათმფლობელებსა და ბატონებს, ვისთვისაც მშრომელთა ძალა (მონები) და უსაფრთხოება (მეომრები) მნიშვნელოვანი იყო. სამკურნალო ცენტრები საერთო მოხმარებისათვის, სადაც თანაბრად შესვლა შეეძლოთ საზოგადოების ნებისმიერი კიბის საფეხურზე მდგარი ადამიანებს პირველად დიდ და მატერიალურად ძლიერ ქრისტიანულ სამრევლოებში ჩნდება. ამის ერთერთი თვალსაჩინო მაგალითია კესარიის ეპისკოპოსი ბასილი (330-379). ბასილის საეპისკოპოსო მსახურება ქალაქში მძიმე ეკონომიკურ კრიზისს დაემთხვა, რომელმაც მოსახლეობის ფართო მასები შიმშილობამდე მიიყვანა. ეპისკოპოსის თვალწინ იმ დროს შექმნილი  მდგომარეობა ადვილად შესაძლებელია მისსავე ქადაგებებში ამოვიკითხოთ. ყოველდღიურად გადარჩენისათვის მებრძოლი: დღიური მოსამსახურეები, მონები, გაღარიბებული გლეხები და ხელოსნები აღმოჩნდნენ მცირერიცხოვანი მაგრამ მდიდარი ფენის პირისპირ, რომელთაც ნაკლებად შეეხოთ ქალაქში არსებული გაუსაძლისი კრიზისი და მიუხედავად მძიმე სოციალური ფონისა კვლავაც უზრუნველ ცხოვრებას განაგრძობდნენ. ბასილი დიდი თავის სამრევლოებში მყოფ შეძლებულ ქირსტიანებს მკაცრად სთხოვდა მატერიალურ მხარდაჭერას მოულოდნელად სიღარიბეში ჩავარდნილი მოსახლეობისათვის. თავის ქადაგებებში ის ამქვეყნიური ქონების და არამატერიალური სიკეთეების ყველა ადამიანისათვის წვდომას უსვამს ხაზს, რომლის  უფლება ღმერთმა  თითოეულ ადამიანს თანაბრად უბოძა. ასევე ეპისკოპოსი მკაცრი და დაუნდობელი კრიტიკით ამკობს ქალაქში შიმშილობის ჟამს ფასებზე სპეკულიანტების ოსტატებს, რომლებიც მძიმე განსაცდელში ჩავარდნილ მოსახლეობას ერთიორად უმძიმებდნენ ყოფას: „კარგია, გასცე გულუხვად შენი სიმდიდრიდან, იყავი თავისუფალი შენს შესაწირებთან, რათა შენ ადამიანებმა დაგლოცონ, თუმცა შენი სამართლიანობა რაღაც დროის შემდეგ არ უნდა სრულდებოდეს. არ გაბედოთ გაჭირვებაში ჩავარდნილი ადამიანების ექსპლუატაცია   ფასების ხელოვნური ზრდით!“. ბასილი დიდის  გზავნილი არ დარჩენილი „ხმა მღაღადებლისა, უდაბნოსა შინა“ და მან ქალაქში შიმშილობის დროს მდიდარი მოსახლეობის გულების შემობრუნება შეძლო. თავად ბასილი მდიდარი ოჯახის შვილი, პირადად იზიარებდა გაჭირვებული ადამიანების ტკივილს არა მხოლოდ ქადაგებებში, არამედ ცხოვრებისეულ პრაქტიკაშიც.  მისთვის სოლიდარობა და თანაგანცდა ქრისტიანული ასკეზის შემადგენელ ნაწილს წარმოადგენდა. მან მემკვიდრეობით მიღებული ქონება სრულად მოახმარა შეჭირვებულებისათვის საკვები ობიექტების გახსნას. მისი სოციალური მსახურება იმდენად ფართო და მრავალმხრივი იყო, რომ სამართლიანად უწოდებდნენ ბასილის ეპარქიას „სოციალური სახელმწიფოს“ უძველეს მოდელს, ხოლო ეს ობიექტები იყო რა მის უშუალო დაქვემდებარებაში, განუწყვეტლივ ემსახურებოდა სხვადასხვა განსაცდელით მისულ: უსახლკაროებს, დევნილებს, უცხოებს, ავადმყოფებს და ქვრივ-ობლებს. „სახალხო ეკონომიკის“ მიმდევარი ეპისკოპოსის აზრით ადამიანებში საბოლოო მორალური საზომი  საკუთარი სინდისია, ჩვენ შეგვიძლია მოვუწოდოთ, თუმცა ეს ყოველივე მათში ღვთისგან ბოძებული თავისუფალი ნების შედეგს უნდა წარმოადგენდეს. ბასილი დიდი თავის სოციალურ სწავლებაში მდიდრების და მათი კერძო საკუთრებასთან მიმართებაში პასუხისმგებობის გრძნობაზე მიუთითებს, რომელიც ეგოიზმს, პირად სურვილებსა და კეთილდღეობის ვიწრო გაგებას გადაფარავს. მისი აზრით მდიდრები, რომლებიც არ გასცემენ  საერთო ქველი საქმეებისათვის და არ ემსახურებიან საზოგადოების გაკეთილშობილებას ემსგავსებიან ადამიანებს „რომლებიც თეატრში ადგილს იკავებენ თუ არა, სხვებს იმწამსვე  უკრძალავენ შესვლას. სპექტაკლით კი მხოლოდ მათ სურთ სიამოვნება მიიღონ, ყოველ შემთხვევაში მათ  ამის სურვილი აქვთ. ვინაიდან ისინი დიდი ქონების მფლობელები არიან, საკუთარ თავებს საზოგადოებრივ სიკეთეებზე ბატონებად აცხადებენ და  მის მითვისებას ცდილობენ“. ეს შედარება ერთდროულად უგუნურ და უსამართლო ქცევას გვაჩვენებს, ჰპარავენ რა საკუთარ მოყვასს სარგებელს, ვინაიდან არ სურთ პირადი სიამოვნების სულ ცოტათი შემცირება.

დავუბრუნდეთ ისევ ეკლესიის მამების შეხედულებებს ზემოთხსენებულ თემასთან დაკავშირებით. წმინდა ამბროსის აზრით: „შენ სწირავ არა შენი საკუთრებიდან, არამედ საერთო (საზოგადოებრივი) საკუთრებიდან. ეს ქონება, რომელიც  მხოლოდ შენი გგონია,  ყოველი ადამიანისათვის მოსახმარი ერთობლივი სიკეთეა. დედამიწა არ არის მხოლოდ მდიდრების საკუთრება, ის თანაბრად ყველა ადამიანისათვის შექმნა უფალმა“.  ეკლესიის მამებთან მსგავსი მოსაზრებების დაფიქსირების მიზეზი, მათ დროში მცირე რაოდენობის ადამიანების ან ვიწრო ჯგუფების ხელში გაჩენილი დიდი კაპიტალია, რომელიც ხშირად უსამართლობითა და სიცრუის შედეგად იყო მოპოვებული. წმინდა გრიგოლ ნაზიანზელი ამასთან დაკავშირებით წერს: „შენ შეიძლება მოწყალებას გასცემ… მაგრამ რისი მომტანია ეს, თუ ერთ გაჭირვებულს ნუგეშსცემ, ხოლო შემდგომ ას ადამიანს გააღარიბებ?“

Johannes_Chrysostomos_Manuskript

იოანე ოქროპირი

ბასილი დიდის შემდეგ სოციალური სამართლიანობის თემატიკას ქრისტიანული თვალთახედვიდან ცნობილი მქადაგებელი და კონსტანტინოპოლის პატრიარქი იოანე ოქროპირიც (344/349-407) ხშირად ეხება. თავდაპირველად მისი ანტიოქიაში მსახურებისას ეკლესიის საქმიანობა ამ მიმართულებით ძალიან მასშტაბური იყო,  დღეში დაახლოებით სამიათას ადამიანს უწევდა სოციალურ მომსახურებას, იქნებოდნენ ესენი სნეულები, დევნილები, ქვრივ-ობლები და სხვანი. მისი ქადაგების მსმენელები  სხვადასხვა სოციალური ფენის წარმომადგენლები: დიდებულები, მონები, ვაჭრები, ქვრივ-ობლები, მეომრები, უსახლკაროები, რომლებიც ხშირად ეკლესიებში ათევდნენ ღამეს.  მათეს სახარების განმარტებისას (90ე ქადაგება) სულ მცირე ორმოც ადგილას ეხება ოქროპირი ღარიბებისადმი დახმარების საკითხს და დიდ ნაწილს გაჭირვებულების მძიმე ყოფის აღწერას უთმობს. ის გმობს სიმდიდრის ბოროტად გამოყენებას მხოლოდ პირადი კეთილდღეობის მოწყობის მიზნით. მისი ქადაგებები იმდენად თანმიმდევრული და მკაცრი იყო სოციალურ უთანასწორობასთან დაკავშირებით, რომ მდიდარი ქრისტიანი მორწმუნეები ამბიონზე მდგარი იოანეს წინააღმდეგ საყვედურებს გამოთქვამდნენ: „როდის შეწყვეტ ღარიბებზე მუდმივ ქადაგებას და იმავდროულად ჩვენ დაღუპვას, ჩვენი მომავალი გაღარიბების წინასწარმეტყველებას. რომელიც შენი შეხედულებით იქითკენ არის მიმართული რათა ჩვენ ყველანი მათხოვრებად ვიქცეთ“.

ასეთი ხედვა იოანესი არა მხოლოდ საერო ძალაუფლების მქონეთ მიემართებოდათ. მისი კონსტანტინოპოლის საეკლესიო კათედრაზე აღსაყდრების შემდეგ, მან მკაცრად შეამოწმა საეკლესიო ბიუჯეტი და ხელახლა აღწერა. კონსტანტინოპოლში ეპისკოპოსების დახვედრა და მიღება, რომელიც დიდ თანხებთან იყო დაკავშირებული დაიყვანა უბრალო და მარტივ საქმიან ურთიერთობამდე. აკრძალა საეპისკოპოსო ბანკეტები და გაყიდა ტაძრის მოსართავად გამზადებული ძვირადღირებული მარმარილოს ფილები, ჯერ კიდევ ანტიოქიაში მოღვაწეობისას უარყოფდა ოქრო-ვერცხლის საეკლესიო ინვენტარს: „ქრისტემ უბრალო მაგიდაზე აღასრულა ევქარისტია და ის მაგიდა ვერცხლის არ ყოფილა“. მთელი რიგი რეფორმები, მათ შორის ძვირფასი საეკლესიო ქონების გაყიდვა მისსავე წინააღმდეგ იქნა გამოყენებული 403 წელს ე.წ. „მუხის“ საეკლესიო კრებაზე, სადაც ბრალდებების ნუსხას თან ერთვოდა ერთერთი ქვეპუნქტი: „მონების ეპისკოპოსად კურთხევა და წარმართებთან მეგობრული ურთიერთობა“. რეფორმების შედეგად იოანეს უამრავი მოწინააღმდეგე გამოუჩნდა, განსაკუთრებით აგრესიით კონსტანტინოპოლის ბერმონაზვნობა გამოირჩეოდა, რომლის სოციალური მდგომარეობა და თავაშვებულობა ძლიერ შეირყა. უკვე მეორე გადასახლებაში სიკვდილიდან რამდენიმე თვით ადრე შეიტყობს, რომ მის მიერ დაგეგმილი კეთროვანებისათვის  საავადმყოფოს მშენებლობა   ქალაქის შეძლებულმა ფენამ შეაჩერა და თანხის სხვა მიზნით გახარჯვის ბრძანება გასცა. მიუხედავად სულმუდამ ძლიერი წინააღმდეგობისა იოანემ  სიკვდილამდე რამდენიმე თავშესაფრის და სამკურნალო სახლის აშენება  შეძლო. წმინდა იოანე ოქროპირი კიდევ ერთი მაგალითია ქრისტიანული ეკლესიის ისტორიაში სახარების თვალსაწიერიდან ამოსული სოციალური პროტესტის და სოციალური მსახურების.

 ამქვეყანიურ ცხოვრებაში ეკლესიის მამებმა დაგვანახეს უსამართლობასა და ჩაგვრის  თანმიმდევრული და უწყვეტი წინააღმდეგობის მაგალითი, რომელიც სრულ თანხვედრაშია სახარებისეული პროტესტის იდეალთან. ჩვენ ვხედავთ წინასწარმეტყველების და ადრეული ეკლესიის ავტორიტეტულ ღვთისმეტყველების,  ეპისკოპოსების შენიშვნებს ფასების უსამართლო ზრდასთან დაკავშირებით, ქონების არასწორი გზით დაგროვების, გაუმაძღრობის და სიხარბის, შურის და ქურდობის წინააღმდეგ. თავიანთი სწავლებით ისინი  ფუნდამენტს ყრიან ისეთი საზოგადოებისათვის, სადაც მთელი რიგი სასიცოცხლოდ საჭირო სიკეთეები თანაბრად იქნება ყველა ადამიანისათვის ხელშესახები.

სოციალური სამართლიანობის მსგავს ხედვასა და კერძო საკუთრებასთან დაკავშირებულ პასუხისმგებლობაზე მსგავს შეხედულებებს  თომა აქვინელიც ანვითარებს. მისი აზრით პირადი ქონება ღვთის  ნებით ერთ ან რამდენიმე ადამიანზე მინდობილი წყალობაა, ეს კი სრულებით გამორიცხავს მის ავტომატურ მხოლოდ მფლობელის სასარგებლოდ გამოყენებას. მთელი რიგი ფუნდამენტური სიკეთეების პრივატიზირება შეუძლებელია, პირიქით მისი ხელშეწყობა და სუბსიდირება იმთავითვე საზოგადოების გაჯანსაღებას უწყობს ხელს, რომელიც თანაბრად ეხება სოციალური კიბის სხვადასხვა საფეხურზე მყოფთ – როგორც მდიდარს ასევე ღარიბს.

  ჩვენი დროის თანამედროვე  მართლმადიდებელი ღვთისმეტყველი, ალბანეთის ეკლესიის მეთაური მთავარეპისკოპოსი ანასტასიოსი (იანულატოსი) ერთერთი ყველაზე ცნობილი სოციალურ აქტივისტად შეიძლება ჩაითვალოს. მისი ქადაგებები და წერილები არასოდეს არ უვლის გვერდს ადამიანების წინაშე წარმოქმნილ ამქვეყნიურ სოციალურ პრობლემებს, გათიშულობას და სატკივარს. გარდა თეორიისა, ის პრაქტიკოსი საეკლესიო სოციალური მოღვაწეა. ანასტასიოსის ხედვა აერთიანებს ღვთისმსახურებას (λειτουργία) და მოყვასის/ადამიანის მსახურებას (διακονία) ერთი პრინციპის ქვეშ. ეს ორივე  სუნთქვის  შემადგენელი ნაწილია, ჩასუნთქვა და ამოსუნთქვა, ანუ ჭეშმარიტი ქრისტიანისათვის შეუძლებელია ღვთისმსახურება ადამიანების მსახურების გარეშე და პირიქით: „ჩვენ არ უნდა ჩავარდეთ ილუზიაში, იესო ქრისტეს მიერ კაცობრიობის ცოდვისგან გამოხსნის აქტი უნდა მივმართოთ ამქვეყანაზე ადამიანთა კორუფციის შედეგად მოტანილი უსამართლობისა და სიხარბის საწინააღმდეგოდ. ჭეშმარიტ ქრისტიანს გულგრილობის და დუმილის უფლება არ აქვს, იქ სადაც სხვა ეთნოსის, სქესის, რელიგიური რწმენის ადამიანებზე ბატონობს უსამართლობა, ჩაგვრა და დისკრიმინაცია. აქ ცოდვას სამპიროვანი ღმერთის მიერ უპირობოდ მომადლებული სიყვარული უპირისპირდება“ – აცხადებს მთავარეპისკოპოსი ანასტასიოსი ერთერთ ეკუმენურ შეხვედრაზე. მისთვის ნებისმიერი სახის მოძრაობა, რომელიც  ადამიანის სიცოცხლის დემონური ძალებისა და უსამართლო სტრუქტურებისაგან გამოხსნას ემსახურება ღვთისგან არის ნაკურთხი. ქრისტიანისათვის ასეთი სახის მსახურება მიმართული ადამიანის ღირსების დაცვისათვის მართლმადიდებლური ლიტურგიკული გამოცდილების მიერ მიღებულის და განცდილის პრაქტიკული გამოხატულებაა. ასეთი საქმიანობა ანასტასიოსისათვის არის „ღვთისმსახურება ღვთისმსახურების შემდეგ“, მსგავსი საღვთისმეტყველო შეხედულებების ამოკითხვა შეიძლება თანამედროვე განთავისუფლების ღვთისმეტყველებთან. ბრაზილიელი ღვთისმეტყველი და ადამიანის უფლებადამცველი ლეონარდო ბოფისათვის „სამართლიანობისათვის ბრძოლა და მისი ფაქტობრივი განცხორციელება ეს უკვე ღვთისმსახურებაა“, ამავე თეოლოგიური მოძრაობის დამფუძნებელი პერუელი ღვთისმეტყველი და მღვდელი გუსტავო გუტიერესი ქრისტიანული ეკლესიების ამქვეყნიურ ამოცანას უფრო ფართო განსაზღვრებას აძლევს:„ეკლესიის დანიშნულება არა მხოლოდ ადამიანთა სულების (ხსნა) ცხონებაა, არამედ მასთან ერთად ამქვეყნიური სამართლიანობისათვის ბრძოლაა“.

ქრისტიანები ვცოცხლობთ ღმერთთან ყოველი ადამიანის სრულყოფილი ერთობის მიღწევის სურვილითა და იმედით, როდესაც ჩვენ ლოცვასა და ყოველდღიურ საქმიანობაში განუწყვეტლივ ვრეკთ ზარებს სოციალური სამართლიანობისათვის.

  წერილის შეჯამებისა და დასკვნის ნაცვლად სრულებით სამართლიანი იქნება    კითხვების დასმა და მასზე პასუხების ძიება:

თუ ვის მხარეს დგას  ეკლესია დღეს სოციალურად უათანასწორო საზოგადოებაში, სადაც თავად  უწევს მოღვაწეობა და ქრისტეს დამოწმება!

ამქვეყნიური სიმდიდრის, ძალაუფლების, მჩაგვრელთა და პრივილეგირებულთა   მხარეს თუ „უმცირესი ძმის“, გაძარცული და გზაზედ უპატრონოდ დაგდებული, მოწყალე სამარიტელის მომლოდინე ადამიანთა გვერდით?

და თუ სოლიდარულია სუსტი, დაუცველი და მიუსაფარი ადამიანების,  რატომ არ ისმის  საეკლესიო იერარქების, მღვდლების და თეოლოგების მკაცრი ხმა უსამართლო პოლიტიკური, ეკონომიკური, სოციალური თუ რელიგიური წესრიგის და მათი მმართველების, ფორმების, ტრადიციების წინააღმდეგ?

წერილის დასასრულს როგორც მათეს სახარება გვამცნობს: „არავის არ შეუძლია ორ ბატონს ემსახუროს: ან ერთს შეიძულებს და მეორეს შეიყვარებს, ანდა ერთს შეეთვისება და მეორეს დაამცირებს. ვერ შეძლებთ ღმერთსაც ემსახუროთ და სიმდიდრესაც“(მთ 6,24).

გამოყენებული ლიტერატურა:

ბიბლია: გაერთიანებული ბიბლიური საზოგადოებების საქართველოს წარმომადგენლობა, 2013.

Prohazka, Michael: Die orthodoxe Kirche von Albanien, in: Die orthodoxe Kirchen der byzantinischen Tradition, Thomas Bremer u.a. (Hg.) Darmstadt 2013, 89-95.

Marx, Reinhard: Das Kapital. Ein Plädoyer für den Menschen, München 2008.

Gabriel, Ingeborg: Grundzüge und Positionen Ktholischer Sozialethik, in: Perspektiven ökumenischer Sozialethik. Der Auftrag der Kirchen im größeren Europa, Ingeborg Gabriel u.a.  (Hg.), Mainz 2006, 127-2018.

Brändle, Rudolf: Johannes Chrysostomus. Bischof, Reformer, Märtyrer, Stuttgart 1999.

Boff, Leonardo: Jesus Christus, der Befreier, Freiburg 1993.

Gutierrez, Gustavo: Die historische Macht der Armen, Mainz 1984.

Thomas von Aquin: Summe der Theologie, Die Sittliche Weltordnung, Band 2. Stuttgart 1985.

Yannoultos, Anastasios:  Zeugnis in einer gespaltenen Welt. Liturgia-Diakonia-Martyria, in: Coenen, Lothar (Hg.), Vancouver 1983. Zeugnisse, Predigten, Ansprachen, Vorträge, Initiativen von der sechsten Vollversammlung des Ökumenisches Rates der Kirchen in Vancouver, B.C., Kanada ; 24. Juli – 10. August 1983, Frankfurt am Main 1984, 124-129.

Richter, Hamman: Arm und Reich in der Urkirche, Paderborn 1964.

 

წერილის ავტორი: შოთა კინწურაშვილი

chagres pan 6

პაპი ფრანცისკე ახალგაზრდებს: წადით პოლიტიკაში და იბრძოლეთ სამართლიანობის, ადამიანის ღირსებისა და ღარიბებისათვის!


 

161121110832-pope-francis-full-169

ძვირფასო ახალგაზრდებო!

ჩვენ ნამდვილად შეგვიძლია სახარების ძალით მსოფლიო გარდავქმნათ.

      მაცხოვარი გვეუბნება: „რაც გაუკეთეთ ერთ ჩემს უმცირეს ძმათაგანს, მე გამიკეთეთ“ (მათ 25,40).  მრავალ წმინდანზე სწორედ ამ სიტყვებმა იქონია არსობრივი გავლენა. ასე მაგალითად წმინდა ფრანცისკ ასიზელმა საკუთარი ცხოვრება ამ სიტყვების გაგებისთანავე რადიკალურად გარდაქმნა. დედა ტერეზა სწორედ ამ სიტყვებმა მოაქცია. გავიხსენოთ მამა შარლ დე ფუკოს ცნობილი გამონათქვამი: „არცერთ მონაკვეთს ჩემზე არ ქონია ასეთი დიდი გავლენა, როგორც ამ სიტყვათა კავშირს: რაც გაუკეთეთ ერთ ჩემს უმცირეს ძმათაგანს, მე გამიკეთეთ. ამან ჩემი ცხოვრება ძირფესვიანად შეცვალა. როცა მე  იესო ნაზარეველის ამ სიტყვებზე ვფიქრობ, რომელიც ჩვენ ასევე მოგვმართავს: ეს არის ჩემი ხორცი… ეს არის ჩემი სისხლი… აქედან მე მხოლოდ ერთს ვასკვნი, რომ ჩვენ მოწოდებულები ვართ მაცხოვარისგან უპირველეს ყოვლისა ის უმცირესი ძმა (და) მოვიძიოთ და შევიყვაროთ“.

     ძვირფასო ახალგაზრდა მეგობრებო! ტერორითა და ძალადობით სავსე ჩვენი დედამიწა შესაძლებელია მხოლოდ ადამიანთა გულების მოქცევით  გავხადოთ ჰუმანური. ეს კი ნიშნავს: მოთმინებას, სამართლიანობას, წინდახედულებას, დიალოგს, უსაზღვრო მოწყალებას, სიყვარულს, ღარიბებისადმი სოლიდარობას, მსხვერპლის გაღებას და ზოგ შემთხვევაში სხვა ადამიანის გამო სიკვდილსაც კი. თუ ეს თქვენ გულს შეეხება, მაშინ პლანეტის აქტიური ქრისტიანები მსოფლიოს შეცვლას შეძლებთ. ის რაც დღეს ხდება მსოფლიოში ასე არ უნდა დარჩეს. როდესაც თანამედროვე ქრისტიანი უღარიბესი ადამიანის გასაჭირს თვალს არიდებს, ის არ არის ჭეშმარიტი ქრისტიანი!

     ჩვენ უფრო მეტის გაკეთების უნარი შეგვწევს, კერძოდ სიყვარულისა და სამართლიანობის რევოლუცია პლანეტის მრავალ ტანჯულ ადგილას რეალობად ვაქციოთ.

     იმას რასაც ჩვენ დღეს რომის კათოლიკე ეკლესიის სოციალურ სწავლებას ვუწოდებთ მეცხრამეტე საუკუნეში წარმოიშვა. ამ დროს ინდუსტრიალიზაციასთან ერთად უსასტიკესი ფორმის კაპიტალიზმი წარმოიქმნა: ადამიანების გამანადგურებელი ეკონომიკა – სინდისდაკარგულ დიდ ინდუსტრიებს გაღატაკებული მოსახლეობა იქამდე მიჰყავდათ, რომ ისინი „შიმშილის ჯამაგირს“ თანხმდებოდნენ. ბავშვები დღის სინათლეს ვეღარ ხედავდნენ, ვინაიდან ისინი მონებივით მიწისქვეშ გაგზავნეს რათა მაღლა ქვანახშირის ვაგონები ამოეგორებინათ.  ამ გასაჭირის შემყურე ქრისტიანები აქტიურად იწყებენ სოციალური უფლებებისათვის ბრძოლას, თუმცა მხოლოდ პირადი სურვილი საკმარისი არ იყო. აქედან წარმოიშვა ეკლესიაში სოციალური უსამართლობის წინააღმდეგ მშვიდობიანი ფორმით ბრძოლის იდეა საზოგადოებრივ თუ პოლიტიკურ ველზე. პირველ ფუნდამენტს რომის ეკლესიის სოციალური სწავლებისა პაპ ლეო XIII-მდე მივყავართ. მისი 1891 წელს გამოცემული ცნობილი ენციკლიკა „Rerum novarum“ – იმ დროის სოციალურ პრობლემებს შეეხება. პაპი ლეო XIII თავის პირველ სოციალურ ენციკლიკაში ნათლად და გარკვევით წერს: „მშრომელების გამომუშავებული კუთვნილი ჯამაგირის დაკავება, არ მიცემა ან დამალვა არის ცოდვა, რომელიც ზეცაშიც კი ისმის“. მაშინ ეკლესია მთელი თავისი ავტორიტეტით  მშრომელების უფლებების დასაცავად გამოვიდა.

     ეკლესიის სოციალური სწავლება დროთა განმავლობაში გამდიდრდა და დაიხვეწა. დღეს ბევრს კამათობენ სამართლიანობის, მშვიდობის და კეთილდღეობის შესახებ. ქრისტიანულმა სოციალურმა სწავლებამ ჩამოაყალიბა  საკუთარი ფუნდამენტური ელემენტები: ადამიანის პიროვნების, სოლიდარობის და სუბსიდირების პრინციპები. თუმცა სოციალური სწავლება არ მომდინარეობს რომელიმე კონკრეტული პაპისგან ან სწავლულისგან, ის პირდაპირ სახარების გულიდან აღმოცენდა. მის სათავეში იესო ნაზარეველი დგას, თავად იესოა ღმერთის სოციალური სწავლება.

     „ეს ეკონიმიკა კლავს!“ – ვთქვი მე ჩემს სამოციქულო წერილში „Evangelii Gaudium“. დღეს  კვლავაც არსებობს „გამორიცხვის და გამოთიშვის ეკონომიკა“, მთელი რიგი ქვეყნების ახალგაზრდების ორმოცი-ორმოცდაათი პროცენტი  უმუშევარია. სხვადასხვა საზოგადოებაში ხდება ასაკში შესული ადამიანების „გადარჩევა“, ვინაიდან მათი შეხედულებით ასაკში შესულ ადამიანებს არანაირი „ღირებულება“ არ გააჩნიათ ანუ ისინი აღარ არიან ბაზრისათვის პროდუქტიულები.

   პლანეტის რიგი მიდამოები მოსახლეობისაგან დაიცალა,  ღარიბები დიდი მეტროპოლიების „ფაველებში“ (ქალაქგარეთ ღარიბთა უკანონო დასახლებები,  საცხოვრებელი ინფრასტრუქტურის გარეშე) გარბიან. იმ იმედით, რომ იქ გადარჩენისათვის სარჩოს მოიპოვებენ. თანამედროვე მსოფლიო ეკონომიკის პროდუქციის ლოგიკამ მათი მშობლიური რეგიონების ზომიერი ეკონომიკა და სასოფლო-სამეურნეო სტრუქტურები გაანადგურა. მსოფლიო მოსახლეობის დაახლოებით ერთი პროცენტი მფლობელია მსოფლიო საერთო ქონების ორმოცი პროცენტის, მსოფლიო მოსახლეობის ათი პროცენტი ფლობს ოთხმოცდახუთ პროცენტს. სასწორის მეორე მხარეს კი პლანეტის მოსახლეობის ნახევარს „ეკუთვნის“ სულ რაღაც ერთი პროცენტი დღევანდელ მსოფლიოში. ყოველდღიურად დედამიწის 1, 4 მილიარდ ადამიანს ერთ ევროზე ნაკლებით თანხით უწევს ცხოვრება.

    როდესაც მე თქვენ  ეკლესიის სოციალური სწავლების გასაცნობად გიწვევთ, აქ მე არ მოვიაზრებ ჯგუფებს, რომლებიც ხეების ქვეშ სხედან და ამ ყველაფერზე კამათობენ. რა თქმა უნდა ეს კარგია, მნიშვნელოვანია! თუმცა ჩემი ოცნება უფრო დიდია: მე ვისურვებდი ერთ მილიონ ახალგაზრდა ქრისტიანს, უკეთესი იქნება მთელ ახალ თაობას, რომლებიც დაეყრდნობიან ორივე ფეხით ქრისტიანული ეკლესიის სოციალურ სწავლებას. სხვა ვერაფერი ვერ შეცვლის მსოფლიოს გარდა ადამიანებისა, რომლებიც იესოსთან ერთად პერიფერიებში წავლენ და შუაგულ სიბინძურეში შესვლას არ შეუშინდებიან. წადით პოლიტიკაში და იბრძოლეთ სამართლიანობის, ადამიანის ღირსებისა და ღარიბებისათვის! ეს თქვენ ხართ ეკლესია. იზრუნეთ იმისათვის რათა ეს ეკლესია გარდაიქმნას, იყოს უფრო ცოცხალი და ესმოდეს: უფლებააყრილების ძახილი, გაჭირვებულების მუდარა და იყოს უპატრონოების მფარველი.

   გამოცოცხლდით და ამოძრავდით. ერთად მოქმედება ჩვენ სამყაროში უკეთესობის მომტანია. ამ ყოველივეს კი ადამიანები იგრძნობენ და  თქვენში მოქმედ საღვთო სულს ამოიცნობენ. დაე თქვენ შეიძლება იყოთ ის მანათობლები, ვინც ამ ადამიანებს ღვთისკენ სავალ გზებს გაუნათებენ.

 

ილოცეთ ჩემთვის                                                         თქვენი ფრანცისკე

ARGENTINA-VATICAN-POPE-FRANCIS

სურათზე კარდინალი ხორხე მარიო ბერგოლიო (პაპი ფრანცისკე) ბუენოს აირესის ღარიბთა უბნებში აღასრულებს ღვთისმსახურებას

 

წყარო: Papst Franziskus: Vorwort, in: Schallenberg; Küppers:  DOCAT – Was tun? Die Sozaillehre der Kirche, Königstein im Taunus 2016, 10-13.

გერმანულიდან თარგმნა შოთა კინწურაშვილმა       23.12.17

 

პატრიარქი ამბროსის წერილი გერმანიის საელჩოსადმი (1921) Patriarch Ambrosi an die deutsche Botschaft in Georgien


22886287_2168647863160840_2501982650591736733_n

Archimandrit Grigol Peradse und Patriarch von Georgien Ambrosi Chelaia

პატრიარქი ამბროსის (ხელაია)  წერილი გერმანიის საელჩოსადმი (1921)

საქართველოს ეკლესია ამჟამად კრიტიკულ მდგომარეობაშია, რაც ახალგაზრდა, განათლებული სასულიერო პირების დიდი ნაკლებობის გამო უფრო უარესდება. წინათ ქართველი ახალგაზრდები უმაღლეს თეოლოგიურ განათლებას იღებდნენ რუსულ სასულიერო აკადემიებში, სადაც თეოლოგია „ოფიციალურ“ საგნად იყო მიჩნეული და დღევანდელი მეცნიერებისაგან ძალიან შორს იდგა. ახლა, დროის შესაბამისად, შეგვიძლია უარი ვთქვათ რუსულ თეოლოგიაზე და როგორც სომხურ და ბერძნულ ეკლესიებშია მიღებული, გავგზავნოთ ახალგაზრდა თეოლოგები გერმანიაში, სადაც თეოლოგია, როგორც მეცნიერება, ძალიან მაღალ დონეზეა.

გრიგოლ ფერაძე ამ ქართველთაგან პირველია, რომელსაც განზრახული აქვს მომავალში თავისი ცოდნა და ენერგია ქართულ ეკლესიას მოახმაროს.

მე, საქრთველოს კათალიკოს-­პატრიარქი, ამ ღვთის მოსაწონ საქმეში მას კურთხევას ვაძლევ და მესამე საეკლესიო კრებამაც ერთხმად დაადგინა, შესაძლებლობის ფარგლებში მატერიალურად დაეხმაროს ნიჭიერ ახალგაზდრას. ფერაძე გერმანიის დიდი მეგობარი  და გერმანული კულტურის  თაყვანისმცემელია. მისი სამშობლოში უკან დაბრუნების შემდეგ, ჩვენ გვექნება შესაძლებლობა   საეკლესიო საკითხებში გერმანიასთან ახლო კავშირები დავამყაროთ.

ფერაძე პირველი თეოლოგია, რომელიც გერმანიაში მიდის, შემდეგ კი სხვებიც გაჰყვებიან მის კვალს.

გელათის მონასტერი,1921 წლის 6 დეკემბერი

ამბროსი, საქართველოს კათალიკოს-­პატრიარქი

 

Patriarch Ambrosi an die deutsche Botschaft in Georgien (1921)

Die Georgische Orthodoxe Kirche befindet sich zurzeit in einem kritischen Zustand, der sich durch den großen Mangel an Jungen, gebildeten Geistlichen noch verschlimmert. Bis vor wenigen Jahren empfingen junge Georgier ihre höhere theologische Ausbildung an russischen geistlichen Akademien, wo die Theologie als „offizielle“ Disziplin betrieben wurde, und von der heutigen Wissenschaft weit entfernt war. Den Zeitumstämden folgend, könne wir jetzt die russische Theologie aufgeben, und wie in der griechische und armenischen Kirchen schon Brauch ist, junge Theologen nach Deutschland schicken, wo die Theologie als Wissenschaft in hoher Blüte steht.

Der erste dieser Georgier ist Georg (Grigol) Peradse, der in Zukunft seine Kenntnisse und seine Tatkraft der georgischen Kirche zu widmen beabsichtigt. Ich der Katholikos und Patriarch von Georgien, erteile ihm zu diesem gottgefälligen Vorhaben meinen Segen und die Dritte Kirchenversammlung hat einstimmig beschlossen, ihn nach Möglichkeit mit Geldmitteln zu versehen.

Peradse ist ein großer Freund und Verehrer Deutschlands, und nach seiner Rückkehr in die Heimat werden wir in der Lage sein, in kirchlichen Fragen mit  Deutschland enge Verbindungen anzuknüpfen.

Peradse ist der erste Theologe, der nach Deutschland geht, aber später werden weitere folgen.

Im Kloster Gelati, am 6. September 1921.

Ambrosius

Katholikos und Patriarch von Georgien

 

Quelle: Lepsius, Johannes: Ein neues Band mit Georgien, in:Der Orient, Heft 4. Nr. 1-2, Potsdam 1922, 1-2.

ჰანს-გერტ პოტერინგი : ევროპის ქრისტიანული საფუძვლები და ღირებულებები


1200px-Poettering_hans_gert

ჰანს-გერტ პოტერინგი

ევროპის ქრისტიანული საფუძვლები და ღირებულებები

რამდენად ქრისტიანულია   ევროპა?

ჰანს-გერტ პოტერინგი

ევროპარლამენტის წევრი 1979-2014 წლებში,

2007-2009 წლებში ევროპარლამენტის პრეზიდენტი,

კონრად ადენაუერის ფონდის თავჯდომარე.

 

 

ევროკავშირის მისამართით კვლავ ისმის ბრალდებები, რომ ის მხოლოდ წმინდა ეკონომიკურ გაერთიანებას წარმოადგენს და თითოეული წევრი სახელმწიფო თავისი ეგოისტური ინტერესებიდან გამომდინარე მოქმედებს. ამ შეხედულებების გასაფანტად ჩვენი საერთო ფუნდამენტი უნდა გავიხსენოთ. ჩემს წარმოდგენაში ევროპა ღირებულებების გაერთიანებაა, სადაც ადამიანის  ღირსება ხელშეუხებელია და მას ცენტრალური ადგილი უკავია. ჩვენ ქრისტიანებს  ღვთის მიერ ადამიანისადმი ნაბოძები ღირსების გვწამს, რომელიც არცერთი სხვა ადამიანის მიერ არ უნდა იქნეს შელახული.

წერილში მე მოკლედ ევროპის ქრისტიანულ ფესვებზე ვისაუბრებ. ევროპის დასაბამს სამ მნიშვნელოვან კერამდე მივყავართ, როგორც ეს გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის პირველმა პრეზიდენტმა, ლიბერალმა თეოდორ ჰოისმა 1950 წელს განაცხადა: „არსებობს სამი ბორცვი, საიდანაც აღმოცენდა დასავლეთი: გოლგოთა, ათენის აკროპოლისი და რომის კაპიტოლიუმი. აქედან დასავლეთი სულიერად იკვებება და  სამივე მათგანი ერთმანეთისაგან განუყოფლად უნდა იყოს დანახული.“

ბერძნული ფილოსოფია, მისი მეცნიერებასთან და ხელოვნებასთან წვდომა, სამართალი და მმართველობითი წყობა, რომელიც პირველად რომში გამოიჭედა და ბოლოს ქრისტიანული რელიგია, მისი საწყისი იერუსალიმში და ბიბლია, წმინდა წიგნი, რომელიც უზარმაზარ გავლენას ახდენს თითოეულ ჩვენთაგანზე. აქვე არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ქრისტიანობა იუდაიზმისგან ამოიზარდა და სწორედ ამიტომ ჩვენ სამართლიანად ვსაუბრობთ იუდეურ-ქრისტიანულ კულტურაზე.

გვიან ანტიკურ პერიოდში ქრისტიანობის  სწრაფ გავრცელებას  შორეულ წარსულში კონსტანტინე დიდის მხარდაჭერასთან და იმპერატორ თეოდოსიუს პირველის მიერ ქრისტიანობის სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადებამდე მივყავართ. აქვე ხსენების ღირსია კარლ დიდი, რომელიც „ევროპის მამად“ მიიჩნევა, მას ევროპის დასავლეთ კონტინენტზე რომის იმპერიის კვლავ ქრისტიანული რელიგიის საფარქვეშ აღდგენა სურდა. დღეისათვის თითქმის არცერთი ევროპული ქვეყანა არ არსებობს, რომელსაც სულ მცირე ათასწლოვანი ქრისტიანული ტრადიცია არ უმაგრებდეს ზურგს. შუა საუკუნეებამდე  ქრისტიანობა ევროპის განურჩეველ აღმნიშვნელ ნიშნად დარჩა.  ევროპის დეფინირება შემდეგნაირად ხდებოდა – „ქრისტიანული რესპუბლიკა“.

ქრისტიანულ კულტურაში გამოწრთობილი კონტინენტი

ევროპის ქრისტიანული კულტურით აღვსება სულაც არ იყო პირდაპირი პროცესი. ევროპულ ისტორიას გადამწყვეტ საგზაო ნიშნულებად რეფორმაცია და ფრანგული რევოლუცია მიეკუთვნება. ქრისტიანებს შორის რიგით მეორე დიდი საეკლესიო განხეთქილება 1517 წელს, მას შემდეგ რაც უკვე სიმბოლურად 1054 წელს ბეჭედი დაესვა აღმოსავლეთის მართლმადიდებელი და დასავლეთის რომის კათოლიკე ქრისტიანებს შორის განყოფას, ერთის მხრივ ქრისტიანული ეკლესიის განხეთხილებების შედეგი იყო ევროპაში მრავალი კონფესიური კონფლიქტი და დაუნდობელი რელიგიური ომები.  სხვა მხრივ რეფორმაციამ განმანათლებლობას და რელიგიური პლურალიზმის აღიარებას  გზები მოუსწორა. რელიგიური მრავალფეროვნება და ტოლერანტობა სხვაგვარად მოაზროვნე ადამიანებისადმი აღიარებული იქნა როგორც ფუნდამენტურ ღირებულებად და ვესტფალენის მშვიდობიანი ხელშეკრულებით 1648 წელს  სახელმწიფოებს შორის რელიგიური წინააღმდეგობების დაძლევით დასრულდა. რელიგიის მნიშვნელობა საზოგადოებისათვის სამართლებრივ წყობას გამოეყო,  რელიგიური მრწამსი და  სამოქალაქო უფლებები ერთმანეთისგან განცალკევდა. ეს ყოველივე პირველად საფრანგეთის რევოლუციამ შვა. თუმცა ამ კუთხით სრული შედეგის მიღწევას და ქრისტიანული ეკლესიებისგან ამ პრინციპის აღიარებას ასი-ასორმოცდაათი წელიწადი დასჭირდა.

მეთვრამეტე საუკუნის მიწურულს ევროპაში მომზადდა ადამიანის ფუნდამენტური ღირებულებების ერთგვარი მოცემულობა: ქრისტიანობის ხედვა ადამიანის შესახებ, როგორ ღვთის ხატებისა და მსგავსებისა, კულტურული მარვალფეროვნება, შემწყნარებლური დამოკიდებულება სხვაგვარად მოაზროვნეებისადმი და სამართლებრივი წყობა – თითოეული მოქალაქის უფლებების დაცვის გარანტი.

მხოლოდ ერთ რამეზე არ იყო დიდი ხნის განმავლობაში საუბარი. კერძოდ ნოვალისი 1799 წელს თავის წერილში „ქრისტიანობა და ევროპა“ მხარს  ერთიანი ქრისტიანული ევროპის აღდგენას უჭერდა. ამ იდეის ქვეშ განსაკუთრებით კათოლიკური წრეები ნაციონალური სახელმწიფოს ხაზს  კონტინენტის მომავლისათვის საფრთხისშემცველად ხედავდნენ. აგრეთვე მეცხრამეტე საუკუნის „ევროპულობის“ გაგება, აღმოცენდა როგორც რეაქცია „ვენის სისტემაზე“  და ვერ შეძლო იმ განვითარების შეყოვნება, რამაც კონტინენტს საბოლოოდ კატასტროფულ მოვლენებში შეაბიჯებინა: აღზევებული ნაციონალიზმი და იმპერიალიზმი, რომლისგან თავის დაცვა ვერცერთმა ევროპულმა ერმა ვერ შეძლო. როდესაც ვიქტორ ჰიუგომ 1851 წელს თავის სიტყვაში საფრანგეთის პარლამენტის წინ „ევროპული სახელმწიფოების გაერთიანებულ კავშირზე“ ისაუბრა, ამან პარლამენტში მჯდარი დეპუტატების ცინიზმი და დაცინვა გამოიწვია. მხოლოდ გამანადგურებელი პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ ერთიანი ევროპის იდეა კვლავ ჩნდება სინათლის შუქზე, ვინაიდან კონტინენტზე სტაბილურობის   და მშვიდობის საკითხზე მუშაობა უფრო მეტ სისწრაფეს მოითხოვდა.

ამასთან ერთად მსოფლიო მასშტაბით  ძალაუფლების სისტემა შეიცვალა: ერთის მხრივ აღზევდა ამერიკის შეერთებული შტატები, როგორც ძლიერი იმპერია (სახელმწიფო), იმ დროს როდესაც არცერთი ევროპული სახელმწიფო მეტად აღარ განიცდიდა ზრდას. მეორე მხარეს  რუსეთი, ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ საბჭოთა კავშირი, რომელსაც ევროპაში საზოგადოებრივი და პოლიტიკური წყობილების გადატრიალება სურდა. ამ ყოველივეს ფონზე  ევროპულმა აზროვნებამ 1920იან წლებში  მცირე რენესანსი განიცადა.  რიჩარდ ნიკოლაუს გრაფის პირველი  პანევროპულ უნიის კონცეპტი გავრცელდა ევროპულ საზოგადოებაში, თუმცა მან  ნაციონალური სახელმწიფოების ეგოიზმის დამუხრუჭება ვერ შეძლო. ტოტალიტარული იდეოლოგიების არევით,  ის მეოცე საუკუნის მეორე დიდ კატასტროფას შეერწყა.

 

ერთიანი ევროპის იდეა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ

მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ ევროპული იდეა  მომწიფებულ იქნა.  ახალი ევროპა კატასტროფიდან უნდა ამოზრდილიყო, რომელიც გრძელვადიანი მშვიდობის გარანტი და ძველი მტრობის დავიწყებას მოახერხებდა. თუ როგორი უნდა ყოფილიყო ახალი ევროპა, ამის შესახებ მრავალი განსხვავებული მოსაზრება არსებობდა. იმ დროის მემარცხენე ბანაკში არსებობდნენ ერთიანი ევროპის მიმდევრები, რომელთა ხედვით კონტინენტი  უნდა ყოფილიყო „მესამე ძალა“ ისეთ ძლიერ იმპერიებს  შორის როგორსაც მაშინდელი აშშ და საბჭოთა კავშირი წარმოადგენდნენ. თუმცა იმავე პერიოდში მოახლოებულმა ცივმა ომმა მსგავსი კონცეპტი სწრაფადვე აბსურდ ხედვად გადააქცია.

საბჭოთა კავშირის ექსპანსიური პოლიტიკა, დასავლეთით დაკავებული ზონები მთელი ევროპისათვის რეალურ საფრთხეს წარმოადგენდა. ჯერ კიდევ 1945 წლის ოქტომბერში კონრად ადენაუერი აღნიშნავდა: „რუსეთი თავს არიდებს სხვა ძლიერ სახელმწიფოებთან ერთობლივ მუშაობას და  თავისი მმართველობის ქვეშ მყოფ ტერიტორიებს  საკუთარი შეხედულებისამებრ განაგებს. მის მიერ მართული ქვეყნებში დღეს უკვე სრულიად განსხვავებული ეკონომიკური და პოლიტიკური პრინციპები ბატონობენ, ვიდრე დანარჩენი ევროპის ნაწილში. ფაქტიურად ამით აღმოსავლეთ ევროპა გაყოფილია რუსულ ნაწილად და  ევროპად.“

ადენაუერისათვის, რომელიც 1949 წლის 15 სექტემბერს გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის პირველ კანცლერად იქნა არჩეული, ახალგაზრდა ქვეყნების უსაფრთხოება და მშვიდობის შენარჩუნება უმაღლეს პრიორიტეტს წარმოადგენდა.  იმავდროულად ის დარწმუნებული იყო იმაში, რომ ნაციონალური სახელმწიფოებს მარტო აღარ შეეძლოთ დროის მოთხოვნების შესაბამისად ზრდა.

ის თავისი თოთხმეტწლიანი თანამდებობრივი მოღვაწეობისას  ევროპის ერთიანობის მხარეს იდგა, რომელიც  მისი გადმოსახედიდან უპირველესად ევროპული ეკონომიკის ერთმანეთთან მჭიდრო ურთიერთკავშირით იქნებოდა მიღწეული. 1950 წლის ცხრა მაისს საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის რობერტ შუმანის წარმოდგენილი გეგმა ერთობლივი  „ქვანახშირის და ფოლადის  მმართველი ორგანო“-ს ინიციატივა ხორცშესხმულ იქნა. მჭიდრო ეკონომიკური ურთიერთკავშირებით ევროპული სახელმწიფოები ერთმანეთთან სამხედრო კონფლიქტებისაგან იქნებოდა დაცული   და ავტომატურად მეზობელი ქვეყნების უსაფრთოების მოთხოვნებიც შეესრულდებოდა. ადენაუერის უპირველესი მიზანი ეკონომიკურთან ერთად პოლიტიკური გაერთიანება იყო. როდესაც 1954 წლის 30 აგვისტოს ევროპული თავდაცვითი გაერთიანება საფრანგეთის ეროვნულ კრებაზე დამარცხდა, ეს კანცლერისათვის მძიმე დარტყმა აღმოჩნდა. მის ურყევობას უნდა ვუმადლოდეთ, რომ ევროოპის გაერთიანებისას არსებული კრიზისი  გადალახულ იქნა და სამოცი წლის წინ, 1957 წლის 25 მარტს – რომაული ხელშეკრულების ხელმოწერა მოხდა.

ევროპული კავშირის ქრისტიანი დამფუძნებელი მამები

ადენაუერის ევროპული პოლიტიკა მიმართული იყო არა მხოლოდ წმინდა პრაგმატული შეხედულებებისაკენ. უფრო მეტად ევროპა მისთვის და მისი თანამებრძოლებისათვის რობერტ შუმანის და ალჩიდე გასპერისათვის  ღირებულებების კავშირს წარმოადგენდა. ისინი პირველ რიგში ქრისტიან- დემოკრატები იყვნენ, რომლებიც ნაწილობრივ მნიშვნელოვან წინააღმდეგობას მემარცხენების ბანაკისგან აწყდებოდნენ და მაინც თანმიმდევრულად ევროპის ერთიანობის დასაცავად გამოდიდნენ, და ეს სულაც არ იყო შემთხვევითი. მათთვის როგორც ქრისტიან-დემოკრატებისათვის მსგავსი გაერთიანების ფესვებთან- ქრისტიანული ხედვა ადამიანის, როგორც ღვთის ხატების-მივყავართ. ნაციონალ სოციალიზმისაგან,  აგრეთვე კომუნიზმისაგან გამიჯვნით, თოთოეული ადამიანი კვლავ ყოველი საზოგადოებრივი მოქმედების ცენტრში უნდა იდგეს.  მატერიალიზმი, ადამიანის-პიროვნების ღირსების აყრა და არაფრად ჩაგდება ტოტალიტარული იდეოლოგიების პროპაგანდაში გამოიხატებოდა, საბედნიეროდ დღეს ის მოგერიებულად მიიჩნევა. ევროპის გაერთიანებისათვის კომუნისტურ ათეიზმში ადენაუერი დიდ საფრთხეს ხედავდა. 1956 წლის კათოლიკე მორწმუნეების დღეს კიოლნში მან დამსწრე საზოგადოება შემდეგი სიტყვებით მიმართ: „ყველაზე საშიში, არასწორი სწავლება ჩვენი დროის ათეისტური მატერიალიზმია. ის უარყოფს ღმერთს,  მას  სძულს ღმერთი, ის ებრძვის ღმერთს, სწორედ ამიტომ ის არ იცნობს თავისუფლებას.“

ამ ხედვის საფუძველზე ევროპის გაერთიანებაში უდიდესი წვლილი ქრისტიან-დემოკრატებს მიუძღვით, ეს უკანასკნელი კი ჩვენ გვავალდებულებს ამ ღირებულებებისადმი პასუხისმგებლობა ვიგრძნოთ და დავიცვათ ქრისტიანული დანატოვარი. სწორედ ამან განაპირობა ჩემი პოლიტიკაში, კერძოდ გერმანიის ქრისტიან-დემოკრატიულ პარტიაში ჩართვა. მე მსურდა ევროპის კონტინენტზე არსებული ქვეყნებს შორის ურთიერთშენდობის, ერთობლივი მუშაობის და გაძლიერების მხარეს დავმდგარიყავი. დამფუძნებელი მამებისათვის ევროპა რკინის ფარდით არ დასრულებულა. 1967 წლის თექვსმეტ თებერვალს მადრიდში კონრად ადენაუერმა თავის ერთერთ ბოლო ვრცელ სიტყვაში ერთიანი ევროპის საკუთარი ხედვა წარადგინა, რომელიც საერთო ისტორიით, ტრადიციით და კულტურით არის შესისხლხორცებული: „როდესაც ევროპულ კავშირზე ვფიქრობთ, ჩვენ ასევე აღმოსავლეთით უნდა გავიხედოთ.  ერთიან  ევროპას ის ქვეყნებიც ეკუთვნიან, რომელთაც ძალიან მდიდარი ევროპული წარსული გააჩნიათ. ასევე მათაც უნდა მივცეთ გაწევრიანების შესაძლებლობა.“ ეს ოცნება სულ მალე რეალობად იქცა, როდესაც ყოფილი გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის და აღმოსავლეთბლოკის  მაცხოვრებლები გაბედულად თავიანთი ბედისწერა საკუთარ ხელში მოაქციეს და უსამართლო კომუნისტურ რეჟიმს დაუპირისპირდნენ.

ქრისტიანული ეკლესიების წვლილი ევროპის ქვეყნებს შორის შერიგებაში

ჩვენთვის ეს უდიდესი ბედნიერება იყო, როცა ჰელმუტ კოლმა ეს ისტორიული შანსი გაათვითცნობიერა და „ერთიანობა თავისუფლებაში“ ანუ კონრად ადენაუერის აღებული მიმართულება წარმატებით დაასრულა. გერმანიის კვლავ გაერთიანებასთან ევროპისათვის და ასევე მთელი მსოფლიოსათვის უდიდესი მოვლენა და ევროპული ერთიანობის პროცესის კიდევ უფრო დაჩქარების მანიშნებელი აღმოჩნდა. შენგენის წარმოშობა, ერთიანი საშინაო ბაზარი, ევროპის კავშირის გახსნა აღმოსავლეთ და ცენტრალური ევროპისათვის და მაასტრიხტის ხელშეკრულება ამ ყველაფრის გარეშე მისი შედეგები ძნელად წარმოსადგენია. ამ ყველაფერს თან ჰელმუტ კოლის სანიმუშო ქრისტიანობა, რამაც ის 1998 წლის თერთმეტ დეკემბერს ღირსი გახადა დაჯილდოებული ყოფილიყო ევროპის „საპატიო მოქალაქის“ წოდებით. ეს ჯილდო მანამდე მხოლოდ ჟან მონეს ქონდა მიღებული.

დღეს ათი შუა და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნების თავისი მდიდარი ქრისტიანული ისტორიული წარსულით ევროპული კავშირის წევრი სახელმწიფოები არიან, ჩვენ  ეს ღრმა მადლიერების გრძნობით უნდა გვმსჭვალავდეს. გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის აღმოსავლეთ ევროპის სახელმწიფოებთან შერიგების პროცესში არსებობდა გრძელი წინარე ფაზა, ყინულის დაძრას ქრისტიანულმა ეკლესიებმაც მნიშვნელოვნად შეუწყეს ხელი.

1965 წლის ოქტომბერში ევანგელური ეკლესიის მოხსენებითი წერილი ერთგვარი   ნიშანი იყო, რითაც ის გერმანიის იურიდიულ პრეტენზიას მის შემადგენლობაში მყოფ ყოფილ აღმოსავლეთ ნაწილზე კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებდა და ამის ნაცვლად შერიგების მნიშვნელობაზე მიუთითებდა. აგრეთვე კათოლიკური ეკლესიის მხრიდან წერილობითი მიმოწერა პოლონელ და გერმანელ ეპისკოპოსებს შორის პოლონეთსა და გერმანიას შორის შერიგების პროცესის ერთგვარ დასაწყისად იქცა. 1965 წლის 18 ნოემბერს პოლონელმა ეპისკოპოსებმა გერმანელ ძმებს ქრისტეში წერილი მიწერეს: „ჩვენ შეგინდობთ და ვითხოვთ ასევე ჩვენის მხრიდან პატიებას“, ამით პოლონური მხარე გერმანულ მხარეს  შერიგების ხელს უწვდიდა.

ევროპის გაერთიანების პროცესში რომის პაპი იოანე პავლე მეორის ღვაწლი ჯერაც არ არის სათანადოდ შეფასებული.  მისი სიტყვები: „არ შეგეშინდეთ,  შეცვალეთ მსოფლიო, შეცვალეთ ეს სამყარო.“ იყო იმ ადამიანების გამხნევება, რომლებიც 1989 წლის ბოლოს „Solidarność“-ის და სხვა მშვიდობიან პოლიტიკურ მოძრაობებში    ჩართულები იყვნენ.

დღეს ჩვენ უფრო მეტად პლურალისტურ ევროპაში ვცხოვრობთ, რომელიც არა მარტო ენობრივი მრავალფეროვნებით და რეგიონალური კულტურული განსხვავებულობით არის აღვსილი, არამედ ის ასევე სხვადასხვა რელიგიის სამშობლოა. ქრისტიანების რაოდენობა ევროპაში მცირდება, მიუხედავად ამისა ჩვენ მაინც არ უნდა ვისაუბროთ კონტინენტის „დექრისტიანიზაციაზე“.  უფრო მეტად ჩვენ ქრისტიანობიდან ქრისტიანობით აღვსილი ევროპის გარდაქმნის მომსწრენი ვართ. ჩვენი საფუძვლებია: ქრისტიანული ხედვა ადამიანის ღირსების ხელშეუხლებლობასა და მის დაცვაზე, რომელსაც  თავისუფლება ეფუძნება, სუბსიდირებისა და სოლიდარობის ქრისტიანული პრინციპი, ეს ყველაფერი   ევროკავშირის  მახასიათებელი ნიშანთვისებებია. სამართლებრივი სახელმწიფო, დემოკრატია და მშვიდობა – ამ ყოველივეს გარეშე ევროპა მე წარმოუდგენელად მეჩვენება.

ევროპის კავშირის ძირითად უფლებათა ქარტია ევროპელი მოქალაქეების  სამოქალაქო, პოლიტიკურ, ეკონომიკურ და სოციალურ უფლებებს შემდეგნაირად აგვიღწერს. ქარტიის წინასიტყვაობაში ეს შემდეგნაირად არის წარმოდგენილი:               „აცნობიერებს რა თავის სულიერ და ზნეობრივ მემკვიდრეობას, კავშირი ეფუძნება ადამიანის ღირსების, თავისუფლების, თანასწორობის და სოლიდარობის განუყოფელ და საყოველთაო ფასეულობებს. იგი ემყარება დემოკრატიისა და კანონის უზენაესობის პრინციპებს. იგი თავისი საქმიანობის ცენტრში აყენებს ადამიანს, კავშირის მოქალაქეობის შემოღებისა და თავისუფლების, უსაფრთხოებისა და მართლმსაჯულების სივრცის შექმნის მეშვეობით.“ ლისაბონის ხელშეკრულებით ევროპის კავშირის ძირითად უფლებათა ქარტია ევროპული სამართალის შემადგენელი ნაწილია. როგორც ქრისტიანების დღევანდელი ამოცანა არის ამ წარსული ღირებულებების დაცვა, ამით კი ევროპის კავშირში და ევროპაში, ასევე მთელს მსოფლიოში ხალხთა შორის მშვიდობიანი თანაცხოვრება და სამართლიანი საზოგადოების შექმნა.

გერმანულიდან თარგმნა შოთა კინწურაშვილმა

25.11. 2017

წყარო: Pöttering, Hans-Gert: Über Wurzeln und Werte. Wie christlich ist Europa? In: http://www.kas.de/wf/de/33.49828/.

kas_31547-1290-1-30_220.jpg

თომას მიუნცერი – თეოლოგი, რევოლუციონერი და დავიწყებული რეფორმატორი


 

img_20170120_170321_479

 „ბატონები თავად იქცევიან ისე, რათა ღარიბები მათი მტრები გახდნენ“

ვინ იყო რეფორმატორი მიუნცერი, რომლის შეხედულებები თუ ქმედებები დღესაც აქტუალური და საინტერესოა მემარცხენე თეოლოგებისათვის?  ხუთასი წლის განმავლობაში მიუნცერის ინტერპრეტაცია სხვადასხვანაირად ხდებოდა: ერეტიკოსი, რეფორმატორი, მეამბოხე, რევოლუციონერი….

სურათზე არ არის რეალური თომას მიუნცერი გამოსახული. მისი ნამდვილი სახე დღეისათვის ჩვენთვის უცნობია. მხოლოდ მისი სიკვდილიდან ოთხმოცი წლის შემდეგ   ჰოლანდიელმა მხატვარმა ქრისტოფ სიქემ შექმნა „ერეტიკოსის“ პორტრეტი, რომელიც მხოლოდ მხატვრის ფანტაზიის ნაყოფია.

Thomas_Muentzer

მიუნცერი 1489 წელს შთოლბერგში დაიბადა და თავისი დროის  საკმაოდ მაღალი აკადემიური განათლება მიიღო. გერმანიაში  როგორც მქადაგებელი და მოძღვარი მოღვაწეობდა. სულ მალე საკუთარი საღვთისმეტყველო შეხედულებების გამო სასულიერო და საერო იერარქიასთან კონფლიქტმაც არ დააყოვნა. ის ჭეშმარიტ ქრისტიანობას სამართლიანი და თავისუფალი ეპოქისაკენ მიმავალ გზად ხედავდა.  მოღვაწეობის დასაწყისში ვიტენბერგელი თეოლოგების გავლენის ქვეშ მოექცა, განსაკუთრებით მარტინ ლუთერის, თუმცა დროთა განმავლობაში უფრო და უფრო დაშორდა ლუთერის ხედვა. ბოლოს კი ორი რეფორმატორი ერთმანეთის მტრებად გადაიქცნენ. ლუთერი მიუნცერში კონკურენტსაც ხედავდა და მას

„შთოლბერგელ სატანას“  უწოდებდა.  მიუნცერის პასუხიც რადიკალურია: „მატყუარა პროფესორო, ვერაგო მელა, შენი ტყუილებით მართალი ადამიანების გული დაამწუხრე და ღმერთსაც აწყენინე. ამით შენ უღმერთო ბოროტი ქონდრისკაცები გააძლიერე, რათა ისინი კვლავ ძველ გზაზე დარჩნენ. შენ ბატონებისგან გამოჭერილი მელა ხარ! სულ მალე ხალხი განთავისუფლდება და მათი ბატონი მხოლოდ ღმერთი იქნება“. [1]

1523 წელს მან ალშტედტში მღვდლად მსახურობა დაიწყო, სადაც მან თავისი სამრევლო პირველი ქრისტიანული თემის მსგავსად მოაწყო. იგი ღვთისმსახურებაში რელიგიურ-პედაგოგიურ შესაძებლობებსაც ხედავდა, რათა ხალხისათვის    ცოდნა გადაეცა. მიუნცერი  პირველი რეფორმატორი თეოლოგია, რომელმაც თავისი დროის ღვთისმსახურების ფორმები შეცვალა.

1524 წლის 13 ივლისს ერთერთი საერო მმართველის წარმოგზავნილი ოფიციალური პირი ალშტედტის ციხეში ღამეს ათევდა, მიუნცერმა ეს შესაძლებლობა გამოიყენა და მკაცრი სიტყვებით მათ ხალხზე პასუხისმგებლობა შეახსენა. დღეისათვის მისი ყველაზე ცნობილი სიტყვაა „ქადაგება ბატონებისათვის“, სადაც მან ფეოდალების წინაშე ქრისტიანობის მძიმე მდგომარეობაზე ისაუბრა. მან გააკრიტიკა თავისი დროის ეკლესია და ასევე მიუთითა ვიტენბერგელი თეოლოგების შეხედულებების სიმცდარეზე, რომლებიც მისი აზრით არასაკმარისი რეფორმების გზას იყვნენ დამდგარი. ის ეყრდნობა  დანიელ წინასწარმეტყველის წიგნს, საუბრობს საღვთო სურვილზე ანუ თავდაპირველი წყობის  დედამიწაზე დაბრუნებაზე. ქადაგებაში ფეოდალები შედარებული არიან სამღვდელოებასთან, რომელთაც ერთად ძალაუფლება  მცდარ სარწმუნოებაზე გააჩნიათ და მხოლოდ საკუთარი ქონების დაცვა-შენარჩუნება სწადიათ.[2]

„ჯერ სიმართლე უნდა ითქვას, ხალხი მშიერია, მათ სურთ   და სამართლიანად ეკუთვნით საკვები“

მიუნცერის ეპოქაში მოსახლეობის უეცარი ზრდა, რასაც ასევე გადასახადების და ვალების მატება ერთვოდა თან, გაჭირვებულ მოსახლეობაში    აჯანყების და რევოლუციების გზით ძველი წესწყობილების დამხობის წარმოდგენებს ქმნიდა, რომელსაც თეოლოგი თავისი გზავნილებით   უმაგრებდა ზურგს. მისი ქადაგებები თავისუფლებაზე, თანასწორობაზე და ძმობაზე(სოლიდარობაზე) გლეხებში  დიდ ყურადღებას იმსახურებდა, ხოლო გაბატონებულ სურათს კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებდა.

 ის ქადაგებებში  სოციალურ და პოლიტიკურ უწესრიგობას აკრიტიკებს. თუმცა შეცდა იმ მხრივ, როცა ეგონა ახალი ხედვით თავადების გულს მოიგებდა, საბოლოოდ კი სრულად ემიჯნება მმართველ კლასს და დგება გლეხების მხარეს. მასზე დიდი გავლენა ქონდა შუასაუკუნეების მისტიკოსებს, როგორებიც იყვნენ იოანე ტაულერი და ჰაინრიხ ზუსო, რადიკალურ ორიენტირად  კი აღებული იყო  ტანჯვის გზაზე იესოს ურყევი რწმენა.   ეს კი მიუნცერის ინტერპრეტაციით უსამართლო საერო უმაღლესი ხელისუფლებისადმი ჯანყის საფუძველს ქმნიდა.  წინააღმდეგობის დასაწყისის მისეული გაგება  ადამიანის შინაგან ცვლილებას მოიცავდა, სადაც  თითოეულ ადამიანს ნებისმიერი სოციალური ფენის წარმომადგენლისადმი არსებული ყველანაირი შიში უნდა დაეძლია. მიუნცერის აზრით გლეხების იმდროინდელი დამოკიდებულების შეცვლა სამყაროსადმი,  გააქრობდა საზოგადოებაში არსებული შიშების, ბატონობის და ჩაგვრის სურვილს. ეს ყველაფერი ადამიანის შინაგანი სამყაროს შეცვლით უნდა დაწყებულიყო.  ამისათვის გამორჩეულები იყვნენ არა ბატონები, არამედ ისინი ვისაც შეეძლო საღვთო სულით განმსჭვალულიყო ანუ გლეხები. მიუნცერი პირად მისტიური ხედვებს  აპოკალიპტურ გზავნილთან აკავშირებდა, რომელშიც ადამიანი პიროვნული გარდაქმნა არსებულ წყობილების შეცვლას გამოიწვევდა. ყოველი მისი ქადაგება, წერილი თუ ქმედება თავის სამრევლოში მიმართული იყო ერთი მიზნისაკენ, ხალხისთვის  გამოემუშავებინა უნარი, რითაც ისინი ფეოდალური ჩაგვრისაგან განთავისუფლდებოდნენ.

რეფორმატორი ყველგან  უარყოფილ იქნა. ის მოგზაურობს შვაბებში, ელზაზე, შვეიცარიაში…იღებს მონაწილეობას შვაბების აჯანყებაში. თავის ქადაგებებში ხატავს „კომუნიზმის“ ერთგვარ ადრეულ ფორმას, რომელსაც პირველი ქრისტიანული თემის თანასწორობა ედო საფუძვლად და მოითხოვს ქონების ახალ სამართლიან გადანაწილებას.  მიუთითებდა გაბატონებული წესწყობილების უსამართლობას, რომელიც საღვთო სამართლიანობასთან შეუთავსებელი და წინააღმდეგობაში იყო.

1525 წელს ფრანკენჰაუზენში გლეხების აჯანყება  სასტიკად იქნა ჩახშობილი, მიუნცერმა გაქცევით უშველა თავს. მოგვიანებით ის შეიპყრეს და იმავე წლის ოცდაშვიდ მაისს ქალაქ მიულჰაუზენის კარიბჭის წინ სიკვდილით დასაჯეს.

პირველი მსოფლიო ომის დასრულების  და რუსეთში 1917 წლის რევოლუციის შემდეგ  იმედით აღვსილმა მარქსისტმა ერნსტ ბლოხმა  ტომას მიუნცერი  გაიხსენა და მას „რევოლუციის თეოლოგი“ უწოდა, „მკვდრები კვლავ ბრუნდებიან, ხოლო მათი საქმეები ჩვენთან  კვლავ აღესრულება“.[3]

მიუნცერმა, მუხედავად რიგი მცდარი წარმოდგენების, ინტერპრეტაციისა  და მოქმედებებისა, თავის ქადაგებებში განვითარებული თეოლოგიური შეხედულებებით  გლეხებს მისცა საფუძველი  და ლეგიტიმაცია  არსებული არასამართლიანი წყობის შეცვლაზე დაფიქრებულიყვნენ. ვინაიდან დღეს ფეოდალური სისტემა აღარ არსებობს, მაგრამ არსებობს უკონტროლო კაპიტალიზმი, ის  ანაწილებს და ჰყოფს მსოფლიოს დაჩაგრულ უმრავლესობად და მჩაგვრელ უმცირესობად. მეთექვსმეტე საუკუნის რევოლუციონერი თეოლოგი თომას მიუნცერისათვის ნამდვილად წარმოუდგენელი იქნებოდა, თუ ხუთასი წლის შემდეგაც მისი გაჟღერებული მოსაზრებები დღესაც აქტუალური, ყურადსაღები და მიუღწეველი დარჩებოდა: „ჩვენში არსებული კეთილდღეობა,  თანაბრად არის თითოეული ადამიანის საკუთრება“.

[1] Thomas Müntzer : Schriften, liturgische Texte, Briefe. Hrsg. V.R. Bentzinger,S. Hoyer,Berlin 1990, 79.

[2] Michel Clevenot : Luther, Müntzer, Calvin und Co. Machtpolitick und Glaubenseifer in der Reformation. Regensburg 2016, 37-49.

[3] Ernst Bloch: Thomas Münzer als Theologe der Revolution. Gesamtausgabe in 16 Bänden. Band 2, Frankfurt/M. (Suhrkamp Verlag) 1977.

 

მოამზადა შოთა კინწურაშვილმა 1.11.17

Wilhelm-Otto-Pitthan-Thomas-Muentzer-predigt-zu-den-Aufstaendischen-vor-Goermar

თომას მიუნცერის ქადაგება აჯანყებულებთან

 

სალვადორ ალიენდეს უკანასკნელი სიტყვა


 

President Allende

სალვადორ ალიენდე – ექიმი,  პოლიტიკოსი და ჩილეს  პრეზიდენტი 1970-73 წლებში.

1973 წლის 11 სექტემბერს სალვადორ ალიენდემ უკანასკნელად მიმართა ჩილელ ხალხს.

მე თქვენ  ნამდვილად უკანასკნელად მოგმართავთ, ვინაიდან  სამხედრო საჰაერო ძალებმა რადიო „პორტალეს“ და რადიო „კორპორაციონის“ გადამცემი მოწყობილებები დაბომბეს. ჩემი სიტყვები  არ არის თხოვნით აღვსილი, არამედ იმედგაცრუებით. ეს  ასევე მორალური სასჯელია მათი, რომელთაც ფიცი დადეს და შემდგომ გატეხეს: ჩილელმა სამხედროებმა,  მათმა მეთაურებმა და ადმირალმა მერინომ. აგრეთვე სიძულვილის ღირსია გენერალი მენდოზა, რომელიც ჯერ კიდევ გუშინ მთავრობას საკუთარ ერთგულებას და ლოიალურობას გვიდასტურებდა, შემდეგ კი  თავი „კარაბინეროს“ გენერალურ დირექტორად დაასახელა. ამ ფაქტების შემხედვარე მე შემიძლია მათ  მხოლოდ ერთი რამ ვუთხრა: მე არ გადავდგები!  ამ ისტორიულ მომენტში მყოფი, ჩემს ერთგულებას ჩილელი  ხალხისადმი საკუთარი სიცოცხლით გადავიხდი.

მე მტკიცედ მწამს, რომ არაფერს არ შეუძლია ხელის შეშლა და რომ  ათასობით და ათიათასობით ჩილელის სინდისში ჩავარდნილი მარცვალი სულ მალე გაიხარებს. თქვენ გაგაჩნიათ ძალაუფლება, თქვენ შეგიძლიათ მონობაში უკან დაბრუნება, მაგრამ  დანაშაულებრივი თუ ძალადობრივი გზით საზოგადოებრივი პროცესების შეჩერება შეუძლებელია. ისტორია გვეკუთვნის ჩვენ და ეს არის ხალხი,  რომელიც  ქმნის მას.

ჩემი ქვეყნის მშრომელებო! მე მინდა  თქვენი ჩემდამი ერთგულების გამო მადლობა გადაგიხადოთ, რომელსაც თქვენ სულმუდამ ამოწმებდით. თქვენ არჩევანი შეაჩერეთ ადამიანზე, რომელიც თქვენთვის სამართლიანობის მსურველი და მებრძოლი  იყო, რომელიც თავის  განცხადებებში დაგპირდათ, კონსტიტუციისა და კანონის პატივისცემა – ერთგულებას. ეს არის უკანასკნელი წუთი, როდესაც მე შემიძლია თქვენ მოგმართოთ, რათა ამ ყოველივეს შედეგებიდან ისწავლოთ და სწორი დასკვნები გამოიტანოთ.

უცხო ქვეყნის კაპიტალმა და მასთან რეაქციით კავშირში მყოფმა იმპერიალიზმმა ისეთი ამინდი შექმნეს, რომ მებრძოლი ძალები საკუთარ ტრადიციებს ტეხენ, ტრადიცია რომლისგანაც გენერალმა შნაიდერმა ისწავლა და კომანდანტე არაია გააძლიერა. ორივე მათგანი ამ საზოგადოების ნაწილს წარმოადგენდნენ. ეს ადამიანები სახლში იმ მოლოდინებით სხედან, რომ შუამავლების გზით საკუთარ ძალაუფლებას უკან დაიბრუნებენ, რათა შემდგომში პირადი სარგებელი და საკუთარი პრივილეგიები დაიცვან.

მე უპირველესად ჩვენი ქვეყნის ძვირფას ქალბატონებს მივმართავ; გლეხებს, რომელთაც ჩვენი სჯეროდათ; მუშებს,  რომლებიც ბევრს მუშაობდნენ; დედებს, რომლებიც შვილებზე ზრუნავდნენ; მე მივმართავ თავისუფალი პროფესიის წევრებს, რომლებიც სულმუდამ პატრიოტულ დამოკიდებულებას  გვაჩვენებდნენ; მივმართავ მათ, ვინც რამდენიმე დღის წინ აჯანყების წინააღმდეგ იბრძოდა, რამაც პროფესიული კავშირებიდან კლასების კავშირებამდე მიგვიყანა. აქ საქმე ეხება, ღირსების დაცვას, მაშინ  როცა კაპიტალისტური საზოგადოება „თავისი“ საკუთრებიდან ძალიან მცირე ნაწილს გვთავაზობს.

მე მივმართავ ახალგაზრდებს, რომლებიც მღეროდნენ, რათა თავიანთი სიხარული  და  მებრძოლი სულისკვეთება გამოეხატათ. მე მივმართავ ჩილელ მამაკაცებს, მუშებს, გლეხებს, ინტელექტუალებს, მათ ვინც იდევნებიან, ჩვენ ქვეყანაში რამდენიმე საათია  რაც ფაშიზმმა თავი იჩინა: ამის ნათელი დადასტურებაა ტერორისტული აქტები, ხიდების და რკინიგზის აფეთქება, ნავთობისა და გაზის წარმოების განადგურება. თუმცა თქვენ ისტორია გაგასამართლებთ!

რადიო „მაგალანესი“ ნამდვილად იქნება დადუმებული და ჩემი ხმის მშვიდი ტონი თქვენამდე ვეღარ მოაღწევს. მაგრამ ეს არაფერია, მას თქვენ შემდგომშიც მოისმენთ. მე ყოველთვის თქვენთან ერთად ვიქნები და სულ მცირე ღირსეული ადამიანების მოგონებებში დავრჩები, რომლებიც ამ თვალსაზრისით მშრომელების ერთგულნი იყვნენ.  ხალხმა თავი უნდა დაიცვას, მაგრამ არ უნდა შეეწიროს. ხალხმა ქედი არ უნდა მოიხაროს, არც განადგურების და არც დამორჩილების ნება არ უნდა მისცეთ.

ჩემი ქვეყნის მშრომელებო! მე მჯერა ჩილესი და მისი ბედისწერის. ჩილეში ახალი თაობა მოვა. ამ ბნელ და საშინელ მომენტში, როცა ღალატი განხორციელდა, თქვენ უნდა იცოდეთ, რომ ადრე თუ გვიან, სულ მალე, განახლებული დიდი გზები გაიღება, რომელზე ღირსეული ადამიანები ამ ყოველივეს საპირისპიროდ უკეთეს საზოგადოებას ააშენებენ.

გაუმარჯოს ჩილეს! გაუმარჯოს ჩილელ ხალხს! გაუმარჯოს ჩილელ მშრომელებს! ეს არის ჩემი უკანასკნელი სიტყვა და მე მწამს, რომ ჩემი მსხვერპლი ამაო არ იქნება.  მე მწამს, რომ ეს სულ მცირე მორალური ლექცია იქნება, რომელიც ვერაგობას, სულმოკლეობას და ღალატს განსჯის!“

1973 წელს პრეზიდენტი ალიენდე სამხედრო გადატრიალების გზით დაამხეს. ალიენდემ პრეზიდენტის სასახლეში თავი მოიკლა. ჩილეში გენერალი აუგუსტო პინოჩეტის ხელმძღვანელობით დამყარდა სამხედრო დიქტატურა. დიქტატურა 17 წელიწადი გრძელდებოდა, რომელსაც ათასობით ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა.

წყარო: http://www.fr.de/politik/zeitgeschichte/zeitgeschichte/im-wortlaut-die-letzten-worte-allendes-a-1201483

თარგმნა შ.კ.

Salvador-Allende2

 

ლეონარდო ბოფი: თანამედროვე თეოლოგების ოთხი ჯგუფი


 

 

Por Ramiro Furquim/Sul21

ჩვენ სულმუდამ ვსაჭიროებთ კონტექსტუალურ ღვთისმეტყველებას და პასუხისმგებლობით სავსე თეოლოგებს. ისინი იმ საჭირო რაოდენობით უნდა იყვნენ წარსულის ერთგულნი,  რაც სრულებით საკმარისი იქნება აწყმოსა და მომავლის გამოწვევებისათვის  პასუხის გასაცემად. სახარებისაგან ნასაზრდოები ახალი სიტყვა  ახალ გამოწვევებს!

დღეისათვის ძალიან ბევრ თეოლოგს შეხვდებით, რომლებიც  ძალაუფლების მქონე (იგულისხმება პოლიტიკური და ეკონომიკური) ადამიანებს ან გარკვეულ ადამიანთა ჯგუფის ინტერესებს წარმოადგენენ. აქვე შემიძლია ჩემი გადმოსახედიდან თანამედროვე თეოლოგების ოთხი ჯგუფის კლასიფიკაცია მოვახდინო:

არსებობენ თეოლოგები, რომლებიც პირდაპირ იდენტიფიცირდებიან ძველ რეჟიმებთან. ისინი ყოველთვის ეკონომიურად, იდეოლოგიურად ან რელიგიურად პრივილეგირებულთა პოზიციებზე დგანან. ადრე რაოდენობრივად მცირე ელიტებს ტრადიციაზე, ოჯახსა და ქონებაზე კონტროლი გააჩნდათ. ისტორიას თუ გადავხედავთ, კარგავენ რა ისინი საკუთარ ჰეგემონიას, მაინც დარჩნენ საკუთარი სიმდიდრით სავსე წარსულისა და ფუფუნება გამოვლილი უზრუნველი ადამიანების სიმბოლოებად. თეოლოგების ეს ჯგუფი რეაქციონერია და სხვათა ჯანსაღი მოქმედებების ოპოზიციაში დგას. ისინი ანტიმოდერნული და ანტიდემოკრატიული ბუნებით აღსავსენი, პატივს მიაგებენ ავტორიტარულ რეჟიმებს, საკრალურ ფეოდალურ სიმბოლოს და პროფანულ  ძალაუფლებას. მათ ნებისმიერი სახის ცვლილებების  ეშინიათ და ყოველ მოთხოვნაზე რაც უბრალო მორწმუნე  ხალხისგან მოდის პასუხად   ამპარტავნებითა და  სიძულვილით სავსენი  სასჯელს ახვედრებენ. რათა თავიანთი საფრთხის ქვეშ არსებული ინტერესები დაიცვან,    ამისათვის ისინი შუა საუკუნეების ქრისტიანობის სიმბოლურ არსენალს იყენებენ. ამ მცირე ელიტების თეოლოგების სურვილია, ღვთისმსახურება სულმუდამ  უბრალო ხალხისთვის დღეს უკვე  ძველ გაუგებარ ენაზე მიმდინარეობდეს. ყოველთვის წარსულისაკენ მომზირალები ხალხს  შუასაუკუნეების ხსოვნისაკენ  და იმ დროის პრივილეგირებული საეკლესიო (რელიგიური) იერარქიისაკენ მიანიშნებენ. არანაირი კითხვები! მხოლოდ მზა პასუხები!

საკუთარ აპოკალიპტურ სურათში ირგვლივ მხოლოდ მწვალებლებს, კომუნისტებს და მემარცხენე  ჯგუფებს ხედავენ.  მათი იდეოლოგიის   პირადი ინტერესები  იდენტიფიცირდება ჭეშმარიტ და ტრადიციული ღირებულებების დაცვასთან.  სინამდვილეში ისინი სულაც არ არიან საკმარისად ტრადიციონალისტები. ტრადიციის მიმდევრები რომ ყოფილიყვნენ, ისტორიულ იესოს აუცილებლად შეეჯახებოდნენ, რომელიც რა საკვირველია მათთვის უკიდურესად არაკომფორტულია. სწორედ ამიტომ უპირატესობას ბიზანტიური კულტურის შემორჩენილ  ოქრო-ვერცხლში გამოჭედილ ქრისტეს  ანიჭებენ.

თეოლოგების მეორე ჯგუფი ეკლესიის შიგნით არსებული საკრალური ძალაუფლების თვალსაზრისით განვითარდა, ეს ნიშნავს კონკრეტული ეპისკოპოსის, მღვდლის ან სხვა სამოძღვრო მოვალეობის მქონე პირების არასახარებისეული მითითებების უდრტვინველად შემსრულებლებს. ამის შედეგად ისინი  ღვთისმეტყველებას და ასევე სხვა  ძალაუფლებას ტრადიციონალისტურად და კონსერვატიულ ჭრილში ხედავენ. ისინი  ეკლესიის შემდეგ კონცეპტს წარმოადგენენ, ზემოდან ქვემოთ, ანუ ძალაუფლება ღმერთიდან ქრისტეს, ქრისტედან მოციქულებს, მოციქულებიდან ეპისკოპოსებს, ეპისკოპოსებიდან მღვდლებს მიეცათ. ჩვენ აქ იერარქიულ ღვთისმეტყველებასთან გვაქვს საქმე, სადაც ყველაფერი საღვთო გამოცხადების საფუძველზეა განმარტებული და დოგმატებში, საღვთისმეტყველო თეზებში, ეკლესიის ოფიციალური სწავლებით ერთპიროვნულად დეფინირებული მორალური ნორმებით ხდება გამოხატული. ცენტრალური პრობლემა ამ სახის ღვთისმეტყველების დაძლევისა იმაში მდგომარეობს, თუ  როგორ შეძლებენ ისინი ამ შეხედულებების ქაოსურ და არასამართლიან სამყაროში გამოყენებას? ასევე  ისინი წინ ეკლესიის ზეისტორიულ ბუნებას  წამოწევენ და მის ნეიტრალურობას (ეს უკანასკნელი სიცრუეა) პოლიტიკურ თუ საზოგადოებრივ საკითხებთან მიმართებაში. ამ დროს კი ნებისმიერ ახალ რელიგიურ გამოცდილებას უნდობლობით მიადევნებენ თვალს, ვინაიდან ეს მათ კონტროლს ცილდება. ამიტომ ნებისმიერ კრიზისსა და ეჭვს პათოლოგიად მიიჩნევენ, რომელიც სწრაფადვე უნდა იქნას დამარცხებული. ამ ღვთისმეტყველების სიძლიერე ავტორიტეტის და მორჩილების ხაზგასმაა, როგორც არსებული წესრიგის ფუნდამენტი. მსოფლიო ამ ღვთისმეტყველებაში ეკლესიის დანართია (დანამატი). აქ ეკლესია გვევლინება ყოვლისმცოდნე დედად და ყველა კითხვაზე პასუხის მქონედ. ასეთი სახის ღვთისმეტყველებას სურს პოლიტიკური პრობლემების მორალური ზომების გატარებით გადაჭრა. რადგან ისინი უცილობელ ავტორიტეტს ეყრდნობიან, ისეთი სახის ეკლესიის ორგანიზებას ცდილობენ, რომელიც ავტორიტარულ პოლიტიკურ სისტემებს კარგად გაუგებს. მათი შეხედულებით არასოდეს არ შეიძლება მასში ეჭვის შეტანა და კრიტიკა, ისინი დარწმუნებულები არიან ავტორიტარიზმის სიკეთეში. მათ ლოგიკაში იქნება ეს პოლიტიკური თუ რელიგიური დიქტატორი შეიძლება  იყოს კეთილი და მორწმუნე, მათ აზროვნებას ძლიერი და გაბედული ანალიზის უნარი (ან სურვილი) აკლია!

თეოლოგების მესამე ჯგუფი – პროგრესული თეოლოგები , მათ ძალიან კარგად იციან თანამედროვე მსოფლიოში არსებული დიდი საღვთისმეტყველო გამოწვევების შესახებ, უფსკრული ქრისტიანულ რწმენასა და თანამედროვეობას შორის. დღევანდელი მსოფლიოს ახალი ღირებულებები – დიდი ბრძოლის შედეგად საზოგადოებრივი და პოლიტიკური მიღწევები, როგორიცაა აზრის, სინდისის და რელიგიის თავისუფლება. დემოკრატიული ღირებულებები, რომელსაც ჯერ კიდევ ერთი საუკუნის წინ ვატიკანი წყევლიდა, დღეისათვის ეს უკანასკნელი ამ მიღწევებს ცალსახად აღიარებს. აგრეთვე სეკულარიზაცია –  არა მხოლოდ მეცნიერული აზროვნების შედეგი, არამედ რწმენითი იმპერატივი, რომელიც  მსოფლიოს ფეტიშიზმისგან განძარცვავს და რეალობას მითოლოგიისაგან დაცლის. ზემოთ დასახელებულთან ამ ჯგუფის თეოლოგებს პოზიტიური დამოკიდებულება გააჩნიათ.  ასეთი  სახის ღვთისმეტყველებაში საზოგადოებისათვის საჭირო  სოციალური თემებიც აირეკლება. მათ ეს ყოველივე ჯანსაღი საუნივერსიტეტო განათლების მეშვეობით გაიარეს და მსოფლიოს რიგ პროგრესულ და დინამიურ მოქალაქეებს სძენენ. ამ ღვთისმეტყველებას უნდა ვუმადლოდეთ  საეკლესიო ინსტიტუტების, ღვთისმსახურების და ქრისტიანული ეთიკის სულ მცირე დროსთან შესაბამისობაში მოყვანას. ეს იყო რომის კათოლიკე ეკლესიაში მეორე ვატიკანის კრება,[1] დროთა განმავლობაში ეკლესია  თანამედროვე მეცნიერებასთან დიალოგს იწყებს, ქრისტიანული ეკლესიების  ეპისკოპოსების და მღვდლების ერთი ნაწილი  სწორედ ამ ღვთისმეტყველებიდან იმზირება.

მიუხედავად მისი კრიტიკულობისა, ის მაინც არ არის საკმარისად კრიტიკული. ჩვენ ძალიან იშვიათად ვხედავთ პასუხისმგებლობას იმაზე, რომ სამეცნიერო-ტექნიკური აპარატი არა მხოლოდ ხელსაწყოა ადამიანების ხელში ბუნების „დასამორჩილებლად“, რათა ადამიანი უკეთესი პატრონი იყო მისთვის ბოძებული დედამიწისა, არამედ ის დღეს  ძალიან მცირე ქვეყნების ხელში მყოფი კაპიტალისტური მმართველობის ძლიერი იარაღია, რომლებიც დანარჩენ ქვეყნებს კიდეზე აჩოჩებენ და მათზე დამოკიდებულებას აიძულებენ. ასეთი „პროგრესი“ შობს ძირეულ პრობლემას, ის რომ დამოკიდებულება ერებსა და ხალხებს შორის სიღრმისეულად უთანასწოროა და რომ ღარიბ ქვეყნებს ცენტრის  განვითარებული ქვეყნების სასიკეთოდ გარკვეული საფასურის გადახდა უწევთ. ამ სახის ღვთისმეტყველებას გააჩნია საფრთხე, რათა გადაიქცეს ერთგვარ რელიგიურ იდეოლოგიად, რომელიც თანამედროვე  Status quo გამართლდება, იმავდროულად მხოლოდ მცირე განათლებული ელიტებისათვის იქნება სარგებლის მომტანი.

მეოთხე მიმართულების მქონე თეოლოგების მცირე ჯგუფი რიგ რეალურ პრობლემებთან შეხებასა და დაპირისპირებაში ამოიზარდა. მათი ამოსავალი წერტილი აღარ არის მხოლოდ თანამედროვეობა და წარმატებული მოქალაქეების საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილები, არამედ „ღმერთისგან დავიწყებული“ სივრცეები და იქ მყოფი ადამიანები, უფრო კონკრეტულად: ადამიანთა ჩაგრული კლასები. ამ ჯგუფის თეოლოგები განთავისუფლების ისტორიულ პროცესებში თამამად ერთვებიან. კითხვა რომელსაც ისინი სვამენ ასე ჟღერს: რომელ წერტილამდე ეხმარება ქრისტიანული რწმენა ადამიანებს, რათა ავაშენოთ ისეთი მსოფლიო, რომელშიც საბოლოოდ ყველას შეეხება სამართლიანობა? აქ საუბარი აღარ არის მხოლოდ მსოფლიოზე, არამედ მსოფლიოს ფსკერზე, ქვესკნელზე. აქ საუბარი აღარ არის საშუალო ფენის მოქალაქეებზე, არამედ დაბალ საფეხურზე, პერიფერიებში, ქვესკნელში მყოფ ადამიანებზე, რომლებიც ექსპლუატაციის პროცესს და არაადამიანურ პირობებს არიან დამორჩილებულები. ამ სახის ღვთისმეტყველება და საღვთისმეტყველო აზროვნება შეიძლება მხოლოდ პერიფერიებში აღმოცენდეს, მესამე სამყაროს ქვეყნებში, სამხრეთ ამერიკაში, აფრიკასა და აზიაში.[3] ერთი შეხედვით თანამედროვე ღვთისმეტყველებაში ის არის ყველაზე მარგინალიზირებული და იმავდროულად ყველაზე პოპულარული მოძრაობა. ის არ ვაჭრობს მჩაგვრელთან, არამედ რეალურად ხედავს, აანალიზებს და სახარებისეული შესაძლებლობის ფარგლებში მოქმედებაზე გადადის.

 

 

[1]მსგავსად შეიძლება ჩაითვალოს  მართლმადიდებელ ეკლესიაში  2016 წლის ზაფხულში  კუნძულ კრეტაზე ჩატარებული საერთომართლმადიდებლური კრების მცდელობა.

[3] ასეთი სახის ღვთისმეტყველების საჭიროება და გავრცელების არეალი  სრულებით შესაძლებელია დღეს უკვე ყოფილი საბჭოთა კავშირის ქვეყნები იყოს, სადაც საბჭოთა ტოტალიტარიზმი დაუნდობელმა და უკონტროლებელმა კაპიტალიზმმა ჩაანაცვლა. აგრეთვე განვითარებული ქვეყნების მთელი რიგი განუვითარებელი რეგიონები.

 

 

წყარო: Leonardo Boff ; Aus dem Tal der Tränen ins Gelobte Land, Der Weg der Kirche mit den Unterdrückten;  Düsseldorf 1982.

გერმანულიდან თარგმნა და მოამზადა შოთა კინწურაშვილმა

მიტროპოლიტი არსენიოსი: მართლმადიდებელი ეკლესიისა და ღვთისმეტყველების მნიშვნელობა ევროპისათვის


Unbenannt

ვენის მიტროპოლიტი არსენიოსი

მართლმადიდებელი ეკლესიისა  და  ღვთისმეტყველების მნიშვნელობა ევროპისათვის

ავსტრიის მიტროპოლიტი არსენიოსი

კონსტანინოპოლის მართლმადიდებელი ეკლესია

მოხსენება წაკითხულ იქნა 2016 წლის 23 ივლისს ავსტრიის ქალაქ ზალცბურგში გამართულ  კონფერენციაზე

შესავალი

„ევროპის ისტორიისათვის დამახასიათებელია მისი იდეისა და მოცემულობის მუდმივი ცვალებადობა, ხოლო მასზე ფიქრი აქტიურად მაშინ იწყებოდა, როდესაც ამ კონტინენტის  ქვეშ გაერთიანებულ ხალხებს საფრთხე ემუქრებოდათ. ჩვენ დროში არ არის პირველი შემთხვევა, სადაც ორი დამანგრეველი მსოფლიო ომის შემდგომი ევროპის კონტინენტის ქვეყნების კვლავ გაერთიანების საკითხი ასე დაჩქარდა“[1]. 1987 წელს წარმოთქმული ამ სიტყვებით იოზეფ რატცინგერმა აღნიშნა, რომ ევროპელი ხალხების მისწრაფება ერთიანობის შენებისაკენ თავდაპირველად მისი დაშლისა და განადგურების, გარეგანი და შინაგანი საფრთხის შემდეგ იბადებოდა.

ამ გადმოსახედიდან უნდა მოხდეს შიდა და გარე საფრთხეების გაანალიზება, რომელიც ევროპის კონტინენტზე მშვიდობას  საფრთხეს უქმნის. წარსულში არჩეული გზა გაერთიანებისა და ოცნება ერთიან ევროპაზე, თავდაპირველად ცალმხრივ მოძრაობის გზად იქნა გაგებული, მოგვიანებით კი ევროპელი ხალხებისათვის მშვიდობის და ჰარმონიის გარანტად იქნა მიჩნეული. ბოლო დროში ჩვენ ევროპაში არასტაბილურ მდგომარეობას და არასწორ მიმართულებებსაც ვხედავთ. არა მხოლოდ ბრექსიტი წარმოადგენს ევროპული იდეისათვის საშიშროებას, არამედ პოლიტიკურ მიმართულებებში ნებისმიერი სახის რადიკალიზმი. ჩვენი ევროპელი წინაპრების ოცნებას სწორედ ევროპის პოლიტიკური ერთიანობა წარმოადგენდა, ეს იქნებოდა უძველეს კონტინენტზე მშვიდობის  და უსაფრთხოების გარანტი. ტერორის საფრთხე და შიში ევროპულ ქალაქებში ყოველ ტერორისტულ თავდასხმის შემდეგ იზრდება, ამას ემატება ლტოლვილების ნაკადი, რომელიც ბევრ ადამიანში სხვადასხვა შეხედულებებს აღვიძებს, თითქოსდა წარმოუდგენელი ეთნო-რელიგიური ცუნამის ტალღა ადგილობრივ მცხოვრებლებს გადაფარვით ემუქრება. ეს ყოველივე არის შიშები და წუხილი, რაც მომავლის ევროპულ კულტურაზე აუცილებლად აისახება.

რუსი ფილოსოფოსი ნიკოლაი ბერდიაევი (1874-1948) თავისი დროის ისტორიული ეპოქის შემაჯამებელ ანალიზში შენიშნავდა: „ისტორიაში ისევე როგორც ბუნებაში, არსებობს რიტმი ანუ ეპოქების  რიტმული მსვლელობა და კულტურული სახეცვლილებები, მოქცევა და მიქცევა, აღმასვლა და დაღმასვლა, ყოველ სიცოცხლეს  საკუთარი რიტმი და პერიოდულობა გააჩნია.  ადამიანი საუბრობს ორგანულ და კრიტიკულ, ბნელ და ნათელ, საკრალურ და პროფანულ ეპოქებზე. ჩვენთვის დიდი გამოწვევაა  ახალ ეპოქაში გარდამავალ ისტორიული პერიოდში ცხოვრება“.[2]

მაშინაც კი როცა მსგავსი ეპოქები ტურბულენტულად და მერყევად წარმოჩინდება, ის მაინც არის მიმართულების და ისტორიის გარდამტეხი წერტილის მატარებელი. მე მტკიცედ ვარ დარწმუნებული, რომ დღეს ჩვენ ევროპული ისტორიის შემობრუნების წერტილში ვიმყოფებით და ამით არა მხოლოდ ევროპის ისტორიას ვწერთ, არამედ უპირველეს ყოვლისა მას გარკვეულ მიმართულებას ვანიჭებთ. აქედან გამომდინარე მომავლის ევროპისათვის კარგად ნაფიქრი და მამაცი გადაწყვეტილება უნდა მივიღოთ: მომავლის ევროპისათვის, რომლის ფუნდამენტი ჭეშმარიტ ჰუმანიზმს ეყრდნობა, ჩემი შეხედულებით მას ქრისტიანული ფესვები აქვს და მომავალშიც ასე უნდა იყოს.

მე, მართლმადიდებელი იერარქი  საკუთარ თავს ვეკითხები: რა როლი ეკისრება მართლმადიდებელ ეკლესიას და მის ღვთისმეტყველებას ევროპისათვის? რას ნიშნავს ევროპა მართლმადიდებლობისათვის და პირიქით მართლმადიდებლობა ევროპისათვის?

 

ევროპა და მართლმადიდებლობა

 1981 წელს  საბერძნეთის რესპუბლიკა ევროპულ საზაოგადოებაში გაერთიანდა, რიგით მეათე წევრი მრავალი წლის განმავლობაში   ევროპულ საზოგადოებაში და მოგვიანებით ევროკავშირში   მართლმადიდებელი მოსახლეობის ყველაზე დიდი რაოდენობით ერთადერთი წევრი ქვეყანა იყო.  შემდეგ საბერძნეთის გზას მიყვნენ კვიპროსი (2004), ბულგარეთი და რუმინეთის (2007)  ქვეყნები,  ევროკავშირში გაწევრიანებით კონტინენტის მართლმადიდებელი მოსახლეობის დიდი ნაწილი გაწევრიანდა.  დღეისათვის თოთხმეტი ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიიდან შვიდი (ბულგარეთი, რუმინეთი, კვიპროსი, საბერძნეთი, ფინეთი, პოლონეთი, ჩეხეთი და სლოვაკეთი, რიგში არიან საქართველო და უკრაინა) მოღვაწეობს  როგორც ევროკავშირის პირდაპირი წევრი სახელმწიფო, დანარჩენი ავტოკეფალური ეკლესიები  ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოებში სამრევლოებითა და ეპარქიებით არიან წარმოდგენილები.[3] ამ კონტექსტში კონსტანტინოპოლის მსოფლიო საპატრიარქომ საკუთარ თავზე ნამდვილად  აიღო, ისტორიულად წამყვანი როლი, რაც კარგად ჩანს მაგალითად ავსტრიის რესპუბლიკის კანონმდებლობაშიც.  როგორც ვხედავთ დღევანდელი ევროკავშირის ტერიტორიაზე ცხოვრობენ მართლმადიდებელი მორწმუნეები ყველა თოთხმეტი ავტოკეფალური (კანონიკური) მართლმადიდებელი ეკლესიებიდან. ამით მართლმადიდებლური ქრისტიანობა ევროკავშირის  მტკიცე რელიგიური ასევე კულტურული შემადგენელი ნაწილია. მართლმადიდებელ ეკლესია როგორც წევრი ევროპის ეკლესიათა კონფერენციისა და ეკლესიათა მსოფლიო საბჭოსი, ასევე მრავალი ქრისტიანთაშორისი და რელიგიათაშორისი დიალოგის თანამონაწილეს სხვადასხვა  კულტურებსა და რელიგიებს შორის ურთიერთგაგებაში საკუთარი წვლილი შეაქვთ. და ეს ხდება არა მხოლოდ ევროპაში, არამედ მსოფლიო მასშტაბით. მართლმადიდებელი ეკლესია მუშაობს ეთიკურ და სოციო-ეკოლოგიურ საკითხეზე, რომელსაც განსაკუთრებით მსოფლიო პატრიარქი ბართლომე სულმუდამ წინ წამოსწევს, რათა მართლმადიდებლობის ხმა მომავლის ევროპასა და მსოფლიოში გაგებულ და ასახულ იქნეს.[4]

ევროპის ჰუმანისტური პრობლემა

 პაპი ფრანცისკე თავის ენციკლიკაში „Laudatio Si“ სხვა ყველაფერთან ერთად აღნიშნავს მსოფლიო პატრიარქის წამყვან როლს გარემოს დაცვის საკითხებში. აქვე პაპი კომენტარს აკეთებს მსოფლიო პატრიარქის ძირითად ხედვაზე, რომელიც ჩემი აზრით ყველა პრობლემის პასუხია, რომელიც ევროპულ კავშირს აწუხებს. პაპი ფრანცისკე წერს: „პატრიარქი ბართლომე ეკოლოგიური პრობლემების ეთიკურ და სულიერ ფესვებზე მიგვითითებს, რომელიც ჩვენ მოგვიწოდებს გამოსავალი არა მხოლოდ მის ტექნიკურ გადაწყვეტაში ვეძიოთ, არამედ ადამიანთა ფერიცვალებაში. სხვა შემთხვევაში ჩვენ მხოლოდ სიმპტომებს შევებრძოლებით. ის გვთავაზობს ჩვენ ფერიცვალებას,  მომხმარებლობის ნაცვლად მსხვერპლშეწირვას, ნაცვლად  გაუმაძღრობისა ხელგაშლილობას, ნაცვლად ფლანგვისა განაწილებაზე გადასვლას, ანუ საეკლესიო ტერმინით ასკეზას…“[5] სწორედ აქ არის ჩვენი დროის ყველა სფეროში ფუნდამენტური პრობლემები. სიმპტომებთან ბრძოლის  პერმანენტული მცდელობა იქამდე მიგვიყვანს, რომ მრავალი პრობლემა ევროპაში სულმუდამ წარმოჩინდება და ხალხთა შორის ჰარმონია, რომელიც ძალიან  ნელი ტემპით გამომუშავდა ისევდაისევ ამ ერთობის გახლეჩისკენ  (განხეთქილებისკენ) წაგვიყვანს.   მე ეს საბერძნეთში ეკონომიკური კრიზისის დროს განვიცადე, სადაც პოლიტიკური და პირველ რიგში მედიის პოლარიზებას ყოველი მხრიდან ჰქონდა ადგილი. ეს კი აღვიძებდა შეხედულებებს, რომლემაც ძველი, ამდენი ხნის განმავლობაში გამოწრთობილ ძლიერ  მეგობრობას თითქმის ერთ ღამეში მიაყენა გამანადგურებელი დარტყმა. ამ მნიშვნელობით ევროპის პრობლემა პირველ რიგში „ჰუმანისტური პრობლემაა“, რომელიც ადამიანთა მიერ საკუთარ თავზე შექმნილ შეხედულებებს გულისხმობს. ანთროპოცენტრულმა ჰუმანიზმმა,  რომელიც რენესანსის და ეგზისტენციალური ფილოსოფიის დროიდან თავდაპირველად ევროპაში იყო გაბატონებული, ბოლო საუკუნის ევროპის კონტინენტზე ტოტალიტარული პოლიტიკურ სისტემებში ჰპოვა ასახვა. ღმერთისგან მოწყვეტილმა ჰუმანიზმმა თავად ადამიანის გაღმერთებამდე შეიძლება მიგვიყვანოს, რომელიც გარდაიქმნება ტოტალიტარულ რეჟიმებში და ნებისმიერ ნორმალურ საზოგადოებას დაანგრევს. ჩემთვის ცხადია, რომ ეს მიმდინარეობები პირველ რიგში დასავლეთ ევროპაში შუასაუკუნეების თეოკრატიულ სისტემაზე რეაქციაა. ტოტალიტარიზმი ადამიანური (კაცობრივი) იდეის პროდუქტია, რომელიც ცდილობს  დოგმის გააბსოლიტურებას ნეგატიური გაგებით  და ამ იდეოლოგიის,  ადამიანის ან ადამიანთა ჯგუფების პროდუქტის,  მთელი კაცობრიობისთვის თავს მოხვევას. ამ სქემით იდეოლოგია ნელნელნა სავალდებულო   ჭეშმარიტებად იქცევა, ჭეშმარიტებად რომელიც აბსოლიტურად ex nihilo,  როგორც ოდენ ადამიანის გონების პროდუქტად იქნება აღქმული. [6]

ამ მოსაზრებით „ჭეშმარიტება“ მაინც ხდება ჭეშმარიტება, რომელიც  ადამიანის იდეას ეყრდნობა და როგორც იდეოლოგია გამოიხატება, ისტორიულად ცვალებადია, რომ ადამიანი, მისი შემოქმედი, დროში გარდაიქმნება(იცვლება). ამით ჭეშმარიტება რაღაც ფარდობითი ხდება.

მე  ამ ქვეთავში ჭეშმარიტების მნიშვნელობას შევეხები, რაშიც მე ღრმად დარწმუნებული ვარ, რომ ჩვენი დღევანდელი ევროპული საზოგადოებას ძალიან ღრმა იდენტობის პრობლემა გააჩნია, ვინაიდან ნებას რთავს თავისთავს ჭეშმარიტების დეფინიცირება აწარმოოს.აქედან გამომდინარე ჭეშმარიტება ყოველი დროის ეპოქაში თავიდან არ უნდა იქნეს დეფინირებული, არამედ სულმუდამ ახლიდან შეიქმნას. მაშასადამე დღეს ჩვენ ევროპული ისტორიის გარდამტეხი ამოცანის წინაშე ვდგავართ, რათა ჭეშმარიტება ახლიდან  განვსაზღვროთ, ეს ნიშნავს მომავლისათვის ახალი ჭეშმარიტი „იდეოლოგია“ შევქმნათ.

მე  ვსვამ კითხვას,  აქამდე აბსოლიტურად აღიარებული ევროპული ღირებულებები თავისუფლების, თანასწორობის და ძმობის ე.ი. ადამიანის უფლებები თავის თავად როგორც ფარდობით ღირებულებებად რამდენად იქნება დანახული და ამით ცვალებად ნაკადში სულმუდამ თავიდან განისაზღვრება ან თუნდაც დაექვემდებარება გადახედვას. ჰეგელიდან დაწყებული მისწრაფება  ევროპული ფილოსოფიის ისტორიაში, ჭეშმარიტება ფარდობითად გაუთანასწორო გონებას, დღეს იქამდე მიგვიყვანა, რომ ყველაფერთან მიმართებაში შეიძლება   აღიარებული იყოს და სწორედ ეს არის დღევანდელი ევროპის ნამდვილი საფრთხე.  იოზეფ რატცინგერმა 2005 წელს კონკლავის გახსნის დღეს, უკვე ოდნავ მოგვიანებით კონკლავიდან გამოსულმა პაპმა ბენედიქტე XVI-მ რელატივიზმის დიქტატურაზე ისაუბრა, რომელიც არანაირ აბსოლიტურ ჭეშმარიტებას არ აღიარებს, გარდა ყოველივეს ფარდობითობისა.[7]

        ჭეშმარიტების ფარდობითობამ ამით თავად მოიტანა საფრთხე, რომ  ეს ფუნდამენტური ღირებულებები კაცობრიობის ცვალებად აზროვნებაში სულ მუდამ შეიცვალოს.

    ისეთი  ფუნდამენტური ცნებები როგორიცაა გაზიარება, თანალმობა და თვითაღქმა – რომელთაც დღევანდელი  ევროპული იდეა გამოჭედეს, ახალ „ეკონომოცენტრულ“ მსოფლიოში, სადაც ნორმა – კანონი კაპიტალის ადამიანის ღირსებაზე (მაღლა) დგება, ევროპისთვის ერთიანობის საფრთხის შემქმნელად აღიქმება. ევროპული საზოგადოება, როგორც ერთობა (Communio) არის ღრმად შეღწევადი სქიზმატური მიმდინარეობებით გახლეჩილი. ერთადერთი გამოსავალი არის მტკივნეული პრობლემებთან შეხება, აღიარება და გადაწყვეტა. აქვე აირეკლება რწმენის ღრმა კრიზისი, ეს პირდაპირ შეეხება ევროპულ იდეას.

მართლმადიდებლური თეოლოგია და ევროპული ჰუმანიზმი

ბოლო ათწლეულში ევროპული საზოგადოების ღვთისმეტყველებისაგან დაცლა იქამდე მივიდა, რომ ადამიანს არ შეუძლია აბსოლიტური ჭეშმარიტების აღიარება. სეკულარიზაციამ როგორც სიწმინდის  გაადამიანებამ და პროფანიზაციამ  არა მხოლოდ დასავლეთის ეკლესიებში გამოიწვია რწმენის კრიზისი, არამედ ის  დღევანდელი ევროკავშირისი სტრუქტურის კრიზისზეც აისახა. ადამიანები კარგავენ რწმენას სახელმწიფო სტრუქტურების, ასევე რეგიონალური ეკლესიების მიმართ. სწორედ აქ უნდა ითამაშოს მართლმადიდებლურმა ღვთისმეტყველებამ და ეკლესიამ ევროპის ამ რწმენით კრიზისში განსაკუთრებულად მნიშვნელოვანი როლი.

დიოკლიის მართლმადიდებელი ეპისკოპოსი და ოქსფორდის  ემერიტირებული პროფესორი კალისტო უეარი ცდილობს გამოხსნის გზავნილი დააკავშიროს ზემოთ დასახელებულ ევროპულ მახასიათებლებთან – გაზიარება, თანალმობა და თვითაღქმა. ეს უმნიშვნელოვანესი ცნებები  სეკულარიზმის და რელატივიზმის შედეგად დაიკარგნენ. კალისტოს უეარი წერს: „ქრისტიანული გამოხსნა ყველაზე უკეთ შეიძლება შეფასდეს შემდეგი ღირებულებებით, როგორიცაა გაზიარება, თანალმობა და თვითაღქმა. გაზიარება  არის   სამპიროვანი ღმერთის და ასევე განკაცებული ღმეთის   შესახებ სწავლების გასაღები,  სწავლება სამპიროვანი მაგრამ ერთარსი ღმერთის შესახებ“. იქვე ამატებს უეარი: „ ადამიანი სხვა ადამიანთან თანაზიარებით ხდება ჭეშმარიტი პიროვნება, თვით ღმერთიც პიროვნებაა, ის სამპიროვანია, რომელიც სხვა პიროვნებების ცხოვრებაში ყოველთვის სრული სიყვარულით თანამონაწილეობს. ამიტომ სწავლება განკაცებულ ღმერთზე, კარგად შეიძლება  თანამედროვე ადამიანისათვის გაგებული იყოს, როგორც თანაზიარების და თანამონაწილეობის აქტი.“[8]

მართლმადიდებლური შესაბამისად ქრისტიანული ჰუმანიზმი პიროვნების ცნებას ეფუძნება, რომელიც თავად საღვთო სწავლებისაგან წარმოიშვა. Communio-ურთიერთობა (კავშირი) როგორც საღვთო გამოხატულების უმაღლესი ფორმა კარგად არის ასახული სრულყოფილ  ტრინიტალურ და  ქრისტოლოგიურ დოგმატებში. ეთიკის პროფესორის გეორგიოს მანძარიდასის ფორმულირების მიხედვით, ეკლესიის წიაღში ეს ორი დოგმატი  ძირითადად იდენტობის და წინააღმდეგობის კლასიკური სააზროვნო პრინციპებით გადაილახა. წარმოიქმნა ახალი პრინციპული სააზროვნო და სასიცოცხლო კატეგორიები, რომელიც შეიძლება როგორც ტრინიტალურ და ღმერთკაცობრივად აღინიშნოს. ტრინიტალური დოგმის მეშვეობით გადაილახა სუბიექტის და ობიექტის, ინდივიდისა და საზოგადოების უკიდურესი დაშორება, როცა ქრისტოლოგიური დოგმატის კონტრასტი ბუნებრივსა და ზებუნებრივს შორის,    სულიერსა და მატერიალურს შორის გაუქმდა.[9]

აქ პიროვნების ცნება მომავლის ევროპული საზოგადოებისათვის იწარმოება, რომელიც ერთერთ მნიშვნელოვან როლს ითამაშებს. მარიანო დელგადო ცდილობს, ქრისტიანობის მნიშვნელობა მომავლის ევროპისათვის პირველ რიგში იმაში დაინახოს, რომ   „რაციონალური საფუძვლებით დაარწმუნოს და თავისუფალი ნებით ახალ მორალს“  პროპაგანდა  გაუწიოს.[10] აქ დელგადო ნამდვილად მართალია, როდესაც ის აქცენტს  ადამიანის ღირსების და უფლებების დაცვაზე აკეთებს, როცა ის ქორწინების და ოჯახის,  ნაყოფიერების და სიწმინდის პატივისცემაზე საუბრობს,[11] მაინც აქ   ადამიანის ღირსებისა და უფლებების, ქორწინებისა და ოჯახის ფესვები უნდა აისახოს, რომელიც უეჭეველად პიროვნების ცნებაში იქნება გამოხატული.  აქედან გამომდინარე საჭიროა უფრო მეტი ვიდრე მორალის შესაბამისი  ეთიკის ახალი ფორმულირება, არამედ პიროვნების ცნების ხელახლა აღმოჩენა, რომელიც ქრისტიანულ დოგმასთან ღრმად იქნება დაკავშირებული. ქრისტიანული დოგმა ამასთან არა  ქრისტიანული რწმენითი სწავლების წმინდა იურისტიული ფორმულირება, არამედ თავად სიცოცხლის ეგზისტენციალური აღიარებაა. ამის აღიარება საზოგადოებაში, რომელიც სარწმუნოებიდან იშვება, რომელიც არა მხოლოდ ადამიანური იდეა – იდეოლოგიაა, არამედ უცვლელი ღვთაებრივი თვისებაა, რომელიც კაცობრიობაში აირეკლება და თითოეული პიროვნება განღრთობისაკენ მიყავს.

 დასავლურ სამყაროში რატცინგერი აღიარებდა „დოგმატურ ნეგატივიზმს“ , სადაც დოგმატი: „სულმუდამ მართალია, და აზროვნების უძრაობასა და აკრძალვაზე დგას“[12]. ამასთან დოგმატი ჭეშმარიტებისგან გამოყოფილი და ჰიპოსტასისგან დაცლილი ხდება.  ამით დოგმატი მხოლოდ კანონად გადაიქცევა – ფილოსოფიურ კანონად, აქედან გამომდინარე  დანახულ იქნება  აზროვნების შემზღუდველად ან ამკრძალველად. მართლმადიდებლური ღვთისმეტყველებისათვის დოგმატი არის გზა ჭეშმარიტებისაკენ, რომელიც თავისუფლად უნდა მოქმედებდეს. საუბრის ფორმაში გამოხატული დოგმატი მართლმადიდებელ ეკლესიაში უეჭველად არის საღვთო ლიტურგია.

   ევქარისტიული ეკლესიოლოგია, რომელიც პერგამოსის მიტროპოლიტის იოანე ზიზიულასის[13] მიერ იქნა ფორმულირებული, წმინდა ფორმაში ერთობის მისტერიას გამოხატავს. საღვთო ლიტურგიაში მონაწილეობა, არის არამხოლოდ საეკლესიო საზოგადოების, არამედ უპირველეს ყოვლისა საიდუმლოების აღიარება.  იმედის თეოლოგია, რომელიც მართლმადიდებლური ღვთისმეტყველების ლიტურგიკული ტრადიციიდან იღვრება, ერთერთი ფაქტორია დღევანდელ ეკონომიურად გაკოტრებულ საბერძნეთში ადამიანებმა  საღვთო ლიტურგიისას  მომავლის იმედი იპოვონ. ბოლო წლებში   ამქვეყნიური პოლიტიკური სტრუქტურების იმედგაცრუებამ მრავალ ადამიანი მიიყვანა და კვლავ აღოაჩენინა საეკლესიო საიდუმლოებაში ლიტურგიის  მნიშვნელობა  – იმედის შესაკრებელი. ჭეშმარიტების გამოცდილება არა ფილოსოფიურ-ადამიანური, არამედ თეოლოგიურ-ღვთიური დიდებულებაა, როგორც ჭეშმარიტება, სადაც იესო ქრისტე იქნება განცდილი,  ჭეშმარიტებას არსებობის ნებას რთავს. აქედან ჭეშმარიტება დგინდება , როგორც ფაქტი და არა სულმუდამ, ახლიდან ფორმულირებადი შეხედულება (აზრი). მართლმადიდებლური ლიტურგია როგორც აწყმოში ესქატოლოგიური მოქმედება, მასში ქრისტიანული დოგმა ყველაზე კარგად ცოცხლდება და განცდილ იქნება, ამის მეშვეობით ის არა მხოლოდ ეკლესიოლოგიური მოქმედებაა, არამედ მოქმედება, სადაც ადამიანთაშორისი ერთობა იბადება, რომელიც ისევდაისევ საზოგადოების ხელშემწყობია.[14]

 

ევროპის ძირითადი პრობლემა და მართლმადიდებლური თეოლოგია

ბერძენი ფოლოსოფოსი ხრისტოს იანარასი მართებულად უსვამს ხაზს, რომ საერთო საცხოვრებელი ადგილი შემდეგნაირად განსხვავდება, როცა ადამიანი სხვადასხა ეგზისტენციალურ საჭიროებებს სხვადასხვაგვარად დაალაგებს. აქედან გამომდინარე იანარასის მიხედვით, „დალაგების“ საჭიროებანი იცვლება, როცა ადამიანური საჭიროებების მნიშვნელობა იცვლება“.[15] ამ მოსაზრებიდან იანარისი  ასკვნის, დასავლურ საზოგადოებაში ძირითადი პრინციპების გადაწყვეტით იყოს ეკონომიკური ინტერესების საზოგადოება და არა პირველ რიგში ღირებულებებით დაკავშირებული ერთობა, ამით ეგზისტენციალური ხედვის არსებობის ცვლილებას ექნება ადგილი.  ამით ევროპა საკუთარ საარსებო ფუნდამენტურ სტრუქტურას დაკარგავს და თავის თავს განავითარებს „ატომიზებულ საზოგადოებად“[16], სადაც თითოეული ცენტრისაკენ მიცოცავს.  ამას განსაკუთრებით დღევანდელი მომხმარებლური საზოგადოება  გამოხატავს, სადაც ბუნების და ადამიანის ექსპლუატაციას აღარაფერი კავშირი აღარ გააჩნია პიროვნებათა ერთობასთან, რომელზეც ჩემი შეხედულებით საერთო ევროპული იდეა იყო დაშენებული. თუ ევროპა ვეღარ მოაქცევს ცენტრში ადამიანს – პიროვნებას, მე ვშიშობ, ცალკეული ინტერესები არა მარტო ქვეყნებს ერთმანეთისაგან, არამეს ასევე ადამიანებს ამავე ქვეყნებში ერთმანეთისაგან განაცალკევებს და საზოგადოებაში ბევრ განყოფებს (სქიზმებს)  შემოიტანს.

 

დასკვნა

მართლმადიდებლური ღვთისმეტყველების და ეკლესიის ამოცანაა ერთიან ევროპაში თავისი წვლილი აღასრულოს, ეს ერთობლივი სამუშაოა სხვა „და“ ეკლესიებთან  ერთად, უფრო კონკრეტულად იგულისხმება ევროპული საზოგადოების ახალი ევანგელიზაცია. მე მტკიცედ ვარ დარწმუნებული, ჭეშმარიტების სურათი და მისგან აღმოჩენილი ადამიანის სახე(ღირსება) ევროპის ღირებულებათა სისტემაში ეგზისტენციალური ცვლილებებით ამ შედეგამდე მაშინ მიგვიყვანს, როცა ევროპული საზოგადოება სრულად მოწყდება ქრისტიანულ ფესვებს. ქრისტიანული ჰუმანიზმი არის ჭეშმარიტება, რომელიც ეფუძნება დოგმას, როგორც  ეს მაღლა წარმოვადგინეთ. ადამიანი ღვთის ხატება, როგორც ეს მართლმადიდებლურ ანთროპოლოგიაში არის ნაჩვენები, შეუძლებელია ერთის მხრივ უარყოს ერთობა (სწავლება წმინდა სამების შესახებ), ეს კი გამოისახება სამებაში, მეორეს მხრივ ქალკედონის ქრისტოლოგიური დოგმატში  ღმერთის ადამიანთან სიახლოვეზე (სწავლება ქრისტეს ორი ბუნების შესახებ) უსვამს ხაზს. ყოველი ადამიანის თანასწორობა იმით არის გარანტირებული, რომ ღმერთი თავად გახდა ადამიანი. სწორედ აქ არის მთელი კაცობრიობის თანასწორობა სრულყოფილ ფორმით წარმოდგენილი. ამას აქვს სოტერიოლოგიური განზომილება, სწორედ ამ ადამიანების უტყუარობის საფუძველზე, რომ ყველას თანაბარი ღირებულება გააჩნია, შეიძლება მშვიდობიანი და ჰარმონიული თანაცხოვრება გამოგვივიდეს. როდესაც ჩვენ ცხოვრებას ამ ცნობიერებით წარვმართავთ, წინასწარ ავღნიშნავთ უკვე აქ დედამიწაზე იმის გამოხატულებას, რაც ჩვენთვის მთელი სისრულით მომავალ ცხოვრებაში აღთქმულია.  ყოველ ადამიანში კვლავ  აირეკლება ღმერთი და  აქედან იქნება ევროპული ადამიანის სახე (ხატი) გაგებული. ევროპული საზოგადოებას ეს მისტერია კვლავ უნდა ეუწყოს, შეიძლება ეს იყოს ძირითადი წინაპირობა მართლმადიდებელი ეკლესიისა ევროპაში, არა მხოლოდ სიტყვით, არამედ უპირველესად ცოცხალი მაგალითით. ამ თვალსაზრისით ეკლესია საზოგადოებაში წინასწარმეტყველური და ესქატოლოგიური ხმა უნდა იყოს, რომელმაც ჭეშმარიტება როგორც აბსოლიტური ჰუმანისტური უფლება, სულმუდამ ახალი აღმოჩენა მოიტანოს. ჩემი მოხსენება მსურს ნიკოლაი ბერდიაევის სიტყვებით დავასრული: „ წინასწარმეტყველებით დაჯილდოებული ადამიანი არ უსმენს ხმას, რომელიც გარედან, ხალხიდან და საზოგადოებიდან მოდის. ის მხოლოდ და მხოლოდ შინაგან ხმას უსმენს, ღვთის ხმას.  მაგრამ მისი გზავნილი ეხება ხალხის, საზოგადოების და კაცობრიობის ბედს. წინასწარმეტყველი მარტოსულია, ის რელიგიურ და სოციალურ კოლექტივთან კონფლიქტშია, მას ქვებს ესვრიან, ის  ხალხის მტრად არის მიჩნეულია, ამის მიუხედავად ის სოციალურია, ყოველთვის აუწყებს ხალხს შესაბამისად საზოგადოება ჭეშმარიტებას (სიმართლეს), წინასწარ ხედავს რა კაცობრიობის ბედისწერას.“[17] ამ თვალსაზრისიდან გამომდინარე ეკლესიამ ჩვენი დღევანდელი ევროპული საზოგადოებისათვის წინასწარმეტყველის ხმით უნდა იღვაწოს და ყოველთვის ჭეშმარიტებაზე მიუთითოს.

 

მიტროპოლიტი არსენიოსი (კონსტანტინოპოლის მართლმადიდებელი ეკლესია) -1973 წლის 31 ოქტომბერს კუნძულ კრეტაზე დაიბადა. გიმნაზიის დასრულების შემდეგ სწავლობდა ათენის სასულიერო აკადემიაში.  ათენსა და თესალონიკში მართლმადიდებლური თეოლოგიის სწავლის დასრულების შემდეგ სწავლა განაგრძო სტრასბურგის უნივერსიტეტში კათოლიკური თეოლოგიის ფაკულტეტზე. 1998 წელს დიაკვნად აკურთხეს. მისი პირველი სასულიერო მოღვაწეობა გერმანიას უკავშირდება. 2002 მღვდლად დაასხეს ხელი. 2004 წელს დოქტორი კარდამაკისი საფრანგეთის ბერძნულ მართლმადიდებლური მეტროპოლიის გენერალვიკარია. 2011 წლის 3 ნოემბერს კონსტანტინოპოლის მსოფლიო საპატრიარქოს წმინდა სინოდმა ავსტრიის ეპისკოპოსად გამოარჩია. იმავე წლის 30 ნოემბერს მისი ეპისკოპოსად კურთხევა მოხდა. 

[1] Joseph Ratzinger, Kirche, Ökumene und Politik, Einsiedeln 1987, S.198.

[2] Nikolaus Berdjajew, Das Neue Mittelalter. Betrachtungen über das Scicksal Russlands und Europas, Darmstadt 1927,13.

[3] 2016 წლის კრეტაზე ჩატარებული დიდი და წმინდა კრებაზე  მართლმადიდებელი ეკლესია სხვადასხვა თემებს შორის შეეხო მართლმადიდებელი ეკლესიების  დიასპორის საკითხს. მართლმადიდებელ ეპისკოპოსთა სამუშაო ჯგუფები , რომელიც მაგალითად ავსტრიაში 2010 წლიდან არსებობს, არის დასავლეთ ევროპის ქვეყნებში პროტესტანტულ, კათოლიკურ ან ლაიცისტურ გარემოში მცხოვრები მართლმადიდებელი მორწმუნეებისათვის  მართლმადიდებელი ეკლესიის ორგანიზაციული სტრუქტურა  და ნათელი ნიშანი საერთომართლმადიდებლური ერთიანობის, რომელიც მუშაობს  დიასპორაში წამოჭრილ სხვადასხვა პრობლემებზე და პრაქტიკულ საკითხების მოგვარებაზე. გერმანიიის მართლმადიდებელ ეპისკოპოსთა კონფერენციის ნაყოფიერ მუშაობაზე მიუთითებს ის , რომ გერმანულ ენაზე ითარგმნა და გამოიცა ლიტურგიკული ტექსტები. ჩვენი ავსტრიის მართლმადიდებელ ეპისკოპოსთა კონფერენცია  უკვე მეხუთედ ორგანიზებას გაუწევს პანორთოდოქს ახალაგზარდებს შორის შეხვედრას, საკუთარი ნაციონალური (ავტოკეფალური) ეკლესიების საზღვრებს მიღმა.

[4] იხ. Fr. John Chrysavgis, The ecological Vision of the Green Patriarch Bartholomew I, Cambridge UK, 2003.

[5] Papst Franziskus,Laudatio Si, Rom 2015, 9.

[6] იდეოლოგიის და ჭეშმარიტების შერწყმის და ევროპის პოლიტიკურ სისტემაზე ფილოსოფიის გავლენის შესახებ იხ. Hans Albert, Ideologie und Wahrheit. Theodor Geiger und das Problem der Sozialen Verankerung  des Denkens, Opladen 1973.

[7] Papst Benedikt XVI, Joseph Ratzinger, Predigten und Ansprachen April, Mai 2005. Rom 2005, 12-16. Diktatur des Relativismus. Der Kampf um die absolute Wahrheit für die Zukunft Europas, Heiligenkreuz 2014.

[8]  Kallistos Ware, Der Aufstieg zu Gott. Glaube und geistliches Leben nach ostkirchlicher Überlieferung, Bern 1998, 101.

[9] Georgios Mantzaridis, Soziologie des Christentums, Berlin 1981, 91.

[10] Mariano Delgado, Europa ein christliches Projekt, in: Urs Altermatt, Mariano Delgado, Guido Vergauwen (Hrsg.), Europa: Ein christliches Projekt. Beiträge zum Verhältnis von Religion und europäische Identität, Stuttgart 2008, 35-57, 54.

[11] იქვე. 54-55.

[12] Joseph Ratzinger, Kirche Ökumene Politik, 206 .

[13] Stefanos Athanasiou, Der Bischof von Pergamon Ioannis Zizioulas und die eucharistische Ekklesiologie, in: Cornelius Keppeler, Justinus C. Pech (Hrsg.), Zeitgenössische Kirchenverständnisse. Acht ekklesiologische Porträts, Heiligenkreuz 2013, 235-255.

[14] Stefanos Athanasiou, Die Sprache des Dialoges mit Gott und den Mitmenschen. Das hypostatische Gebet als ökumenisches Ereignis, in: Johann Hafner, Julia Enxing, Andre Munzinger (Hrsg.), Gebetslogik. Reflexionen aus interkonfessioneller Perspektive, Beiheft zur Ökumenischen Rundschau 103, 81-94.

[15] Christos Yannaras, Europa wurde aus dem Schisma geboren (griech.), Athen 2005.

[16]  ტერმინით „ატომური საზოგადოება“ მე ვგულისხმობ დღევანდელ საზოგადოებაში ერთიანი საზოგადოების (თემის) გაუქმებას. პიროვნებებისაგან შემდგარი საზოგადოებიდან, სადაც ცენტრში ერთობა (თემი) დგას, ისეთ საზოგადოებისაკენ განვითარება, სადაც ერთეულები, როგორც ატომი საზოგადოების ეგზისტენციალური ძალა იქნება.

[17] Nikolaj Berdjajew, Fortschritt Wandel Wiederkehr Arche, Zürich 1978, 57-58.

წყარო: http://www.metropolisvonaustria.at/index.php/de/lebenslauf/vortr%C3%A4ge/1185-die-bedeutung-der-orthodoxe-kirche-und-theologie-f%C3%BCr-europa

მოხსენება გერმანულიდან თარგმნა შოთა კინწურაშვილმა 10.07.17

-image (1)

 

პატრიარქი კალისტრატე ცინცაძე: ბერმონაზონობის უმეტესობამ უღალატა თავის პირდაპირ დანიშნულებას


calistrat

კათოლიკოს-პატრიარქი კალისტრატე ცინცაძე

სიტყვა ყოვლადსამღვდელო ალექსანდრეს გარდაცვალების გამო

     მეუფეო წმიდაო! ეს უამრავი ხალხი, რომელიც გარს ახვევია ჯერ კიდევ გაუციებელს შენს ცხედარს და მოელის შენგან უკანასკნელს ლოცვა-კურთხევას, შეუკრებია აქ ნათელსა  საქმეთა შენთა კეთილთა, რომელთა შენს სიცოცხლეს უხვად სთესდი, მწყემსო კეთილო! მაგრამ ამა საქმეთა ჩამოთვლით მე არა მსურს შენი შეწუხება: შენ არ გიყვარდა შენს საქმეებზე ლაპარაკი. მე ვკადნიერდები და მოვაგონებ შენს პატივსცემელთ ერთს მხარეს შენის მოღვაწეობისას, სახელდობრ, – შენს ზრუნვას ბერმონაზონობის განახლებისათვის ჩვენში…

     მართალია, დღეს  ბერმონაზონობას პატივი აღარ აქვს საზოგადოების თვალში, მაგრამ ამის მიზეზი არის ის, რომ მონაზონობის უმეტესობამ უღალატა თავის პირდაპირ დანიშნულებას. დღეს თუ მონაზონობის უმრავლესობას შეადგენენ უსაქმოდ ცხოვრების მოყვარენი, წინად ასე როდის იყო. წინად მონაზონობა და საზოგადოდ ასპარეზზედ მოღვაწეობა სინონიმები იყვნენ. წინად ქართველი თუ სტოვებდა დედას და მამას,  დებსა და ძმებს, სახლ-კარსა და მეზობლებს და მიდიოდა მონასტერ-უდაბნოში, იგი ამ შემთხვევაში თავის თავისთვის როდი ზრუნავდა, არამედ თავს სწირავდა მამულს, ვიწრო ფარგლითგან გამოდიოდა ფართო ასპარეზზედ სამუშაკოდ, ხელს უწყობდა ერის განვითარებას, განსწავლას, გათვითცნობიერებას, განძლიერებას და განფაქიზებას; პატრონობდა ქვრივ-ობოლთა და გლახაკ-დავრდომილთა, იმედს უნერგავდა გულში და ნუგეშს სცემდა ტვირთმძიმეთა და მაშვრალთ, ამხილებდა და შეაჩვენებდა ძლიერთა ქვეყანისათა, როცა იგინი გარდაუხვევდნენ ჭეშმარიტებისა და სიმართლის გზასა. ამისთვისაც იყო, რომ სანამ ბერმონაზონობა თავის დანიშნულებას ემსახურებოდა და მოვალეობას ასრულებდა, – საქართველოც იზრდებოდა და ჰყვაოდა, ხოლო როცა ბერმონაზონობა დაეცა, – საქართველოც დაქუცმაცდა, დანაწევრდა, დაეცა….

     ყოველივე ეს გათვალისწინებული გქონდა, მეუფეო წმინდაო, და ამიტომაც შენი ძალღონე შეალიე ჭეშმარიტის ბერმონაზონობის აღდგენას და განახლებას ჩვენში და ამ განახლებისათვის ზრუნვა შენ ქვათა და აგურთაგან, ჭერთა და კედელთაგან თვით ბერმონაზონობის სულსა და გულზედ გადაიტანე. შენ ჩააგონე და შეაგნებინე ბერმონაზონთ, რომ სულის ცხონება მარტო ლოცვით არ მოიპოვება, რომ სულის საცხონებელად ლოცვასთან ერთად საჭიროა გარჯა-მუშაობა მოყვასთა სასარგებლოდ. ამისთვის, შენ მიერ შეყვარებულის შიოს[1] ბერმონაზონების უშრომლად ცხოვრება შენი უხვის შეწირულობით უზრუნველყოფილია, მაგრამ შენ მაინც შეასწავლე და შეაყვარე მათ მეფუტკრეობა, მევენახეობა და მებოსტნეობა. შენ თითონ გაიჩინე ბოსტან-ვენახი, სადაც მადლით შემოსილთ ხელთა შენთა დღემუდამ უმუშავნია ამ მოხუცებულობის დროსაც კი. შენმა მაგალითმა ისე იმოქმედა ბერმონაზონებზედ, რომ ყოველმა მათგანმა გაიჩინა ბოსტან-ვენახი, რის გამოც ამ უდაბნოს ამშვენებენ და აცოცხლებენ ეპისკოპოზიც, მაქსიმეს, შიოს და ილარიონის ბოსტან-ვენახი. ამ საზოგადო მუშაობამ დაყუდებული საბა ბერიც კი გაიტაცა და მასაც აუღია ხელში წალდი და შესდგომია ტყის გამოწმენდას და ნიადაგის დამზადებას ბოსტან-ვენახის გასაშენებლად…

    შეასწავლე და შეაყვარე რა ბერმონაზონთ შრომა-მუშაობა, შენვე მოუპოვე მათ საუკეთესო ნერგი და თესლეულობა იმ პირობით, რომ ახალის მოსავლისაგან თესლეულობა გაევრცელებიათ მეზობლად მდებარე სოფლებში. შენ მიერ დადებულის პირობის ბერმონაზონთაგან შესრულება, როგორც დასაწყისი მონასტრისა სოფლისადმი სამსახურისა, შენ გახარებდა და გახალისებდა, ამის გამო განზრაზული გქონდა დაარსება ახლო მომავალში ყველასათვის მუდამ კარღია წიგნთსაცავისა და აფთიაქისა, ხოლო შემდეგ, ბრძანე შენ თვის წინად, იქმნება ქსენონის[2] დაარსებაც მოვახერხოთო, – ბევრი ხალხი იხოცებოდა სოფლებში უწამლოდ და უპატრონოდაო…

    ამ რიგად, შენ დააყენე შენი მონასტერი, შენი შიო, წარსულის დროის მონასტერთა სლვის გზაზედ, და თუ შენმა მოადგილეებმა არ გადაუხვიეს შენ მიერ გაკვლეულ-გაკაფულს გზას, ადვილად შესაძლებელია, რომ ჩვენი მონასტრები კვლავ განახლდნენ, განძლიერდნენ და შეიქმნან ტვირთმძიმეთა და მაშვრალთა გზის მაჩვენებლად, პატრონად და მფარველად შენის, ალექსანდრე აღმადგენელო, მეოხებით!..

   აი, ამ წარსულის დიდების აღდგენის და განახლების გზაზედ დაყენებისათვის გცემთ მეუფეო, პატივს; ქედსა და მუხლს ვიდრეკთ შენის ცხედარის წინაშე, სასოებით გეამბორებით მადლით შემოსილს შენს მარჯვენას და ვევედრებით იესო მაცხოვარს, რომ მან, სახიერმან, დააწესოს  უმანკო და ცხოველი სული შენი საყოფელთა მართალთასა, აღგრაცხოს შენ რჩეულთა თვისთა თანა, ხოლო ჩვენზედ მოიღოს მოწყალება და არ გამოგვილიოს შენისთანა მადლით და ღვაწლით შემოსილნი მამულიშვილნი!…

(სიტყვა წარმოითქვა ეპისკოპოსი ალექსანდრე ოქროპირიძეს დასაფლავების დღეს შიომღვიმის მონასტერში 1907.XI. 16 )

[1] იგულისხმება შიომღვიმის მონასტერი

[2] სასნეულო სახლი, იგულისხმება მცირე მასშტაბის საავდმყოფო.

კალისტრატე ცინცაძე – სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი და მცხეთა-თბილისის მთავარეპისკოპოსი 1932-1952 წლებში.

2016 წლის 22 დეკემბერს საქართველოს სამოციქულო მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა სინოდის სხდომაზე პატრიარქი კალისტრატე ცინცაძეს წმინდანად შერაცხეს.

წყარო: ცინცაძე, კალისტრატე: ქადაგებები და სიტყვები. თბილისი 2014. გვ. 124-127.

კარდინალი მარქსის წერილი კარლ მარქს


16426196_1449624141728136_3145337268951291563_n

კარდინალი მარქსის წერილი კარლ მარქს

(ნაწყვეტი კარდინალი მარქსის წიგნიდან “კაპიტალი”)

თქვენ ძალიან კარგად იცით, რომ ეკლესიას XIX საუკუნეში არა მხოლოდ თქვენთვის და თქვენს მიერ დაპროექტებული კომუნისტური მოძრაობისათვის დაუტოვებია სოციალური საკითხები. თქვენ არც კი იყავით დაბადებული, როდესაც სოციალურ პრობლემებზე ორიენტირებული ქრისტიანები ფრანც ბაადერი (1765-1824) და ადამ მიულერი (1779 – 1829) XVIII ს-ში გამოჩენილ კაპიტალიზმს მკაცრად აკრიტიკებდნენ და ახალი ტიპის ქარხნებში ადამიანების მიერ შესასრულებელი მძიმე სამუშაოების მიმართ იჩენდნენ ყურადღებას.

1848 წელს თქვენ ფრიდრიხ ენგელსთან ერთად კომუნისტური პარტიის მანიფესტი გამოაქვეყნეთ. იქ თქვენ კომუნისტური პროგრამის შესაძლებლობაზე წერთ, თქვენ აჯამებთ: „კერძო საკუთრება უნდა გაუქმდეს“. იმავე წელს კათოლიკე მღვდელი ვილჰელმ ემანუელ კეტელერი მაინცის ეკლესიაში თავის ცნობილ საშობაო ქადაგებაში კერძო საკუთრების თემას შეეხო, ბევრი მესაკუთრის ეგოიზმი ამხილა და მათი გულცივობა ღარიბების საჭიროებებთან მიმართებაში, ეს მათი მხრიდან მშრომელების გამათრახებას შეეხებოდა. მაგრამ თქვენგან განსხვავებით კეტელერს არ სურდა კერძო საკუთრების გაუქმება, რასაც ის მაშინ ხაზსუსვამდა ასი წლის შემდეგ  გერმანიის კონსტიტუციაში ჩაიწერა. კერძო საკუთრება მოვალეს ხდის, რომ მისი მოხმარება იმავდროულად უნდა ემსახურებოდეს საყოველთაო კეთილდღეობას!

როგორც კეტელერმა ასევე თქვენ შემდგომ წლების ისტორიის სახელმძღვანელოებში თქვენთქვენი ადგილი დაიკავეთ. კეტელერი 1850 წელს მაინცის ეპისკოპოსად იქნა გამორჩეული. ის საყოველთაოდ ცნობილი გახდა ზედმეტსახელით „მუშების ეპისკოპოსი“,ვინაიდან დიდ დროს უთმობდა იმ დროის სოციალურ საკითხების  გადაწყვეტას და იბრძოდა მშრომელების საჭიროებების დაკმაყოფილებისათვის. თქვენ ის ნამდვილად გემახსოვრებათ, მისი გონებამახვილობა და ხრიკები მაშინ თქვენს ნერვებზე თამაშობდა. 1869 წელ რაინლანდში მოგზაურობისას ფრიდრიხ ენგელს წერილი მიწერეთ, რომელშიც თქვენ მწარედ ჩიოდით ჩემი თანამოძმე ეპისკოპოსის საქმიანობაზე:

“ეს მოგზაურობა ბელგიის გავლით, აახენში ღამისგათევა და რაინის შემოვლით დამღლელი იყო. მე ნამდვილად დავრწმუნდი, კონკრეტულად კათოლიკური რეგიონებში სასულიერო პირების წინააღდეგ მოქმედება, საერთაშორისო დონეზე უნდა დავიწყოთ. ძაღლები კეკლუცობენ (იგულისხმება ეპისკოპოსი კეტელერი მაინცში, დიუსოლდორფის კონგრესი და სხვა), მშრომელების საკითხებზე“.

ბუნებრივია ეს თქვენ არ მოგეწონათ, რომ ეკლესიის კაცი, თვით ეპისკოპოსი დადგა მშრომელების გვერდით. ეს ხომ სრულიად არ ჯდებოდა თქვენს ლამაზ თეორიებში, რომლის მიხედვით „რელიგია ეს ხალხის ოპიუმია“….. იმდროინდელ საზოგადოებაზე თქვენი წარმოდგენით კეტელერი გულმოწყალის როლს მოირგებდა, წარმოჩინდებოდა მმართველი კლასების პოლიციელად, ორივე მხარეს უიმედო ნუგეშს სცემდა და ამით ბურჟუა-კაპიტალისტურ სისტემას დაასტაბილურებდა. მაგრამ ეს ყოველივე კეტელერმა არ გააკეთა. მან ხელი მიჰყო ქრისტიან მუშათა მოძრაობის შექმნას. აიძულა სახელმწიფო მშრომელები კანონით ყოფილიყვნენ ექსპლუატაციისაგან და მძიმე სამუშაო პირობებისაგან დაცული. მან მშრომელებში გამოაღვიძა თავდაცვის ინსტინქტი, ურჩია პროფკავშირებთან ერთად ერთიანი ძალებით მიეღოთ ქარხნების ხელმძღვანელობისაგან სამართლიანი ჯამაგირი და ღირსეული სამუშაო პირობები. მან არ დარაზმა მშრომელები რევოლუციისათვის, არამედ დარაზმა იმისათვის რათა მათი სამართლიანი მოთხოვნები შესრულებულიყო დამსაქმებლების მხრიდან…

ამით ხედავთ თქვენ უკვე 2:0 ჩემი მოძმე ეპისკოპოსის სასარგებლოდ…..:)

რაინარდ მარქსი – რომის კათოლიკე ეკლესიის კარდინალი, მიუნხენისა და ფრაიზინგის მთავარეპისკოპოსი, გერმანიის კათოლიკე ეპისკოპოსთა სამუშაო ჯგუფის თავჯდომარე.  სხვადასხვა დროს თეოლოგიას და ფილოსოფიას სწავლობდა პადერბონში, პარიზში, მიუნსტერსა და ბოხუმში. 1978 წელს დიაკვნად ხელდასხმა, 1979 წელს მღვდლად აკურთხა პადერბონის მთავარეპისკოპოსმა იოანე დაგენჰარდტმა.1989 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია და მიიღო ღვთისმეტყველების დოქტორის ხარისხი. 1989 – 1996 წლებში დორტმუნდის სოციალური ინსტიტუტის დირექტორი. 1996-2002 ქრისტიანული სოციალური ეთიკის პროფესორი პადერბონის თეოლოგიურ ფაკულტეტზე. 1996 წელი პადერბონის ეპისკოპოსი. 2001 წელი ქალაქ ტრირის ეპისკოპოსი. 2007 მიუნხენის და ფრაიზინგის მთავარეპისკოპოსი, 2010 წელს მთავარეპისკოპოსი მარქსი პაპმა ბენედიქტემ   კარდინალად დაასახელა.

ნაწყვეტი წიგნიდან: Bischof Dr. Reinhard Marx; Das Kapital: Ein Plädoyer für den Menschen. 2008 München.

თარგმნა შოთა კინწურაშვილმა

 

იურგენ მოლტმანი: უიმედობა ნიშნავს, რომ არ არსებობ


media.media.3aa29919-1cdd-4093-be4e-2129f83a3cdd.normalized

იურგენ მოლტმანი

ცნობილი გერმანელი პროტესტანტი თეოლოგი იურგენ მოლტმანი 8 აპრილს 90 წლის გახდა.

თიუბინგენი – შეხვედრის წინ 89 წლის თეოლოგმა წინასწარ გამაფრთხილა: „გთხოვთ რომ ჩვენი საუბარი ერთ საათზე მეტხანს არ  გაგრძელდეს,ასაკის გამო მე ძალიან მალე ვიღლები“. უკვე ნახევარი საუკუნეა პროტესტანტი თეოლოგი თიუბინგენში ცხოვრობს.

ბატონო მოლტმან, ამ ინტერვიუს მომზადებისას თქვენი 1964 წელს გამოცემული წიგნიიმედის თეოლოგიაწავიკითხე, სადაც თქვენ მკვდრეთით აღმდგარ ქრისტეს ეყრდნობით. თუ მე თქვენი მოსაზრებები სწორად გავიგე, თქვენ ელოდებით მსოფლიოს, რომელშიც თქვენ წინასწარ ხედავთ კაცობრიობას სამართლიან და მშვიდობიან სახელმწიფოში  – ქრისტეს სამყაროში. განვიცდით თუ არა ჩვენ ყველაფერს ამის საპირისპიროს:იქნება ეს მზარდი უსამართლობა და სასტიკი ომები?

   ეს არის მსოფლიოს პესიმისტური ხედვა, თუმცა აგრეთვე ხდება პოლიტიკური, მსოფლიოს შემცვლელი ნიშნები და სასწაულები. არავინ ელოდებოდა გერმანიის გაერთიანებას და ის უეცრად მოხდა. მისი ამოსავალი წერტილი არასოდეს უნდა დაგვავიწყდეს, არაძალადობრივი რევოლუცია, მშვიდობისადმი აღვლენილი ლოცვა ლაიფციგის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიაში. აგრეთვე, ჩრდილოეთ აფრიკაში აპარტეიდის გადალახვა. ეს არის საკმარისი მაგალითი იმისა, რომ ამქვეყნად ნეგატიური უეცრად შეიძლება პოზიტიურად გარდაიქმნას.

 აქ არის დასახელებული ორი დადებითი ცვლილება, ამის საწინააღმდეგოდ მე შემიძლია ბევრი უარყოფითი მაგალითი მოგიყვანოთ. თქვენ როგორც თეოლოგიის პროფესორი 1967 წელს მოხვედით თიუბინგენში. არის კი მსოფლიო დღეს უფრო ახლოს თქვენს იდეალთან ვიდრე მაშინ?

თუ როგორ დგას დღეს მსოფლიო, მე არ შემიძლია დადანაშაულება, ეს მხოლოდ ღმერთს შეუძლია. ჩვენ ნამდვილად ვიმყოფებით ძალიან საშიშ ფაზაში. „იქ სადაც საშიშროებაა, იზრდება გადამრჩენელთა რიცხვიც“, დაახლოებით 200 წლის წინ მოახდინა ფრიდრიხ ჰოლდერლინმა ამ სიტყვების ფორმულირება. ჩვენ არ უნდა ვიყოთ გაკვირვებულები მსოფლიოს განვითარებით, თუკი ჩვენ არ გვექნება იმედი იმისა, რომ ყველაფრის უკეთესობისაკენ შეცვლა შეიძლება.

  ჩემი იმედები მცირდება. მე ვშიშობ, რომ კაცობრიობა აქ იმისათვის არის, რათა საკუთარი თავი გაანადგუროს. თქვენ არ გაქვთ ამის შიში?

 შიში არის წინსწრება ტერორის, იმედი არის წინსწრება სიხარულის. მე უპირატესობას ვანიჭებ იმედს. შიში ერთერთი სახეობაა სამყაროს დაცემის და ჩვენი პარალიზების. არაფერი არ უწყობს ხელს ისე ძალიან სამყაროს დაცემას, როგორც მისი შიში. ადამიანმა შიში თავისთავში უნდა გადალახოს და ეს შესაძლებელია მხოლოდ იმედის ძალით. როცა ფილოსოფოსი ერნსტ ბლოხი 1961 წელს თიუბინგენს ეწვია, მან ჩაატარა ლექცია სახელწოდებით „შეუძლია იმედს გადაიქცეს იმედგაცრუებად?“ ბლოხმა ნათლად გამოკვეთა, რომ მას ვინც მხოლოდ იმედოვნებს, შეიძლება გაუცრუვდეს იმედი. ადამიანმა უნდა გადალახოს შიში, რომელშიც ის იმედგაცრუებებს აღიარებს და ამის საპირისპიროდ სიცოცხლეს შეიყვარებს. არაფრის იმედის ქონა ნიშნავს რომ არ არსებობ.

 მტკიცედ ვარ დარწმუნებული, რომ ფილოსოფოსი ბლოხი დღევანდელი მსოფლიოს ნახვით ძლიერ გაწბილდებოდა: ერთი მხრიდან  მზარდი კაპიტალიზმი, მეორე მხრიდან რელიგიური ფანატიზმი განსაზღვრავს ჩვენს ცხოვრებას.

შეიძლება. რაღაც პერიოდი თითქმის ნახევარი მსოფლიო კომუნისტური რეჟიმის ქვეშ არსებობდა და მიუხედავად ამისა ის არ დაიღუპა. კომუნიზმი თითქმის გაქრა, რატომ არ შეიძლება ეს მოუვიდეს, როგორც თქვენ ამბობთ მზარდ კაპიტალიზმს და რელიგიურ ფანატიზმს?

 ბლოხს სურდა, რომ ადამიანები და ბუნება არ ყოფილიყო ექსპლუატირებული. ამ მიზნიდანაც ჩვენ  საკმაოდ შორს ვართ.

 ჩემი მეგობარი იოჰანეს რაუ ხშირად ამბობდა: მსოფლიო დევს ბოროტებაზე, მაგრამ ის არ უნდა დარჩეს მასზე მდგომი. ჩვენ ყველას შეგვიძლია ხელი შევუწყოთ სოციალურ სამართლიანობას და მხარი დავუჭიროთ ეკოლოგიურ მოძრაობას. როგორც ამას პაპი ფრანცისკე საკუთარ ენციკლიკაში ამბობს: „შეაჩერე დედამიწის ყვირილი და შეაჩერე ღარიბების ყვირილი!“.

 რატომ ახდენთ პროტესტანტი კათოლიკე მაღალიერარქის ციტირებას? არ არიან საკმარისი შთამაგონებელი ადამიანები თქვენს ეკლესიაში?

 რა თქმა უნდა არიან.  ეკლესიათა მსოფლიო საბჭოში ოთხი ათეული წლის წინ კეთდებოდა მსგავსი განცხადებები, რომელიც შინაარსობრივად დღევანდელი პაპის მოსაზრებებს ემთხვევა. ამ ე.წ. საბჭოების პროცესში თანაბრად მონაწილეობდნენ კათოლიკეები, მართლადიდებლები და პროტესტანტები. მაგრამ, აქვე დავამატებ: ამ დროისათვის ევანგელური ეკლესია მიიწევს საფრთხისაკენ, საკუთარი უვნებლობის სიკვდილით. ჩვენ ვეუბნებით ყველას დიახ, გვესმის ყველასი. ჩვენ მოვალენი ვართ კონკრეტული არა ვუთხრათ „პეგიდას“ და სხვა უცხოთმოძულე დაჯგუფებებს.

 თქვენ მოითხოვთ თქვენი ეკლესიისაგან გამჭირვალე პოლიტიკურ მრწამსს. მაგრამ, შეგიძლიათ კი თქვენ როგორც ქრისტიანს, ასე, მაგალითად, ცალსახა პასუხი მოგვცეთუნდა მიიღოს თუ არა გერმანიამ  მონაწილეობა .. “ისლამური სახელმწიფოსწინააღმდეგ ბრძოლაში?

 ეს მათ არ უნდა მოიმოქმედონ! გერმანიის საჯარისო ნაწილებმა ავღანეთში ხომ დაგვანახა, რომ ჩვენ მილიტარული საშუალებით ვერაფერს ვერ მივაღწევთ. რატომ არ ვცდილობთ ჩვენ ამას მშვიდობიანი და შემრიგებელი მსახურებით?

მე ვეჭვობ, რომ ‘IS’-ის ადამიანებთან, ასევე თქვენთან, მშვიდობა სურდეთ. ისლამისტებისათვის* თქვენ ხართ ურწმუნო, უღმერთო.

 ე.წ. “ისლამური სახელმწიფო” ადამიანების თავებში და გულებში აღმოცენდა და მხოლოდ ადამიანების თავებსა და გულებში უნდა იქნეს დამარცხებული. ბევრი ქრისტიანი და მუსლიმი ადამიანები მუშაობენ გერმანიაში და სხვაგან, რომ ახალგაზრდა ადამიანები მცდარი კეთილდღეობის დაპირებაში არ ჩავარდნენ. ეს არის ერთადერთი გზა, რომელსაც მე ვხედავ.

 2015 წლიდან დაწყებული ჩვენთან ძალიან ბევრი ლტოლვილი მოდის, ძირითადად არიან მუსლიმები. გიჩენთ ეს თქვენ საზრუნავს?

 ქრისტე არ არის მუსლიმების წინააღმდეგ, ის მათთვისაც მოკვდა. უნდა გამოიტვიფროს მორწმუნე ქრისტიანების დამოკიდებულება მშვიდობიან მუსლიმებთან მიმართებაში.

 უნდა მოვეპყროთ ყველა რელიგიას ჩვენ სახელმწიფოში თანაბრად, თუ უნდა ქონდეს ქრისტიანულ ღირებულებებს ასევე  მუსლიმებისათვის მნიშვნელობა?

საკითხი არ წამოადგენს იმას, რომ მუსლიმებმა ქრისტიანული ღირებულებებით უნდა იცხოვრონ, მათ აქვთ საკუთარი ღირებულებები. ალაჰი არის ყოვლადმოწყალე ღმერთი. გულმოწყალება არის გასაღების მქონე მნიშვნელობის ისლამსა და ძველ აღთქმაში. ქრისტიანები, მუსლიმები და იუდეველები მისდევენ ერთნაირ წინაპირობებს. როდესაც ჩვენ ამას ყოველთვის დავიმოწმებთ, შევძლებთ დავასრულოთ სასიკვდილო დებატები ისლამთან დაკავშირებით, ვინ არის მართალი მუსლიმი და ვინ არის ცრუ მუსლიმი. ისლამი რომელიც ევროპაში განვითარდა, იქნება განსხვავებული ტიპის ისლამი, რომელსაც ჩვენ არაბული სამყაროდან ვიცნობთ.

 ეს შეიძლება დიდხანს გაგრძელდეს, მანამ სანამ მუსლიმი მამაკაცები აღიარებენ, ასე მაგალითად იმას, რომ ქალები თანასწორუფლებიანები არიან.

მათ ეს სწრაფად უნდა შეისწავლონ, თუარადა ისინი ამ ადგილს ვერ შეეთვისებიან. თანასწორუფლებიანობა დასავლეთის მონაპოვარია ევროპული თვითგამორკვევის და თანამედროვე ჰუმანიზმის პერიოდში. ის ახორციელებს ასევე ქრისტიანულ ცოდნას, “დაბადების” წიგნში ეს ასე იწოდება: „შექმნა ღმერთმა კაცი, თავის ხატად შექმნა იგი, მამაკაცად და დედაკაცად შექმნა ისინი“. ღვთისხატება არის ღირსება ყველა ადამიანის, ყოველი ადამიანის პიროვნების, თანაბრად კაცის და ქალისა.

 1952 წლიდან თქვენ დაქორწინებული ხართ ფემინისტ თეოლოგ ელიზაბეტ მოლტმანზე. იყავით თუ არა თქვენ ბიბლიის განმარტებაში საერთო პოზიციაზე, თუ არსებობდა განსხვავებებიც?

 ჩვენ ძალიან ბევრი ვიკამათეთ რწმენის საკითხებზე, მაგრამ ამას არასოდეს ვაკეთებდით საუზმის დროს. ძალიან ხშირად ეს შეეხებოდა იმას, თუ როგორ უნდა მივუდგეთ ბოროტებას: მამაკაცები კლავენ მას და ამით  კვლავ ბოროტებას ავრცელებენ, ქალები გარდაქმნიან ბოროტებას სიკეთედ და ამით აფუძნებენ მშვიდობას. დროთა განმავლობაში მივხვდი რომ უკეთესია, როგორც წმინდა მართა იმორჩილებს გველეშაპს, ის მას მოაშინაურებს. ვიდრე წმინდა გიორგი, რომელიც გველეშაპს შუბით კლავს.

თქვენ ბიბლიურ ასაკს მიაღწიეთ

…. უნდა შეგისწოროთ. 90-ე ფსალმუნის მიხედვით „ბიბლიური ასაკი“ იწყება 70-დან და სრულდება 80 წლისას. შემდეგი „ბიბლიურ ასაკს“ შევხვდებით აბრაამთან და იობთან, ისინი ორივენი 145 წლისანი იყვნენ.

 თქვენ რამდენიმე დღეში 90 წლის გახდებით  და იცით, რომ თქვენი დრო ამქვეყნად ძალიან შეღზუდულია. გაქვთ რაიმე წარმოდგენა იმაზე თუ რა იქნება ამის შემდეგ?

 ისევ ერნსტ ბლოხს მოვიხმობ: მე ვარ ცნობისმოყვარე, თუ რას ვნახავ. მე ღია ვარ ყოველი მოულოდნელობისათვის. ქრისტე აღდგა და ჩვენ მას გავყვებით გვწამს თუ არა მისი.

 რომელ გეგმას მისდევს ღმერთი, რომ ის თქვენ ამდენი ხანი ამქვეყნად გტოვებთ?

 არ ვიცი ნადვილად, მაგრამ ვარაუდი მაქვს. ჩვიდმეტი წლის გადავიტანე ჩემი მშობლიური ქალაქ ჰამბურგის დანგრევა. ჩემი სკოლის მეგობარი, რომელიც ჩემს გვერდით იდგა და ჩემს დაცვას ცდილობდა, ჩამოგდებული ბომბის ნამსხვრევმა იმსხვერპლა. მაშინ მე პირველად დავუძახე ღმერთს და საკუთარ თავს ვკითხე, თუ რატომ მე არ მოვკვდი და გადავრჩი ცოცხალი. ამის შესახებ დღემდე ვეძებ პასუხს. შეიძლება მე უნდა ვიყო  ამქვეყანაზე, სანამ ამის პასუხს არ ვიპოვი.

 ამ აქეთიქით სიარულმა პასუხის ძიებაში მიგიყვანათ კელი გისენდანერთან, ადამიანი რომელიც სიკვდილმისჯილი იყო. როგორ მიხვედით მასთან შეხვედრამდე?

კელი აშშ-ს ერთერთ ციხეში სულიერი მრჩევლის საგანმანათლებლო პროგრამაში მონაწილეობდა, იქვე ჩემს წიგნს შეეჯახა. მან მე გამომიგზავნა ერთი თხზულება, რომელიც მან დიტრიხ ბონჰოფერზე შეთხზა. აქედან აღმოცენდა ჩვენი წერილობითი სახის მეგობრობა. ჩვენ დაგვაკავშირა ცოდნამ იმის შესახებ თუ რას ნიშნავს იყო დაჭერილი. მე 1945 წლიდან 1948 წლამდე ვიყავი ბრიტანელების ტყვეობაში. ჩვენი კორესპონდენცია ტრიალებდა შემდეგი საკითხის გარშემო, შეეძლო თუ არა ადამიანს ეკლიანი მავთულხლართის უკან თავისუფლების პოვნა. ერთხელ, მე მას გავუგზავნე გაურკვეველი ნივთის პატარა ნატეხი, ლურჯი კუთხეებით და რამდენიმე სიტყვიანი წარწერით: „როდესაც ცრემლები წამოგივა, აიღე ჩემი  ცხვირსახოცი.“  მან მომწერა: „ეს არის გულწრფელი საქციელი, რაც მე ჩემი 18 წლიანი პატიმრობისას განმიცდია. მადლობა. შენ ვერ წარმოგიდგენია, თუ რამდენს ნიშნავს ეს ჩემთვის.“ 2011 წელს მე კელის  საპატიმროში ვესტუმრე.

 იყო ეს დამთრგუნველი გამოცდილება?

არცერთ შემთხვევაში. კელიმ მე დამანახა, როგორ შეუძლია ადამიანს მიუხედავად დიდი შეცდომისა, რომელიც აწუხებს, გამართულად შეძლოს ცხოვრება. მან საკუთარი მეგობარი წააქეზა, რათა საკუთარი ქმარი მოეკლა. ამისათვის, მას 1998 წელს სიკვდილი მიუსაჯეს. ციხეში კელი გადაიქცა საშინელი, არაკეთილმოსურნე ადამიანიდან გულთბილი, თანამგრძნობ პიროვნებად. მან ხელი შეუშალა ახალგაზრდა თანაპატიმრების თვითმკვლელობის მცდელობებს და მათ ესაუბრებოდა სიცოცხლის მშვენიერებაზე.

წინა წლის სექტემბრის ბოლოს მიუხედავად ამ ყველაფრისა კელი სიკვდილით დასაჯეს.

ჯორჯიის შტატმა კელი სამჯერ მოკლა: 2015 წლის 25 თებერვალს ძლიერი თოვლისა და შტორმის გამო სიკვდილით დასჯა გადაიდო, ერთი კვირის შემდეგ აღმოაჩინეს სიკვდილით დასჯამდე ცოტა ხნით ადრე, რომ სასიკვდილო ინექცია შედედდა. შვიდი თვის შემდეგ 17 წლის განაჩენი სისრულეში იქნა მოყვანილი. სანამ მოკდებოდა კელი მღეროდა „Amazing Grace“. რამდენად ტკბილია ეს ბგერა. ეს მშველოდა მე ნაწილობრივ. „მე მოვიძულე აშშ იმისათვის, ვინაიდან მათ კელი მოკლეს. მხოლოდ იმიტომ მრჩება მცირეოდენი პატივისცემა ამ ქვეყნისა, ვინაიდან ბევრი ამერიკელი მეგობარი ვიპოვე, რომლებიც სიკვდილით დასჯის გაუქმებისათვის იბრძვიან.“

  ადამიანები, რომლებიც კელი გისენდერის სიკვლილზე პასუხისმგებლები არიან, დაძახებულ იქნებიან იმავე ღმერთის მიერ, ისევე როგორც თქვენ. საიდან უნდა ვიცოდეთ, ბიბლიას სწორად ვინ განმარტავს?

 ყველას შეუძლია ამ კითხვას თავად გასცეს პასუხი. ადამიანმა საკუთარ სინდისს უნდა ჰკითხოს და საკუთარი გამოცდილებიდან გამოიცნოს, რა არის ღვთის ნება.

გწამთ რომ ოდესმე თქვენ კელი გისენდანერს კვლავ შეხვდებით?

 დიახ, მე შევხვდები იმ ადამიანებსაც კი ვის მიმართაც ოდნავ სიმპათია გამაჩნდა. სიცოცხლე იმქვეყნად  ზუსტად არის ისევე ჭრელი როგორც ამ ცხოვრებაში, მაგრამ არაა ასეთი სისხლიანი და დამნაშავეობით დატვირთული.

 განმარტება: *იგულისხმება ე.წ. ისლამური სახელმწიფოს (დაეშის) რიგებში მყოფნი.

თარგმანის პირველწყარო: http://european.ge/iurgen-moltmani-intervew-imedis-teolog-iurgen-moltmantan/

გერმანულიდან თარგმნა შოთა კინწურაშვილმა.

toh

ჩვენი დროის კოპტი ქრისტიანების დევნა და დისკრიმინაცია


 

christen-fb-thumbnail

ჩვენი დროის კოპტი ქრისტიანების დევნა და დისკრიმინაცია

 „კურთხეულ არს ერი ჩუენი ეგვიპტესა შინა“ (ესაია 19:25)

ბოლო თვეებში კოპტ ქრისტიანებზე თავდასხმები  არც პირველი და არც უკანასკნელი იყო. კოპტური ეკლესია ჩვენი დროის მოწამეების ეკლესიაა:“ერთი თავდასხმიდან მეორე თავდასხმამდე   ჩვენ ცრემლების შესაშრობად  საკმარისი დროც არ გვაქვს“- აღნიშნა კოპტმა სასულიერო პირმა ერთერთ საჯარო გამოსვლაში.

მეოცე საუკუნის ბოლოს ეგვიპტეში ურთიერთობა მუსლიმებსა და კოპტ ქრისტიან უმცირესობას შორის  გაუარესდა.  ეგვიპტეში კოპტურ ეკლესიებზე, მონასტრებზე, სოფლებსა და მაღაზიებზე  თავდასხმები იშვიათობას აღარ წამოადგენს. 1992 წლიდან 1998 წლამდე ისლამისტებმა ეგვიპტეში სულ მცირე 127 კოპტი ქრისტიანი მოკლეს.

1990 წლის ბოლოს ეგვიპტის ქალაქ ელ-მინიაში  ხუთი ისტორიული ეკლესია, ორი საქველმოქმედო ორგანიზაცია და კოპტი ქრისტიანების კუთვნილი 38 მაღაზია „ახალგაზრდა მუსლიმებისაგან შემდგარი ბანდებისგან“ იქნა დარბეული და გადამწვარი, თავდასხმელები კოპტების კუთვნილ ქონებას მოლოტოვის კოქტეილებს ესროდნენ შემდეგი შეძახილებით „დიდება ალაჰს!“.

1981 წელს ეგვიპტის პრეზიდენტმა სადათმა კოპტების პაპი შენუდა III გადააყენა და მონასტერში გამოკეტა, 1985 წელს  პატრიარქ შენუდას რეაბილიტაცია  პრეზიდენტმა ჰოსნი მუბარაქმა მოახდინა.

aegypten-schenuda-iii

კოპტების პაპი და პატრიარქი შენუდა III  (1971-2012)

2007: თებრვალში ეგვიპტის პოლიციამ კოპტების ორი ოჯახი დააკავა, მას შემდეგ რაც მათ საკუთარი სახლის დაწვისათვის პოლიციას მიმართეს. დაცვის მაგივრად კოპტებზე პოლიციამ  ზეწოლა მოახდინა, მათ ხელი მოაწერინეს ყალბ ჩვენებას, რომლის მიხედვით თითქოსდა მათ თავად  გადაწვეს საკუთარი სახლები.

2008: სამხრეთ ეგვიპტეში ისლამისტი ტერორისტები კოპტების მონასტერში შეიჭრნენ, დაემუქრნენ ბერებს, რამდენიმე მათგანი გაიტაცეს და აწამეს.

2010 წლის  მაისში  ეგვიპტეში ისლამისტების მხრიდან კოპტებზე თავდასხმების მთელი ტალღის ნიაღვარი წამოვიდა. მრავალი ქრისტიანი იძულებული იყო საკუთარი სახლი მიეტოვებინა. მიუხედავად პოლიციის დროული გამოძახებისა, სამართალდამცავები შემთხვევის ადგილზე მას შემდეგ გამოჩნდნენ რაც თავდასხმელები უკვე შორს იყვნენ. არცერთი ისლამისტი არ იქნა დასჯილი.

2011:  ახალი წელს ალექსანდრიის კოპტურ ტაძარში აფეთქება მოხდა, რომლის შედეგად ოცდაერთი ადამიანი დაიღუპა.  ალექსანდრიის გუბერნატორი ადელ ლაბიბმა პასუხისმგებლობა მომხდარ აფეთქებაზე ისლამისტურ ტერორისტული ორგანიზაცია ალ-ქაიდას დააკისრა. 2011 წლის 5 მარტს ტელევიზია ალ-არაბიამ გადმოსცა, რომ ალექსანდრიის უშიშროების ცენტრალურ სამმართველოდან იქნა ოფიციალურ დოკუმენტები მოპოვებული, სადაც ეგვიპტელი ადვოკატის მადულ ნახლას ვარაუდით, ამ ტერორისტულ აქტში თანამონაწილეები შინაგან საქმეთა სამინისტროს გადაეცათ.

4a004149c256238e71d4e19aea87c758v1_abs_555x312_b3535db83dc50e27c1bb1392364c95a2

კოპტი ქრისტიანი ქალბატონი ტერაქტის შედეგად დაღუპულ ოჯახის წევრს დასტირის

პრეზიდენტ  ჰოსნი მუბარაქის ჩამოგდების შემდგომ ქრისტიანების წინააღმდეგ ძალადობამ იმატა: 24 გარდაცვლილი, 200 დაჭრილი და სამი გადამწვარი ისტორიული ეკლესია.

2011 წლის 23 თებერვალს ეგვიპტის არმიის ჯარისკაცები ანბა ბიშოის მონასტერში რევოლვერებით შეიარაღებულები შეიჭრნენ. ამ შემთხვევის შედეგად ერთი ბერი მოკლეს, ერთი გაიტაცეს, ხოლო მონასტრის ცხრამეტი თანამშრომელს ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენეს.

2011 წლის 9 ოქტომბერს ქაიროში კოპტი ქრისტიანების დემონსტრაციას სულ მცირე ოცდაოთხი ადამიანი შეეწირა.  კოპტები მშვიდობიანი დემონსტრაციის ფარგლებში აპროტესტებდნენ ასუანის პროვინციაში ფუნდამენტალისტი მუსლიმების მიერ კოპტური ეკლესიის გადაწვას. თვითმხილველების თქმით კოპტების მშვიდობიან საპროტესტო დემონსტაციის მონაწილეებს ეგვიპტის ჯარმა ტენკებით გადაუარა.

2012 წელს „მუსლიმთა საძმოს“ კანდიდატმა ჰოსნი მუბარაქმა ეგვიპტის საპრეზიდენტო არჩევნებში  გაიმარჯვა. ახალმა პრეზიდენტმა და მუსლიმთა საძმომ 2012 წლის ბოლო ახალი კონსტიტუცია დაამტკიცა.

RTX34UX0_1491798814146362

2013 წლის იანვრიდან ეგვიპტეში არსებული ხელისუფლების წინააღმდეგ საპროტესტო მოძრაობებმა საგრძნობლად მოიმატა. 2013 წლის აპრილს პირველად კოპტების პაპის  წმინდა მარკოზის სახელობის საკათედრო ტაძარზე მოხდა თავდასხმა. სამართალმდამცავებმა თავდასხმელებს ტაძრის დაზიანების საშუალება მისცეს  და მხოლოდ ერთი საათის შემდეგ დაიწყეს აქტიური საწინააღმდეგო მოქმედებები. მოგვიანებიტ „მუსლიმთა საძმომ“ გააკეთა განცხადება, თითქოსდა ქრისტიანებმა თავდასხმა თავად მოაწყეს, ვინაიდან ისინი ხელისუფლებაში მყოფი მუსლიმთა საძმოს მოწინააღმდეგეები არიან.

kairo-anschlag-kopten-kirche

2013 წლის პირველ ივლისს ეგვიპტურმა ჯარმა „მუსლიმთა საძმოს“ ულტიმატუმი წაუყენა, ხოლო ორი დღის შემდეგ მუჰამედ მურსის დაკავება მოხდა. ქვეყანაში მურსის მხარდამჭერი ისლამისტებმა საპროტესტო გამოსვლები დაიწყეს. ისლამისტების საპროტესტო მოძრაობის ჩახშობას თან სდევდა მთელი ეგვიპტის მასშტაბით ქრისტიანებზე ისლამისტების მხრიდან ძალადობრივი ქმედებები.  ჩამოგდებული პრეზიდენტის მომხრეებმა ხუთ დღეში სამოცდასამი ქრისტიანულ ტაძრის გადაწვა სცადეს.  ხუთი კათოლიკური სკოლა   თითქმის სრულად იქნა გადამწვარი.  ქალაქ სუეცსა და ასიუტში ორი მონასტერი იქნა დანგრეული.  ქაიროში ფრანცისკანელების ორდენის  სახლს თავს დაესხნენ. ქაიროში 58 საცხოვრებელი სახლი, 85 მაღაზია და 16 აფთიაქი გაიძარცვა, აგრეთვე ცეცხლი მოუკიდეს სამ სასტურმროს. ეს ყველაფერი კი რელიგიურ ნიადაგზე მოხდა, ვინაიდან მისი მფლობელები კოპტი ქრისტიანები იყვნენ.

2013 წლის 14 აგვისტოს „მუსლიმთა საძმოს“  მხარდამჭერებმა ათეულობით კოპტურ ტაძარს დაესხნენ თავს. მინიას პროვინციაში მონასტერი გაიძარცვა და შემდეგ სრულად განადგურებულ იქნა. კოპტი ქრისტიანი მოქალაქეების საკუთრება სხვადასხვა სახის მცირე ზომის  გემები ნილოსზე, ასევე მაღაზიები და აფთიაქები  აოხრებულ იქნა, სამ ეკლესიას ცეცხლი წაუკიდეს.

2015 წლის 16 თებერვალს ოცდაერთი კოპტი ქრისტიანი, რომლებიც მეზობელ ლიბიაში მუშაობდნენ სახლში ეგვიპტისკენ მომავალ გზაზე გაიტაცეს. მოგვიანებით მათ „ისლამური სახელმწიფოს“ მიერ კონტროლირებად ტერიტორიაზე ლიბიის ქალაქ სირტეს სანაპიროზე თავები მოკვეთეს,ტერორსიტებმა ეს ყოველივე კი  ვიდეოფირზე აღბეჭდეს.

ISIS1_2

2016: წმინდა პეტრეს და პავლეს ტაძარში (ქაირო) ღვთისმსახურების დროს  მომხდარ ტერორისტულ აქტს ტაძარში მლოცველი ოცდაოთხი ადამიანი შეეწირა, ხოლო ოცდათხუთმეტი მძიმედ დაშავდა.

2017: 23 -26 თებერვალს სინაის გარშემო მდებარე სოფლები ასობით კოპტმა  დატოვა. ამის მიზეზი კი „ისლამური სახელმწიფოს“ მებრძოლების მხრიდან 23 თებერვალს ორი მოხუცებული კოპტი ქრისტიანის საკუთარი ოჯახის წევრების თანდასწრებით დახოცვა გახდა. ერთი კოპტი მოსახლე ტერორისტებმა გაიტაცეს და ცოცხლად დაწვეს.

 

2017 წლის ბზობის დღესასწაულს ორი თავდასხმა მოხდა: ქალაქ ტანტაში  წმ. გიორგის ეკლესიაში აფეთქებას  ოცდაექვსი ადამიანი შეეწირა, 70ზე მეტი დაშავდა. წმ. მარკოზის ტაძარში მომხდარ მეორე ტერაქტს ალექსანდრიაში თერთმეტი ადამიანი შეეწირა, დაახლოებით ოცდაათი დაშავდა.

2017 წლის 26 მაისს ჯიჰადისტები ალ – იდვასთან ახლოს წმ. სამუელის მონასტრისკენ მიმავალ კოპტი მომლოცველების ავტობუსს  თავს დაესხნენ. მოკლეს  ოცდარვა ადამიანი, მათ შორის ქალები და ბავშვები.

„მოწამეების სისხლი იყო და სულ მუდამ იქნება ძლიერი თესლი ახალი ქრისტიანებისათვის“ – იქ ეგვიპტეში და აქ ჩვენთვის.

მოამზადა შოთა კინწურაშვილმა

30.06.17

წყარო: Slavorum Apostoli. 2. Quartal,  2017.

PAPAL VISIT EGYPT

ეგვიპტეს კოპტი ქრისტიანებს მხარდაჭერის ნიშნად რომი პაპი და მსოფლიო პატრიარქი სტუმრობდნენ